Karaciğer kitlelerinin tanı ve takibinde konvansiyonel MR bulgularının yanı sıra difüzyon ağırlıklı görüntülemenin rolü

Amaç: Bu çalışmanın amacı MRG (manyetik rezonans görüntüleme)'de saptanan karaciğer lezyonlarının tanı ve takibinde kantitatif ADC (apperent diffusion coefficient) verilerinin etkinliğini araştırmaktadır. Gereç-Yöntem: Aralık 2014-2017 yılları arasında, karaciğerde solid ve/veya kistik lezyon saptanan 18 yaş ve üzeri 948 hastadan 524'ü çalışmaya dâhil edilmiştir. Tedavi takibinde olan 40 olgunun iki MRG'si, diğer her olgu için tek MRG ve her tetkikte bir lezyondan ölçüm yapılmıştır (564 tetkik; 564 ölçüm). 1,5 Tesla MRG cihazı ile edilen konvansiyonel sekanslarda lezyonun yeri, boyutu, kenar-sınır özellikleri, T1-T2 sinyali değerlendirilmiştir. Kantitatif ADC ölçümleri (minimum, maksimum, ortalama) ve lezyon kontrastlanma paterni lisanslı görüntü analiz yazılım programı aracılığıyla bulunmuştur. İstatistiksel analizde (SPSS 22. versiyon, MedCalc 18. versiyon) p <0,05 anlamlı kabul edildi. Bulgular: Toplam 524 (242 erkek, 282 kadın) olgudan 350 (%67)'si benign, 174 (%33)'ü malign tanı almıştır. Olguların yaş ortalaması 60 (±12/21-88)'dı. Benign lezyonlarda ortalama boyut 30 (±20/10-125) mm, malign lezyonlarda 52 (±40/10-200) mm idi. Bening-malign lezyon grupları arasında minimum, maksimum ve ortalama ADC değerleri için önemli ölçüde istatistiksel anlamlı farklılık saptanmıştır (p<0,001/Mann-Whitney U). Rutin pratikte sıkça kullanılan ortalama ADC için eşik değer 1,72 x10-3mm2/s alındığında benign- malign ayırımında duyarlılık %83, özgüllük %98, negatif prediktif değer %99, pozitif prediktif değer %74 bulunmuştur (ROC analizi, MedCalc). Hepatosellüler karsinomların (HSK) iyi, orta ve kötü diferansiyasyon gösteren tipleri arasında minimum ADC için istatistiksel anlamlı farklılık saptanmıştır (p<0,001/One-Way ANOVA). Li-RADS sınıflamasına göre ise L3-L4-L5 grupları arasında ADC değerlerinde anlamlı farklılık saptanmamıştır (p:0,698). Tedavi altındaki malign lezyonlardan boyutsal regresyon gösterenlerde ADC değerindeki artış anlamlı bulunmuştur (p<0,001/Wilcoxon T test). Sonuç: Konvansiyonel MRG sekanslarının yanında kantitatif ADC ölçümleri benign-malign lezyon ayrımında, HSK'ın diferansiyasyon derecelendirmesinde ve tedavi yanıtının doğru değerlendirilmesinde faydalı bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: Karaciğer Lezyonları, Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRG), Difüzyon Ağırlıklı Görüntüleme (DAG), ADC (Apperent Diffusion Coefficient) İletişim Adresi: Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi, Radyoloji Ana Bilim Dalı, AYDIN / E-mail: dr.a.tanyeri@gmail.com