Lisede öğrenim gören adölesanlarda sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının değerlendirilmesi

Dünya Sağlık Örgütü, 10-19 yaş aralığını adölesan dönem olarak tanımlamaktadır. Türkiye nüfusunun yaklaşık beşte biri 10-24 yaş grubundaki adölesan ve gençlerden oluşmaktadır. Erken yetişkin ölümlerinin en az %70'i adölesan döneminde pekiştirilen davranışları yansıtmaktadır. Gelecekte toplumun önemli bir kısmını oluşturacak adölesanların yaşam biçimi kendilerinin ve toplumun sağlığını etkileyebilir. Bu bağlamda çalışmanın amacı; lisede öğrenim gören adölesanlarda sağlıklı yaşam biçimi davranışlarını (SYBD) değerlendirmektir. Kesitsel tipteki çalışmanın evreni, Türkiye'nin İç Anadolu bölgesindeki bir fen lisesindeki öğrencilerdir. Evrenin tamamına ulaşılması planlanmış, çalışma Ocak-Nisan 2022 tarihlerinde gönüllü 267 öğrenciyle yürütülmüştür. Veri, "Sosyo-demografik Özellikler Bilgi Formu" ve "Adölesan Yaşam Biçimi Ölçeği" aracılığıyla sınıflarda toplanmış ve IBM SPSS 23 programıyla analiz edilmiştir. Veri analizinde; tanımlayıcı istatistiksel metotları (sayı, yüzde, min-maks değerleri, ortalama ve standart sapma), bağımsız örneklem t testi, Tek Yönlü Varyans Analizi, Post-Hoc testlerinden Tukey HSD kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05'dir. Adölesanların SYBD ve sağlık sorumluluğu yaşla doğru orantılı artmaktadır. Adölesanlardan; okul başarısı iyi olanlar daha yüksek SYBD, sağlık sorumluluğu, sağlıklı beslenme davranışı, pozitif yaşam algısı; geniş ailede yaşayanlar daha yüksek SYBD, sağlık sorumluluğu ve fiziksel aktivite davranışı; kronik hastalığı olanlar olmayanlara göre daha iyi stres yönetimi; mevcut sağlık durumunu iyi algılayanlar daha yüksek SYBD, fiziksel aktivite, sağlıklı beslenme, pozitif yaşam algısı ve kişilerarası ilişkiler sergilemektedir. Adölesanların SYBD düzeyleri ortanın üzerinde olduğu belirlendi. Adölesanlarda SYBD ile ilişkili faktörler; cinsiyet, yaş, okul başarısı, aile tipi, ekonomik durum algısı, kronik hastalık varlığı ve mevcut sağlık algısıdır. Bu bulgular, okul sağlığı hemşireleri için adölesan sağlığının geliştirilmesinde rehber olarak kullanılabilir.