Multipl skleroz hastalarında aktif bilişsel rezervin bilişsel fonksiyonlar üzerindeki etkisi

Amaç: MS hastalarında görülen bilişsel bozulmanın etiyolojisi belirsizdir. Bu çalışmanın amacı, yaşam boyu sürdürülen entelektüel aktivitelerin toplamı olarak tanımlanan aktif bilişsel rezervin MS kaynaklı bilişsel bozulma üzerindeki etkisini araştırmaktır. İkincil olarak engellilik düzeyi, hastalık süresi, yaş, depresyon, anksiyete ve stres gibi klinik ve demografik değişkenlerin bilişsel performansa olan etkisi araştırılmıştır. Yöntem: Araştırma örneklemi 106 MS hastasından oluşmaktadır. Aktif bilişsel rezerv ölçümü için "Bilişsel Rezerv İndeks Anketi" kullanılmıştır. Hastaların duygu durumunun ölçümü için "Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği-21" ve engelliliğin değerlendirilmesi için "EDSS" kullanılmıştır. Dikkat ve ketleme işlevinin değerlendirilmesi için "Stroop testi"; işlem hızı, görsel ve sözel bellek değerlendirilmesi için "MS için Kısa Uluslararası Bilişsel Değerlendirme Bataryası"; çalışma belleği değerlendirilmesi için "Adımlı İşitsel Seri Ekleme Testi"; sözel akıcılık değerlendirilmesi için "Kontrollü Sözel Çağrışım testi" kullanılmıştır. MS hastalarının bilişsel bozulma düzeylerinin aktif bilişsel rezerv, klinik-sosyodemografik değişkenlere göre değişip değişmediğini belirlemek amaçlı Mann-Whitney U testi; bu değişkenler ile bilişsel bozulma arasındaki ilişkiyi belirlemek için Spearman's Rho korelasyon testi ve ikili lojistik regresyon analizi kullanılmıştır. Bulgular: Mann-Whitney U testine göre göre aktif bilişsel rezervi düşük ve yüksek olan hastaların bilişsel performansları arasında fark bulunmuştur. Korelasyon sonucu bilişsel rezerv ve hastanın yaşı Stroop dışındaki tüm testler ile pozitif ilişkilidir. İkili lojistik regresyon modeli, bilişsel bozulmayı %93,8 doğru tahmin etmiştir. Yapılan analizler MS hastalarının bilişsel performansı ile aktif bilişsel rezervin ilişkili olduğunu bulmuştur. Bulgular, aktif bilişsel rezervin hastanın bilişsel fonksiyonlarını değerlendirirken önemli bir değişken olarak kullanılabileceğini göstermektedir.