Şanlıurfa'da Suriyeli sığınmacılara yönelik STK faaliyetlerinde din

Bu çalışmada, Suriyeli sığınmacılara yönelik Şanlıurfa'daki STK faaliyetlerinde dinin konumu ele alınmıştır. Araştırmada, sivil toplum kuruluşları alanında faaliyet yürüten ve bu çalışmaları etkileyen aktörlerin ifade ve gözlemlerinin gerçeğe daha yakın bilgiler içerdiği düşüncesinden hareketle nitel araştırma yöntemi tercih edilmiştir. Kentte bulunan 24 STK'den 27 kişi ve bu kuruluşların çalışmalarına katılan 12 Suriyeli sığınmacı ile yarı yapılandırılmış görüşme formu eşliğinde görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Ayrıca elde edilen verilerin güvenirliğini artırmak amacıyla kentte tercümanlık, Kur'an kursu yöneticiliği, müftülük çalışanı gibi görevlerde bulunan 6 kişiyle konu hakkında enformel tarzda sohbetler yapılmıştır. Görüşme tekniğinin yanı sıra doküman analizi tekniği ve katılımda bulunulan seminerlere, yardım faaliyetlerine ve STK görevlileri ile yemek yeme esnasındaki sohbetlere dair tutulan notlardan da yararlanılmıştır. Araştırmada Şanlıurfa'daki STK'lerin sığınmacılara yönelik ağırlıklı olarak insanî yardım çalışmaları yürüttüğü, bu yardımların gerçekleşmesinde ise zekât, sadaka, fitre, kurban gibi dinî gayelerle yapılan bağışların önemli bir yer tuttuğu fark edilmiştir. STK'lerin insanî yardım çalışmalarına göre toplumsal kültürel faaliyetlerinin daha sınırlı olduğu gözlemlenmiştir. İslami eğilimli kuruluşların söylem düzeyinde dini referans almakla birlikte sohbet, kermes, seminer, cemaatle namaz, medrese eğitimleri faaliyetlerinde dinî gayeleri olduğu anlaşılmıştır. Bu faaliyetlerin sığınmacıların hem sosyalleşmesine hem de kent kültürüne alışmalarına katkı sunduğu tespit edilmiştir. KAMER Vakfı, Sivil Kadınlar Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği gibi kadın hakları konusunda faaliyet yürüten kuruluşların çalışmalarına katılan sığınmacı kadınlarda onların aleyhine olan mevcut dinî anlayış ve kültürel davranış kalıplarında (mirastan pay almama, çok eşliliğe razı olma, kız çocuklarının okula gönderilmemesi gibi) bir takım değişimlerin oluşmaya başladığı fark edilmiştir. Son olarak araştırmaya dâhil edilen STK'lerin gerek kurumsal anlamda gerekse de yerel halk ve sığınmacılar arasında yaşanan problemleri aşmada kentteki Suriyeli ve Şanlıurfalı âlim, kanaat önderi olarak tanınan kişilere başvurdukları tespit edilmiştir. Bu kişilerin ensar-muhacir, din kardeşliği gibi söylemler ve toplumsal statüleri aracılığıyla sorunları çözmede STK'lere yardımcı olduğu anlaşılmıştır.