Şemseddin Muhammed b. Abdullah el-Makdisi eş-Şafii'nin Tefsiru'l-Kur'ani'l-Azim isimli eserinin tahkikve incelemesi (Rum Suresinin başından Ahzab Suresinin sonuna kadar)

Kur'an-ı Kerim ilimlerine olan ilgi, birinci yüzyıldan beri İslam biliminde en önemli konulardan biri olmuştur ve halen de öyledir. Araştırmacı el yazması olan bu eseri dikkatli bir şekilde incelemiş ve içinde bulunan parıltının en güzel tarzda ortaya çıkarmak için gayret göstermiştir. Bu elyazmasını seçmemin sebepleri arasında birçok sebep vardır. Bunlardan bir tanesi eserin konusunun yüce olan Kur'an-ı Kerim olması, diğeri de yazarının mezheplerin ilk ortaya çıktığı dönemlerde yaşamış olmasıdır. Genel olarak tefsir ilmine karşı olan merakım özelde de konuya olan ilgim bir diğeri de bu tefsirin İslam literatürüne kazandırılmasıdır. El yazma eserinin sahibini tanıma ve bilgi donanımının geniş olması ve yaşadığı dönemde medeniyet ve ilmi seviyenin çok yüksek olmasıdır. İmam el-Makdisi Hocalarından, öğretmenlerinden ve şeyhlerinden elde ettiği ilimle tefsirini uzun yıllar süren ilim seferlerinden sonra yazmıştır. İmam Sahavi onun eserini tercüme etmiştir, fakat onun meşhur talebelerinin isimlerine ulaşılamamıştır. "Şemseddin Muhammed el-Makdisi eş-Şafii'nin" olarak meşhur olmuştur. Bu lakabı ile Kudüs Elşerif'e olan nisbeti Filistinli olmasındandır. Müfessirlerin imamı anlamında ElÂlem el-Rabbani el-Emin olarak ta olarak isimlendirilmiştir. İnce anlayışa sahipti, güçlü tahkik ve bakış açısına sahipti. İmam el-Makdisi Tefsiru'l-Kur'ani'l-Azim'inde kendine has özel bir üslup kullanmıştır. El-Makdisi diğer müfessirlerden ayırt eden özellikleri arasında şunları zikredebiliriz. Surenin başında, tefsire başlarken surenin Mekki veya medeni olduğunu yazar. Ayetleri manaları ile birlikte açıklar, kelimenin müfredini ifade ettikten sonra dil açısından inceler. Bunda kaynak olarak müfessirlerin tefsirinden ve Lugatu'l-Alarab'tan istifade eder. Bazı yerlerde de kıraat farklılıklarını delilleri ile yazar. Aktardığı kaynakları çok kısa veciz bir şekilde manasını anlatarak dile getirir. ElMakdisi tefsire başlamadan önce Kur'an'da bulunan tüm ayetleri genel olarak ele alır. Ayetlerin bir başka ayetle olan münasebetini, uyumunu belirler. Genel olarak diğer tefsirlerde olduğu gibi ayeti tefsire başlar. Ayetleri fıkhi hükümler açısından Şafii mezhebine göre ele alır. Bu sebeple tefsirinde ismine Şafii lakabı eklenmiştir. İster tefsiri ile uyumlu olsun ister aykırı olsun, ister mezhebinden olsun ister olmasın, kendinden önceki tüm âlimlerin, müfessirlerin görüşlerine düşüncelerine değinir. Fakat sonuç olarak İmam Şafii'ye ve Ehli Sünnete uygun düşen fıkhi hükümleri ifade eder. İbarelerde en kolay olanı tercih etmiştir. Fikirleri, fikri bildiren şahısla birlikte zikreder. Tefsirindeki hadisleri Sahiheyn'de ve diğer hadis kitaplarından nakleder. Birçok yerde İmam Kurtubi'den görüş beyan ettiğine şahit oldum. Anahtar Kelimeler: Tefsir, Şemseddin Muhammed El-Makdisi Eş-Şafii, Rum, Lokman, Secde Ahzab