Taşıma işleri komisyonculuğu sözleşmesine acentelik sözleşmesi hükümlerinin uygulanması

Taşıma İşleri Komisyonculuğu Sözleşmesinin diğer iş görme sözleşmelerine göre kendine özgü nitelikleri ve farklılıkları bulunduğundan özel düzenlemelere tabi kılınmıştır. Taşıma işleri komisyonculuğu sözleşmesi uyarınca, taşıma işleri komisyoncusu belirli bir ücret karşılığında eşyanın taşıtılmasını üstlenir ve üstlendiği edim gereği kendi adına gönderen hesabına bir taşıma sözleşmesi yapma borcu altına girer. Bu yönüyle istisnalar dışında taşıma işleri komisyonculuğu sözleşmesi dolaylı temsil ilişkisine dayanır. Acentelik sözleşmesi ise bir işletmeye bağlı bir hukuki konuma sahip olmaksızın bir sözleşmeye dayanarak, belli bir yer veya bölge içinde sürekli bir şekilde ticari bir işletmeyi ilgilendiren sözleşmelerde aracılık etmeyi veya bunları belirli istisnalar haricinde o tacir adına ve hesabına yapmayı meslek edinilmesine dayanan bir hukuki ilişkidir. Acentelik sözleşmesi de bu yönüyle istisnalar haricinde doğrudan temsil ilişkisine dayanır ve acentelik sözleşmesine bağlı olarak müvekkili tacir ile üçüncü kişiler arasında yapılmasına aracılık edilen veya müvekkil ad ve hesabına yapılan sözleşmelere bağlı tüm hak ve yükümlülükler müvekkil üzerinde sonuç doğurur. Öte yandan bazı hal ve şartlarda Türk Ticaret Kanunu'nun 103. maddesi gereği taşıma işleri komisyonculuğu sözleşmesine acentelik sözleşmesi hükümleri uygulanacak ve böylelikle taşıma işleri komisyoncusu acente sayılacaktır. Taşıma işleri komisyoncusuna acentelik hükümleri uygulanması ile taşıma işleri komisyoncusu da müvekkili tacire karşı acentenin hak ve borçlarına sahip olacaktır. Giriş ve sonuç kısmı haricinde toplam üç bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde, taşıma işleri komisyonculuğu sözleşmesinin unsurları ve hukuki niteliği ile taşıma işleri komisyonculuğu sözleşmesinden doğan hukuki ilişkiler ile taşıma işleri komisyonculuğu sözleşmesinin benzeri hukuki kurumlarla karşılaştırması yapılmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde ise acentelik kavramı ve unsurları ile acentelik sözleşmesinin benzeri hukuki ilişkiler ve kurumlarla mukayesesi irdelenmiştir. Üçüncü bölümde ise acente sayılan taşıma işleri komisyoncusuna acentelik sözleşmesi hükümlerinin uygulanması ve buna bağlı olarak ortaya çıkan sonuçlar, yetki, hak ve yükümlükler değerlendirilmiştir.