Üniversite hastanesinde cerrahi birimler hekimlerinin kan ve kan ürünleri transfüzyonu konusunda bilgilerinin değerlendirilmesi

Giriş ve Amaç: Bu çalışma; Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde cerrahi branş hekimlerinin kan ve kan ürünleri transfüzyonu hakkında bilgi yeterliliklerinin araştırılması amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Çalışma; Diyarbakır Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesinde görev yapan cerrahi branş hekimlerinin kan ve kan ürünü transfüzyonu konusunda bilgilerinin değerlendirilmesi hedeflendi. Dicle Üniversitesinde cerrahi birimlerde görev yapan ve çalışmayı kabul eden tüm hekimler dahil edildi. Hastanemizde çalışan farklı branşlarda doktorlara sosyodemografik veri formu ve soru formu sunuldu. Çalışmamızda toplamda 109 hekim çalışmaya dahil edildi. Bulgular: Araştırmaya katılanların %77,1'inin erkek (n=84) ve %22,9'unun da kadın (n=25) olduğu saptandı. Diğer yandan katılımcıların büyük çoğunluğu (%78,9) 26-35 yaş arasında olduğu görüldü. Araştırmaya katılan doktorların %84,4'ünün uzmanlık öğrencisi, %10,1'inin Dr. Öğretim Üyesi ve %5,5'inin de doçent olduğu görüldü. Doktorların branşları incelendiğinde %18,3'ünün kadın doğum, %18,3'ünün ortopedi ve %18,3'ünün anesteziyoloji - reanimasyon (n=60), %11,9'unun genel cerrahi, %8,3'ünün kulak burun boğaz ve %7,3'ünün de göz anabilim dalında çalıştıkları saptandı. Doktorların mesleki toplam çalışma süresi incelendiğinde %61,5'nin 1-5 yıl arasında, %25,7'sinin 5-10 yıl ve %12,8'nin de 10 yıldan fazla tecrübeye sahip olduğu saptandı. Katılımcıların %73,4'ünün (n=80) daha önce bu eğitim almadığı, diğer yandan %26,6'sının da bu eğitimi daha önce aldığı saptandı. Kan ürünlerinden hangisinde transfüzyon öncesi cross-match yapılması gerekli değildir sorusuna verilen yanıtlarda, katılımcıların %98,17'si bu soruya "taze donmuş plazma" seçeneğini seçerek doğru yanıt vermişlerdir. Kan ürünlerinde bakteriyel kontaminasyon ve proliferasyonu önlemek için yapılması gerekenlerden hangisi yanlıştır sorusuna verilen yanıtlarda, katılımcıların %71,56'sı bu soruya "Eritrosit süspansiyonu oda ısısında (20-24 °C) 24-48 saat içinde kullanılmalıdır" seçeneğini seçerek doğru yanıt vermişlerdir. Kan transfüzyon bilgi seviyesi test sonuçlarının cinsiyete göre farklılık gösterip göstermediği Man-Whitney U testi ile araştırıldı. Yapılan testin sonucuna göre kan transfüzyon bilgi seviyesi doktorların cinsiyetlerine göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık görüldü (p<0,05). Kan transfüzyon bilgi seviyesi test sonuçlarının daha önce bu alanda eğitim alma durumuna göre farklılık gösterip göstermediği Man-Whitney U testi ile araştırıldı. Yapılan testin sonucuna göre kan transfüzyon bilgi seviyesi doktorların daha önce bu alanda eğitim alması durumuna göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olduğu saptandı (p<0,05). Sonuç: Kan ve kan ürünleri transfüzyonunda hataların önlenebilirliği yüksektir. Hasta kimliğinin doğru tanımlanmaması, sağlık profesyonelleri arasında yeterli iletişim, hastanın izlenmesinde önemlidir. Bu yüzden hastaya primer olarak bakım veren ve işlemi uygulayan doktorların, kan ve kan ürünleri transfüzyonu uygulamaları hakkında yeterli bilgi ve beceriye sahip olmalıdır. Anahtar Kelimeler: Cerrah, Hekim, Kan, Kan Ürünleri, Transfüzyon