Üstün yetenekli çocuklar ve ailelerinde duygusal ve davranışsal özellikler

Amaç: Üstün yetenekli çocuklarda sosyal, emosyonel, davranışsal ve ruhsal sorunlara işaret eden çok sayıda verinin bulunması ışığında bu çalışmada üstün yetenekli çocuklar ve normal düzeyde zekaya sahip çocukların yaşam kalitelerini, sosyal, emosyonel, davranışsal, ruhsal sorun alanlarını ve aile işlevselliklerini karşılaştırmak amaçlanmıştır.Yöntem: Çalışmaya 9-18 yaş arasında Sıdıka Akdemir Bilim Sanat Merkezi'nde öğrenim gören 49 üstün yetenekli çocuk ve Ertuğrul Gazi İlköğretim Okulu'nda öğrenim gören normal zekaya sahip kontrol grubunu oluşturan 56 çocuk dahil edilmiştir. Çalışmaya katılan tüm olgularda bulunabilecek herhangi bir psikiyatrik tanının dışlanması amacı ile Okul ÇağıÇocukları İçin Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi-Şimdi ve Yaşam Boyu Versiyonu/ Kiddie and Young Adult Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia (ÇDŞG-ŞY/ K-SADS P/L) ve olguların depresif belirtilerini değerlendirmek üzere Çocuklar İçin Depresyon Değerlendirme Ölçeği uygulanmıştır. Tüm olgulara Çocuklar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği (ÇİYKO), Çocuklar İçin Depresyon Ölçeği (CDI), Durumluk-Sürekli Kaygı Envanteri (STAI-C), Güçler ve Güçlükler Anketi (GGA) Ergen Formu; olguların ailelerine Aile Değerlendirme Ölçeği (ADÖ), Güçler ve Güçlükler Anketi (GGA) Ebeveyn Formu, Çocuklar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği Ebeveyn Formu verilerek özbildirime dayalı bu ölçekleridoldurmaları istenmiş; kontrol grubundaki olgularda ek olarak toplam zeka puanını değerlendirebilmek için WISC-R psikometrik test uygulanmıştır.Bulgular: Bu çalışmada üstün yetenekli çocukların normal düzeyde zekaya sahip çocuk ve ergenlere göre daha fazla dikkat eksikliği ve hareketlilik tanımladıkları; sosyal işlevselliklerini daha düşük buldukları ve fiziksel sağlık durumlarını daha kötü algıladıkları; üstün yetenekli erkeklerin üstün yetenekli kızlara göre daha fazla depresif belirtilere sahip oldukları görülmüştür. Normal zekaya sahip erkek çocukların ebeveynleri tarafından düşük okul işlevselliği gösterdikleri şeklinde algılandıkları; çalışmaya katılan erkeklerin kızlara viii göre, daha düşük sosyal işlevsellik ile daha yüksek akran ilişki sorunları gösterdikleri ve kızların erkeklere göre daha sosyal oldukları gözlenmiştir. Aile işlevsellikleri açısından değerlendirildiğinde üstün yetenekli çocukların kontrol grubuna göre aile üyelerinin birbirlerine ilgi, bakım ve sevgiyi yeterli düzeyde gösterdikleri belirlenmiştir.Sonuç: Toplumları ileri götüren üstün yetenekli çocukların sorun alanlarının belirlenmiş olması; bu alanların çocuk psikiyatristlerince tanınmasına ve bu çocukların ihtiyaçlarının doğru bir şekilde belirlenmesine yardımcı olabilir.Anahtar Kelimeler: Üstün yetenekli çocuk ve ergen, yaşam kalitesi, aile işlevselliği, anksiyete, depresyon, sosyal- emosyonel- davranışsal sorunlar