335
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Parkinson hastalığı'nda uyku bozukluğu ve depresyon arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Giriş ve Amaç: İdyopatik Parkinson Hastalığı (İPH), klinik olarak istirahat tremoru, dişli çark rijiditesi, bradikinezi ve postural reflekslerde bozulma ile karakterize progresif bir bozukluktur. İPH'nda hastalığın şiddeti artıkça uyku bozuklukları, gündüz aşırı uyku hali gibi ek sorunlar karşımıza çıkmaktadır. İPH da günlük yaşamı zorlayan etkilerin yanında psikolojik sorunları da beraberinde getirmektedir. Parkinson hastalarında depresyon varlığı hastaların yaşam kalitesini kötü etkilemektedir. Çalışmamızda İPH semptomların sıklıkları, prezentasyonları, ilişkili risk faktörlerini ve birbirleriyle olan ilişkilerini İPH' nın değişik evrelerinde uyku bozuklukları ile gündüz uykululuk hali ve bunun depresyonla ilişkisini göstermeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: İPH tanısı alan 42 hasta ve 48 sağlıklı birey alındı. İPH grubunda Hoehn&Yahr (H&Y) değerlendirme skalaları ile hastalık derecelendirildi. Hamilton depresyon değerlendirme ölçeği (HAM-D) ile depresyon değerlendirmesi yapıldı. İPH ve kontrol grubuna, gece uykusu ve gündüz uyuklamalarının değerlendirildiği Parkinson Hastalığı Uyku Ölçeği (PHUÖ), gündüz uykululuğunun değerlendirildiği Epworth uykululuk ölçeği (EUÖ) uygulandı. Veriler yaş, cinsiyet, medeni durum değerlendirildi ve kontrol grubu ile karşılaştırıldı. Bulgular: Çalışmaya alınan İPH'ın EUÖ skoru arttıkça, PHUÖ skorununda anlamlı düzeyde azalma gerçekleşmektedir ve bu artışın derecesi güçlü bir düzeydedir(r=-0,615;p=0,000). EUÖ arttıkça HAM-D skorununda anlamlı düzeyde artış gerçekleşmektedir ve bu artışın derecesi orta düzeydedir (r=0,388;p=0,000). PHUÖ değeri arttıkça, Hamilton ve Hoehn-Yahr değerininde anlamı bir düzeyde azalma gösterdiği belirlenmiştir ve bu ilişkinin dereceleri güçlüdür.(Hamilton için r=-0,569 p=0,000; Hoehn-Yahr için r=-0,63 p=0,000). H&Y değeri arttıkça HAM-D skorunda anlamlı artış gözlendi (r=0,422;p=0,005). Tartışma: İPH'da hastalık süresi ve özürlülük derecesindeki artış ile paralel olarak belirgin kötüleşme gösteren uyku bozuklukları ve gün içinde gündüzleri belirgin uyuklamalar gözükmektedir. Bu bozuklukların tanısı hastaların ve hasta yakınının ayrıntılı sorgulanması ile mümkün olabilmektedir. Hastalığın genel değerlendirmesi ve tedaviye yaklaşımda uyku bozukluğu önemli bir parametre olabilir. Depresyon varlığı tanısal karışıklıklar yaratmakta, hastalık şiddetini olumsuz etkilemektedir. Bu nedenlerden ötürü Parkinson hastalarında depresyon, aktif olarak sorgulanmalı ve saptandığında mutlaka tedavi edilmelidir. Parkinson belirtileri nedeniyle bozulmuş olan yaşam kalitesinin daha fazla olumsuz etkilenmesinin önüne geçilebilinir. Anahtar Kelimeler: Parkinson hastalığı; depresyon; uyku bozuklukları;
Akut iskemik inmede ilk 24 saatte BFGF düzeyinin değerlendirilmesi
Akut İskemik İnmede Serum Fibroblast Büyüme Faktör Düzeyinin Değerlendirilmesi Giriş ve Amaç: İskemik inme, inmenin ölümcül alt tiplerinden birisidir. Bazik fibroblast büyüme faktörünün (bFGF) ilk olarak fibroblastlarda hücre bölünmesini uyarıcı bir faktör olarak tanımlanmıştır. bFGF, sinir hücrelerinin yaşamlarını sürdürmelerini sağlar, yeni damar yapımını, mezodermal şekillenmeyi, hücre bölünmesini, hücre göçünü uyarır ve yara iyileşmesini hızlandırır Anjiogenik, nörotropik ve damar genişletici özellikleri nedeniyle bFGF ilgi odağı olmuştur. Şu ana kadar iskemik inmeli hastaların serumunda bFGF'yi araştıran çok az çalışma vardır. Bu çalışma; iskemik inmeli hastalarda bFGF değerinin ve klinik durum ile serum bFGF arasındaki ilişkisinin değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Klinik ve radyolojik olarak iskemik inme tanısı almış 96 hastada serum bFGF seviyelerini ölçtük. Yaş ve cinsiyet yönünden benzer 48 sağlıklı kişi kontrol grubuna dahil edildi. ELİSA yöntemiyle serumda bFGF ölçüldü. Bulgular: İskemik inmelilerde bFGF ile 6,6±8,8 pg/ml kontrol grubunda 4,6±4,3 pg/ml saptandı. İskemik inmeli hastalarda serum bFGF düzeyi ile NIHSS ( National Institutes of Health Stroke Scale) skoru arasında korelasyon bulunmadı (p>0.05). Çalışmamızdaki hastaların bFGF değerleri 6,6±8,8 pg/ml ve bu hastalardan eksitus olan 15 hastanın bFGF değerleri ise 5,9±5,4 pg/ml olarak saptandı ( p=0,361). NIHSS ile hs-CRP arasında orta düzeyde pozitif korelasyon mevcuttu. (r=0.413; p=0.011) NIHSS ile CRP arasında hafif düzeyde pozitif korelasyon mevcuttu. (r=0.275; p=0.006). NIHSS ile trigliserit arasında hafif düzeyde negatif korelasyon mevcuttu.(r=-0.235; p=0.004). iii İskemik inmeli hastalardaki bFGF düzeyleri ile kontrol grubundaki bFGF düzeyleri arasında muhtemel bir ilişkiyi ortaya koymak için yapılan korelasyon analizinde anlamlı bir ilişki ve korelasyon saptandı. (p=0.005). Tartışma: İskemik inmeden sonra artmış bFGF nöron koruyucu ve anjiogeneze neden olan mekanizmalardan birisi olabilir. Sonuç olarak bu çalışma akut dönemde iskemik inmeden sonra serum bFGF düzeyinde artış olduğu ve istatiksel olarak anlamlı olduğu saptandı. Bu hastalarda bFGF artışı, beyin hasarını azaltmaya yönelik koruyucu bir cevap olabilir veya anjiogenezle ilişkili olabilir. Anahtar Kelimeler: : Bazik Fibroblast Büyüme Faktörü, İntraserebral iskemi, Anjiogenez
Multipl sklerozlu kişilerde mizofoni düzeyleri, hiperakuzi, dikkat eksikliği ve obsesif-kompulsif davranışlar
Halimenur NURLU, Multipl Sklerozlu Kişilerde Mizofoni Düzeyleri, Hiperakuzi, Dikkat Eksikliği ve Obsesif-Kompulsif Davranışlar, Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Nöroloji Uzmanlık Tezi, Zonguldak, 2025 Amaç: Bu çalışmada multipl sklerozlu (MS) kişilerde ve sağlıklı kontrollerde mizofoni düzeylerinin değerlendirilmesi ile birlikte MS'li kişilerde mizofoni düzeylerinin hastalığın klinik ve demografik özellikleri ile ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Ayrıca katılımcılardaki hiperakuzi, tinnitus, obsesif-kompulsif davranışlar, dikkat eksikliği, depresyon, anksiyete, yaşam kalitesi ve mükemmeliyetçilik düzeylerinin hasta ve kontrol gruplarındaki ilişkilerinin değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi Nöroloji polikliniğine başvuran 100 MS'li kişi ile benzer yaş, cinsiyet ve eğitim düzeylerine sahip 100 sağlıklı kontrol dâhil edildi. Hasta grubundaki katılımcıların hastalık süresi, hastalık başlangıç yaşı, kullandığı ilaç, atak sayısı ve genişletilmiş özürlülük durum ölçeği (Expanded Disability Status Scale- EDSS) skorları hesaplanarak hastalık veri formu dolduruldu. Hasta ve kontrol gruplarındaki katılımcıların; Demografik veri formu, Revize Amsterdam Mizofoni Ölçeği (AMİSOS-R), Khalfa Hiperakuzi Ölçeği (KHÖ), Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ), Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ), Maudsley Obsesif Kompulsif Bozukluk Belirti Ölçeği (MOKBÖ), Erişkin Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite kendi bildirim Ölçeği (DEHBÖ), Frost Çok Boyutlu Mükemmeliyetçilik Ölçeği (FÇBMÖ) ve Yaşam Kalitesi Ölçeği Kısa Form-36 (SF-36) dolduruldu. Bulgular: MS ve sağlıklı kontrol grupları arasında tinnitus sıklığı açısından anlamlı fark saptanmamış olup, tinnitusu olan MS grubunda AMİSOS-R, KHÖ (özellikle dikkat ve sosyal alt boyutları), BDÖ ve BAÖ skorları kontrol grubuna göre anlamlı şekilde yüksekti. MS grubu ve kontrol grubu arasında AMİSOS-R ve KHÖ skorları açısından anlamlı fark saptanmadı. MS alt tipleri ile AMİSOS-R ve KHÖ arasında anlamlı fark saptanmadı. MS hastalarında BDÖ, BAÖ, MOKBÖ toplam puanı 5 kontrol grubuna göre daha yüksekti. BDÖ ve BAÖ skorları EDSS ve hastalık süresiyle pozitif korelasyon gösterdi. DEHBÖ (özellikle dikkat eksikliği alt ölçeği) puanları kontrol grubuna göre yüksekti. Yaşam kalitesi MS grubunda daha kötüydü. Cinsiyetler arasında yalnızca MOKBÖ temizlik alt ölçeği ve FÇBMÖ kişisel standartlar alt boyutunda kadınlarda daha yüksek skorlar elde edildi. Korelasyon analizlerinde; yaş, hastalık süresi ve EDSS ile BDÖ, BAÖ, SF-36 arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler tespit edildi. Ayrıca AMISOS-R, KHÖ, BDÖ, BAÖ, DEHBÖ ve MOKBÖ skorları arasında da pozitif yönde anlamlı korelasyon izlendi. Sonuç: MS hastalarında mizofoni ve hiperakuzi gibi işitsel hassasiyetler psikiyatrik komorbiditelerle ilişkili bulunmuş ve bu durumun yaşam kalitesi üzerinde olumsuz etkiler yarattığı gözlenmiştir. Klinik uygulamalarda, yalnızca nörolojik değerlendirme değil, aynı zamanda duyusal ve psikolojik işlevlerin bütüncül biçimde ele alınması gerekmektedir. Gelecekte nörogörüntüleme, nörofizyolojik ve nöropsikiyatrik testlerin de dâhil olduğu daha geniş örneklemli çalışmalara ihtiyaç vardır. Bu sayede, MS hastalarındaki duyusal hassasiyetin altında yatan nörobiyolojik mekanizmalar daha iyi anlaşılabilecek ve multidisipliner yaklaşımla bireyselleştirilmiş tedavi stratejileri geliştirilebilecektir. Anahtar Kelimeler: Multipl Skleroz , Mizofoni, Hiperakuzi, Dikkat Eksikliği, Obsesif- Kompulsif Davranışlar
Koruyucu tedaviye rağmen iskemik inme geçiren hastaların etiyolojik, klinik, görüntüleme ve prognostik değerlendirmesi
İskemik inmeye yönelik koruyucu tedaviler hastalığın önlenmesini veya tekrarlamasını engellemek için verilmekte olup antiagregan ve antikoagülan tedavileri içermektedir. Bu çalışmanın amacı koruyucu tedaviye rağmen iskemik inme geçiren hastaların etiyolojik, klinik, görüntüleme ve prognostik bulguları değerlendirmektir. Çalışmaya, Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi Nöroloji kliniğinde düzenli koruyucu tedavi kullanmasına rağmen iskemik inme geçiren ve yatırılarak tedavisi yapılan 208 hasta dâhil edildi. İlk kez iskemik inme geçiren 111 hasta A grubu, tekrarlayan iskemik inme geçiren 97 hasta ise B grubu olarak ayrıldı. Demografik özellikler, kronik hastalıklar ve ek ilaçlar ile koruyucu tedaviler kaydedildi. Akut iskemik inmenin görüntüleme, elektrokardiyografi (EKG), ekokardiyografi (EKO) bulguları; hastaların yatış yerleri ve yatış süreleri kaydedildi. İnme alt tipi Trial of Org 10172 in Acute Stroke Treatment (TOAST), ilk yatış ve taburculuktaki nörolojik fonksiyonlar National Institutes of Health Stroke Scale (NIHSS), günlük yaşam aktivitelerindeki bağımsızlık düzeyi Modifiye Rankin Ölçeği (mRS) ile değerlendirildi. Kronik kardiyak hastalığa bakıldığında; A grubunda birden fazla kardiyak tanı görülme oranı %74,8 iken B grubunda ise %49,5'ti (p<0,05). Gruplarda en sık asetil salisilik asit (ASA) (A grubu %49,5; B grubu %34,0), ikinci sıklıkta vitamin K antagonisti olmayan oral antikoagülan (YOAK) (A grubunda %17,1; B grubunda %13,4) koruyucu tedavi kullanılmaktaydı (p<0,029). Gruplar arasında klinik, görüntüleme ve yatış bilgileri açısından anlamlı fark yoktu (p>0,05). A grubunda mRS düzey dağılımı anlamlı derecede daha düşüktü (p<0,05). Gruplarda taburculukta en sık ASA+klopidogrel koruyucu tedavisi verildiği görüldü. A ve B grupları arasında, özgeçmişte ve taburculukta verilen koruyucu tedavi değişimleri açısından anlamlı fark vardı (p<0,05). Koruyucu tedaviye göre yatış yerinin gruplar arası karşılaştırmasında, tekli antikoagülan kullanan B grubundaki hastalarda servise yatış anlamlı olarak daha fazlaydı (p<0,010). Koruyucu tedaviye göre mRS dağılımlarına bakıldığında, tekli antiagregan kullanan A grubundaki hastalar anlamlı olarak daha yüksek bağımsızlığa sahipti (p<0,009). Sonuç olarak tekrarlayan iskemik inme bağımlılık düzeyini artırırken, kullanılan koruyucu tedaviye göre iskemik inme hastalık süreçleri farklılık göstermektedir. İnme çok yönlü bir hastalık olduğu için risk faktörlerinin belirlenmesi, uygun koruyucu tedavi seçimi ve takibi önem taşımaktadır.
Parkinson hastalığında klinik evre ve kognitif yıkım için retinal sinir lifi kalınlığı bir biyobelirteç olabilir mi?
Amaç: İdiyopatik Parkinson hastalığında (İPH) retinal sinir lifi kalınlığı ile hastalık evresi, semptom şiddeti, yaşam kalitesi ve bilişsel bozulmanın derecesi arasındaki olası ilişkinin, optik koherans tomografinin hastalığın klinik evresi ve bilişsel bozulmada erken bir gösterge olup olamayacağının incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve yöntem: Çalışmaya Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji bölümünde İPH tanısı ile takip edilen, 40 hasta ve uygun özellikteki 24 kontrol grubu alındı, klinik değerlendirme ardından 34 hasta ve 21 kontrol ile çalışmaya devam edildi. Katılımcıların demografik özellikleri, el dominansı, ek hastalık öyküsü, kullandığı ilaçlar kaydedildi. Hasta grubunun klinik değerlendirmesinde; Hareket Bozuklukları Derneği Birleşik Parkinson Hastalığı Değerlendirme Ölçeği, Hoehn ve Yahr evrelemesi kullanıldı. Hasta ve sağlıklı grupta bilişsel işlevlerin değerlendirilmesinde; Mini-Mental durum muayenesi Addenbrooke Bilişsel Değerlendirme Bataryası-Revize (ACE-R) ve Sayı Menzili Testi kullanıldı. Yaşam kalitesi, Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği ile, depresyon durumu Geriatrik Depresyon Ölçeği-15 ile ve aşırı gündüz uykululuğu durumu Epworth Skalası ile değerlendirildi. Retinal sinir lif tabakası (RSLT) kalınlığı optik koherans tomografi (OKT) ile değerlendirildi. Bulgular: Hasta grubunda, inferior ve nazal kadran RSLT kalınlığında anlamlı azalma; ACE-R testi alt gruplarından bellek, akıcılık, lisan puanlarında anlamlı düşüklük saptandı. Total ACE-R, dikkat, bellek ve akıcılık puanı, sağ nazal liflerle; dil işlevleri ise sağ temporal liflerle ilişkili bulundu. Farklı bir ölçek olarak, OKT bulgularından N/T indeksi (nazal ve temporal retinal lif oranı ile elde edilen indeks) ve bilişsel işlevlerden dikkat arasında pozitif yönde ilişki saptandı. Yaşın, RSLT ve bilişsel işlevleri etkileyen bir faktör olduğu tespit edildi. Interokuler RSLT farkı ile bilişsel yıkım arasında anlamlı ilişki saptanmasa da parkinsoniyen semptomları açısınsdan sağ taraf baskın olan hastalarda bu fark daha belirgindi. Sonuçlar: Optik koherans tomografi İPH'de nörodejenerasyonu ve multisistemik etkilenimi göstermek ve takip etmek için kullanılabilir. Yaş, bilişsel ve retinal değerlendirmelerde karıştırıcı ve kısıtlayıcı bir faktör olabilir. Bilişsel etkilenim ve OKT parametreleri bağıntı gösterebilir. Bulguların taraf dominansı, interokuler fark ve bilişsel değerlendirme arasındaki ilişkinin incelenmesi açısından çalışmamız özgündür. Nörodejeneratif sürecin dominant hemisfer ile ilişkisi olabileceği düşünülmüştür. Ancak daha ayrıntılı değerlendirme için prospektif, longitudinal, geniş çaplı çalışmalar yapılmalıdır. Anahtar kelimeler: Optik koherans tomografi, kognisyon, Parkinson hastalığı, retinal sinir lifi kalınlığı
Kronik günlük baş ağrısı ve ilaç aşırı kullanım baş ağrısı hastalarında risk faktörlerinin değerlendirilmesi
Amaç: Bu çalışmada; kronik günlük baş ağrısı, ilaç aşırı kullanım baş ağrısı, epizodik migren ve epizodik gerilim tipi baş ağrısı hastalarında alkol/ kafein/ nikotin kullanımı, yeme tutumu gibi baş ağrısında kronikleşmeyi ve ilaç aşırı kullanımını tetikleyebilecek olası risk faktörleri ile yaşam kalitesi, günlük fiziksel aktivite düzeyi ve hastalık algısının değerlendirilmesi ve hastalık alt gruplarında karşılaştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve yöntem: 1 Ocak 2020 - 1 Aralık 2020 tarihleri arasında Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi, Nöroloji Polikliniği'ne baş ağrısı yakınması ile başvuran hastalar, baş ağrısı alt tipi belirlenmesi açısından öykü ve klinik muayene ile değerlendirilmiştir. İlk değerlendirmenin ardından, epizodik migren, epizodik gerilim tipi baş ağrısı (GTBA), kronik günlük baş ağrısı (KGBA) ve ilaç aşırı kullanım baş ağrısı (İAKB) tanısı alan toplam 150 hasta çalışmaya dâhil edilmiştir. Hastaların demografik özellikleri, kafein/nikotin/alkol tüketimleri sosyodemografik veri formuna kaydedilmiştir. Çalışma grubunun ağrı şiddeti Görsel Analog Ölçeği (Visual Analogue Scale-VAS) kullanılarak, fiziksel aktivite durumu Uluslararası Fiziksel Akivite Ölçeği formları kullanılarak değerlendirilmiştir. Yaşam kalitesi ve hastalığın yarattığı durumu değerlendirmek için SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği ve Hastalık Algısı Ölçeği kullanılmıştır. Anksiyete, depresyon ve yeme bozuklukları durumu Beck Anksiyete Ölçeği, Beck Depresyon Ölçeği, Yeme Bozukluğu Değerlendirme Ölçeği ve Yeme Tutumu Ölçeği ile incelenmiştir. Ayrıca eşlik eden psikiyatrik eş tanı varlığı, psikiyatri uzmanı tarafından DSM-IV Eksen I Bozuklukları için Yapılandırılmış Klinik Görüşme-Klinik Versiyonu (SCID-I) kullanılarak hastalarla yüz yüze görüşme yapılmıştır. Bulgular: Çalışmaya 81 migren (27 epizodik migren, 22 kronik migren, 32 ilaç aşırı kullanımı olan migren), 69 GTBA (24 epizodik GTBA, 21 kronik GTBA, 24 ilaç aşırı kullanımı olan GTBA) tanılı hasta dahil edilmiştir. Bu hastaların 119'u kadın, 31'i erkek cinsiyete sahipti. Migren baş ağrısı tanılı hastaların ortalama yaşı 38,3 ± 11,5 iken GTBA tanılı hastaların ortalama yaşı 46,9 ± 15,0 idi. Migren grubunda ağrı şiddetini ölçen VAS değeri GTBA grubundan anlamlı derecede yüksek ve atak sırasındaki ortalama ağrı süresi de anlamlı daha uzun bulundu. Kronik migren (KGBAm) hastalarında ortalama VAS değeri, kronik gerilim tipi baş ağrısı (KGBAgt) hastalarına göre daha yüksek bulundu. Bununla birlikte KGBAgt tanılı hastaların ortalama ağrı sıklığının, KGBAm tanılı hastalardan daha sık olduğu bulundu. Ortalama beden kitle indeksi GTBA grubunda migren tanılı hasta grubuna göre anlamlı derecede daha yüksek bulundu. Hem Migren ve GTBA grubunu hem de bu grupların alt gruplarını karşılaştırdığımızda; günlük kafein tüketimi, sigara kullanımı, alkol tüketimi ve günlük fiziksel aktivite süresi açısından anlamlı bir fark saptanmadı. Ayrıca gruplar arasında Yeme Tutumu Testi ve Yeme Bozukluğu Değerlendirme Ölçeği puanları arasında da bir farklılık saptanmadı. Hastalar Hastalık Algısı Ölçeği puanlarına göre değerlendirildiğinde; hastalık tipi ortalama puanı ve psikolojik nedenler ortalama puanı, GTBA alt grupları arasında KGBAgt grubunda en yüksek değerde bulundu. Migren hastalarında alt gruplar içinde Hastalık Algısı Ölçeği'nde risk ile ilgili nedenlerin ortalama puanı, ilaç aşırı kullanımı olan migren (İAKBm) hastalarında en yüksek bulundu. Ayrıca Hastalık Algısı Ölçeği'nde psikolojik nedenler ortalama puanı ilaç aşırı kullanımı olan gerilim tipi baş ağrısı (İAKBgt) hastalarında da İAKBm hastalarına göre anlamlı derecede daha yüksek bulundu. Migren ve GTBA hastaları alt grupları incelendiğinde; SF-36 ölçeğinde KGBAm ve İAKBm alt gruplarında sadece vücut ağrısında kötüleşme anlamlı iken, KGBAgt ve İAKBgt alt gruplarında fiziksel rol güçlüğü, enerji, duygusal iyilik hali, vücut ağrısı ve genel sağlık algısında kötüleşme anlamlı bulundu. SF-36 ölçeği fiziksel rol güçlüğü alt grubu ortalama puanı, İAKBgt hastalarında İAKBm hastalarına göre daha düşük bulundu. Sonuçlar: Çalışmamızda, migren grubuna göre GTBA grubunda psikososyal etkenlerin, hastalığın kronikleşmesi ve ilaç aşırı kullanımının ortaya çıkmasında daha etkin olduğu görüşünü destekler bulgular elde edilmiştir. Ayrıca bu çalışmadaki verilere göre; migrenin kendi başına bir İAKB etkeni olduğu, kronik baş ağrısı çeken hastalarda ilaç aşırı kullanımı bir şekilde madde bağımlılığında görülen anksiyolitik etki sonucu anksiyete ve depresyon puanlarında kısmi düşüşe neden olabileceği ve kronik baş ağrısının fiziki, sosyal, maddi ve psikolojik etkilerinde kısmi düzelme etkisi yaratabileceği de düşünülmektedir. Anahtar kelimeler: Bağımlılık, Gerilim tipi baş ağrısı, İlaç aşırı kullanım baş ağrısı, Kronik günlük baş ağrısı, Migren.
Migren ve ilaç aşırı kullanım baş ağrısı hastalarında çocukluk çağı travmaları, zihin kuramı ve aleksitimi değerlendirilmesi
Amaç: Bu çalışmada; migren ve ilaç aşırı kullanım baş ağrısı hastalarında çocukluk çağı travmaları, zihin kuramı ve aleksitimi değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çocukluk çağı travmaları, zihin kuramı ve aleksitiminin migren ve ilaç aşırı kullanım baş ağrısı hastalarında değerlendirildiği, ilişkilerinin incelendiği bir çalışma ülkemizde yapılmamıştır. Migren hastaları ve ilaç aşırı kullanım baş ağrısı hastalarında bu durumların sıklığını karşılaştırılarak; ilaç aşırı kullanım baş ağrısının gelişiminde aleksitimi, zihin kuramı ve çocukluk çağı travmalarının risk faktörü olup olmadığını incelemek amaçlanmıştır. Gereç ve yöntem: Bu prospektif çalışmada 16 Ocak 2023 - 16 Ocak 2024 tarihleri arasında Bülent Ecevit Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji polikliniğine başvuran migren hastaları ve ilaç aşırı kullanım baş ağrısı kriterlerine uyan hastalar incelenmiştir. Çocukluk çağı travmaları, zihin kuramı ve aleksitimi durumlarının, migren ve ilaç aşırı kullanım baş ağrısı hastalarında değerlendirilmesi ve karşılaştırılması yapılmıştır. Çalışmamızda nesnel veri toplamak amaçlı klinik ölçeklerden yararlanılmıştır. Yaşam Kalitesi Ölçeği olarak Kısa Form 36(SF-36), Ruhsal durum değerlendirme açısından Beck Depresyon ve Beck Ankisyete Ölçekleri, Zihin Kuramı Ölçeği olarak Gözlerden Zihin Okuma Testi , Aleksitimi Ölçeği olarak Toronto Aleksitimi Skalası Ölçeği (TAS-20) ve Çocukluk Çağı Ruhsal Travma Ölçekleri kullanılmıştır. Çocukluk Çağı Travmaları, Zihin Kuramı ve Aleksitimi durumlarının değerlendirilmesi ile yukarıdaki ölçek testlerinden toplanan veriler üzerinden, epizodik ve kronik migren hastaları ile ilaç aşırı kullanım baş ağrısı hastalarında bu durumların sıklığını karşılaştırılarak; baş ağrısı hastalarında ilaç aşırı kullanım baş ağrısının gelişiminde Aleksitimi Zihin Kuramı ve çocukluk çağı travmalarının risk faktörü olup olmadığı araştırılmıştır. Bulgular: Çalışmaya 54 migren, 50 ilaç aşırı kullanım baş ağrısı tanılı hasta dâhil edilmiştir. Migren tanılı hastaların 14'ü erkek, 40'ı kadın iken; ilaç aşırı kullanım baş ağrısı tanılı hastaların 12'si erkek, 38'i kadın cinsiyetliydi. Migren tanılı hastaların ortalama yaşı 44,55 ± 15,32 iken; İlaç aşırı kullanım baş ağrısı tanısı alan hastaların ise 46,48 ± 15,16 idi. Vizuel analog skorlaması (VAS skoru) değerlendirildiğinde ise, migren grubunun ortalaması ilaç aşırı kullanım baş ağrısı grubundan anlamlı olarak daha düşük saptanmıştır. Her iki grubun baş ağrısı sıklığında anlamlı fark saptanırken baş ağrısı sürelerinde ve proflaksi alıp almama durumlarında anlamlı fark saptanmadı. Migren grubunda Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ortalaması ilaç aşırı kullanım baş ağrısı grubundan anlamlı olarak düşük saptanmıştır. İlaç aşırı kullanım baş ağrısı grubunda yaşam kalitesi ile ilgili bulguların, migren grubuna göre daha düşük olduğu saptandı. Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAÖ-20) toplam skoru ilaç aşırı kullanım baş ağrısı grubunda, migren grubuna göre belirgin olarak yüksek saptanmıştır. Çocukluk Çağı Ruhsal Travma Ölçeğindeki (ÇÇTÖ) toplam skorunun ortalaması migren grubunda ilaç aşırı kullanım baş ağrısı grubuna göre anlamlı olarak daha düşük saptanmıştır. Bunlarla birlikte aleksitimi ve çocukluk çağı ruhsal travması ile ilgili alt ölçeklerde, ilaç aşırı kullanım baş ağrısı grubunda anlamlı olarak daha yüksek bulgular elde edilmiştir. Gözlerden Zihin Okuma Testi (GZOT) skorlarında, migren grubu ilaç aşırı kullanım baş ağrısı grubuna göre anlamlı olarak daha yüksek skorlar elde etmiştir.Bu nedenle ilaç aşırı kullanım baş ağrısı grubunun GZOT testinde anlamlı olarak daha başarısız olduğu belirlenmiştir. Sonuçlar: Çalışmamızda hastalardaki aleksitimi durumu, depresyon ve anksiyete bulguları, çocukluk çağı travmasına maruziyet açısından bulgulara birlikte bakıldığında; migren grubuna göre ilaç aşırı kullanımı baş ağrısı grubunda anlamlı olarak daha yüksek skorlar alındığı, tüm bunlara paralel olarak zihin kuramıyla ilişkili gözlerden zihin okuma testinde de ilaç aşırı kullanım baş ağrısı grubunun daha başarısız olduğu görülmektedir. Bu durum analjezik aşırı kullanımının gelişiminde aleksitimi, çocukluk çağı travması, zihin kuramı gibi psikolojik faktörlerin rol oynadığını işaret etmektedir. Bu nedenle, özellikle ilaç aşırı kullanım baş ağrısı tedavisinde; aleksitimi ve çocukluk çağı ruhsal travma maruziyetine yönelik psikiyatrik tedavi ve terapi yaklaşımlarının da baş ağrısına yönelik nörolojik tedaviye destek olmada önemli rol oynayabileceğini düşündürmektedir. Anahtar kelimeler: Migren, İlaç Aşırı Kullanım Baş Ağrısı, Aleksitimi, Çocukluk Çağı Ruhsal Travmaları, Zihin Kuramı, Gözlerden Zihin Okuma
Normal kişilerde fleksör karpi radiyalis kasında h-refleks çalışması
Laboratuarımızda normal değerlerin saptanması amacıyla fleksör karpi radiyalis kasından elde edilen H-refleks parametreleri incelendi. Elektrofizyolojik incelemesi normal olan bireylerin dosyaları taranarak, istirahat ve fasilitasyon sırasında H-refleks latansı, iletim hızı, maksimum amplitüdü, sağ-sol H refleks latans farkı, H-M interlatansı, Hmaks/Mmaks oranı, sağ-sol H-refleks maksimum amplitüd oranı ve bu parametrelerin fizyolojik etkenlerle ilişkisi incelendi.Çalışmamızda H-refleksi istirahat sırasında bireylerin büyük bir çoğunluğunda (% 63,7) elde edilemezken fasilitasyon sırasında ise hemen hemen tüm bireylerde (% 95) elde edildi. H-refleks maksimum amplitüdü, Hmaks/Mmaks oranı, sağ-sol H-refleks maksimum amplitüd oranı fasilitasyon sırasında istirahate göre istatistiksel olarak anlamlı derecede daha büyüktü (p<0,05). Ayrıca fasilitasyon sırasında sağ kolda H-refleks maksimum amplitüdü sol kola göre istatistiksel olarak anlamlı derecede daha büyüktü (p<0,05). Kadın ve erkekler arasında istirahat ve fasilitasyon sırasında H-refleks parametre değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı derecede farklar mevcuttu. Hem istirahat hem de fasilitasyon sırasında her iki kolda H-refleks latansı, H-M interlatansı erkeklerde kadınlara göre istatistiksel olarak anlamlı derecede daha uzundu. Ayrıca fasilitasyon sırasında her iki kolda M-yanıtı maksimum amplitüdleri de erkeklerde daha büyüktü (p<0,05). İstirahat sırasında da her iki kolda M-yanıtı maksimum amplitüdleri erkeklerde daha büyüktü fakat sadece sol tarafta istatistiksel olarak anlamlıydı (p<0,05). Fasilitasyon sırasında her iki kolda H-refleks maksimum amplitüdleri ve Hmaks/Mmaks oranları kadınlarda erkeklere göre istatistiksel olarak anlamlı derecede daha büyüktü (p<0,05). Çoklu regresyon analizinde H-refleks latansının hem istirahat hemde fasilitasyon sırasında kol uzunluğu ve yaş ile anlamlı derecede bir pozitif korelasyon gösterdiği saptandı. Fasilitasyon sırasında sağ-sol H-refleks latans farkı ile yaş arasında anlamlı derecede (r=0,256, p=0,025) bir pozitif korelasyon varken istirahat sırasında ise benzer bir durum yoktu. Sağ-sol H-refleks maksimum amplitüd oranları ile yaş arasında fasilitasyon sırasında anlamlı derecede (r=-0,257,P=0,025) bir negatif korelasyon vardı. İstirahat ve fasilitasyon sırasında sağ ve sol H-refleks iletim hızı ile yaş arasında anlamlı derecede bir negatif korelasyon (sağ: r=-0,506, p=0,004, sol: r=-0,640, p=0,000) mevcuttu. Sonuç olarak H-refleks parametrelerinin normal değer aralıklarının saptanması periferik ve santral sinir sistemi hastalıklarının değerlendirilmesinde önemlidir. Ayrıca bu hastalıklar değerlendirilirken uygun yöntem ve H-refleks parametreleri seçilmelidir. H-refleks parametre değerleri fasilitasyon manevralarından etkilenmektedir ve çalışmalarda supraspinal etkiler göz önünde bulundurulmalıdır.
CGRP reseptör antagonistinin yayılan kortikal depresyonun indüklediği davranışa etkilerinin incelenmesi
Migren patofizyolojisinde önemli bir rolü olan yayılan kortikal depresyonun (CSD), trigeminal nukleus kaudalisi (TNC) aktive ettiği ve dura materde nörojenik inflamasyonu tetiklediği gösterilmiştir. Ancak CSD'nin uyanık hayvanda yaptığı davranış değişiklikleri bilinmemektedir. Bu çalışmada uyanık serbest dolaşan sıçanlarda CSD'nin ağrı ve anksiyete davranışına etkileri ayrıntılı değerlendirilerek ve bazı subkortikal beyin yapıları üzerindeki etkileri ile karşılaştırılmıştır. Ayrıca santral ağrı mekanizmalarını anlamak için trigeminovasküler sistemi inhibe eden CGRP reseptör antagonistinin CSD sonrası ortaya çıkan davranışsal, subkortikal ve kortikal aktivasyondaki rolü araştırılmıştır.Uyanık sıçanda CSD topikal KCl uygulanarak oluşturuldu, bazal ağrı eşik değerleri soğuk ve mekanik uyarı verilerek değerlendirildi. Sıçanlara CSD öncesi intraperitoneal olarak SF, CGRP reseptör antagonisti 30 mg veya CGRP reseptör antagonisti 100 mg verildi. CSD indüklendikten sonra sıçanların spontan davranışları ve ultrasonik çıkardıkları sesler kaydedildi; yükseltilmiş artı labirent testi kullanılarak anksiyete değerlendirildi ve mekanik ve soğuk allodini testleri uygulandı. Daha sonra alınan beyin kesitlerinde beyin sapı, subkortikal yapılar ve korteks c-fos immünohistokimasyı ile değerlendirildi.Sıçanlarda, CSD sonrası donma, temizlenme, kafa ve vücut silkinmesi, kafa kaşıma, yeme, içme, esneme ve gerinme, uyku, maksimum hız, dönme hareketi, sedasyon ve lokomotor aktivite gözlemlendi. CGRP reseptör antagonisti verilen grupta serum fizyolojik verilen gruba göre daha kısa süreli donma, kafa ve vücut temizleme, kafa kaşıma, uyku ve daha az sayıda kafa ve vücut silkinmesi davranışları gözlemlendi (p<0,05). Ayrıca CGRP reseptör antagonisti verilen grupta ilaç dozuna bağlı olarak sedasyon/apati hali ve bununla ilişkili maksimum hızda azalma ve esneme ve gerinme sayısında artma tespit edildi (p<0,05). Yine bu gruplarda mekanik ve soğuk allodini eşik değerlerinin arttığı görüldü (p<0,05). Yükseltilmiş artı labirent testinde CGRP reseptör antagonisti verilen grupta doza bağlı olarak anksiyete değerleri istatistiksel olarak anlamlı çıkmamakla birlikte kontrol grubuna göre yüksek bulundu (p<0,05). Fakat bu durumun ilaç yan etkisi olarak gözlenen sedasyona bağlı olabileceği düşünüldü. İmmunuhistokimyasal incelemelerde CGRP reseptör antagonisti verilen grupta doza bağlı olarak TNC'de c-fos hücre sayısında anlamlı oranda azalma tespit edildi. Tüm gruplarda subkortikal yapılar incelendiğinde ağrı ile ilişkili singulat ve insular korteks, amigdala ve talamusta CSD ile aynı taraflı c-fos pozitif hücreleri tespit edildi. Talamusun retiküler çekirdeğinde (TRN) CGRP reseptör antagonisti 30 mg/kg verilen grupta anlamlı oranda azalma tespit edildi (p<0,05). Talamusun diğer çekirdeklerinde gruplar arasında anlamlı bir fark bulunmadı. Ağrı algısıyla ilgisi olduğunu düşündüren bulgu CGRP reseptör antagonisti 30 mg/kg grubunda TNC'de azalma ve ile beraber TRN'de azalma olmasıydı. Bu da talamusun retiküler çekirdeğinin ağrı ile ilişkili olabileceğini düşündürdü.Sonuç olarak, KCl ile indüklenen CSD belirgin ağrı ve anksiyete davranışına yol açmakta ve CGRP reseptör antagonistleri doza bağlı olarak ağrı ile ilişkili etkileri belirgin azaltmaktadır. Bu çalışmada ayrıca daha önce bilinmeyen talamusun retiküler çekirdeğinin migren patofizyolojisinde rolü olabileceğini ilk kez ortaya koymaktadır. Tüm bu bulgular ışığında CSD'nin indüklediği başağrısında CGRP reseptör antagonistinin ağrı üzerinde etkili olduğu söylenebilmekte ve talamusun başağrısındaki rolünü aydınlatmak için ileri elektrofizyolojik çalışmalara gerek duyulmaktadır.
Ratlarda yayılan kortikal depresyonun subkortikal etkilerinin incelenmesi
Migren toplumun yaklaşık %20'sinde görülür ve başağrısı ve eşlik eden diğer bulgular nedeniyle erişkinlerde iş gücü kaybı ve ekonomik kayıplara neden olan önemli hastalıklardan biridir. Yayılan kortikal depresyon (CSD) migrenin patogenezinde rol alan önemli bir beyin fenomenidir ve migren ağrısını başlattığı düşünülmektedir. Yayılan kortikal depresyonun subkortikal yapılara olan etkisi ve özellikle davranışlara olan etkisi bilinmemektedir. Hayvanlarda yayılan kortikal depresyon modelinin subkortikal direkt yayılımı veya indirekt etkileri ile ilgili az sayıda çalışma vardır ve bunlar anestezi altında yapılmış olan çalışmalardır. Bu çalışmada hayvanlarda yayılan kortikal depresyonun kaudaputamen, amigdala ve talamus gibi yapılardaki etkileri elektrokortikogram kaydı ile incelenmiş, otomatik davranış kaydedici bir cihaz vasıtasıyla mobilizasyon, immobilite, yeme ?içme davranışı, grooming, dönme, v.b. davranışları kaydedilerek analiz edilmiştir. Eş-zamanlı olarak ratların duymadığımız spektrumda çıkardıkları ağrı ve sevinç sesleri ultrasonik bir ses kaydetme programı ile incelenmiştir.Bu çalışmada, uyanık sıçanlarda CSD'nin ağrı ile ilişkili donma (freezing), immobilite gibi spontan davranış değişikliklerine yol açtığı gösterilmiştir. CSD'nin ortaya çıkardığı donma, immobilite gibi davranış değişikliklerinin valproik asitle önlenebildiği gösterilmiştir. Beyinde c-fos aktivasyon paterni beyin ve subkortikal diğer yapılar incelendiğinde, davranış ile uyumlu olarak beyin sapı ve nosiseptif ağrı ile ilişkili trigeminal nukleus caudalis (TNC) ve talamus retiküler nükleusda (TRN) istatistiksel anlamlılık gösteren c-fos aktivasyon örüntüsünün valproik asit ile bloke olduğu ortaya çıkmıştır. Valproik asitin migrende akut etkinliğinin saptanması ve bu etkide TRN gibi yapıların rol oynadığının ilk kez gösterilmesi açısından bu çalışma önem taşımaktadır.
Sessiz serebral iskemi belirteçi olarak karotis arter stentleme öncesi ve sonrası bakılan iskemi modifiye albümin
ÖZET Sağlık bakanlığı 2010 verilerine göre ülkemizde inme, iskemik kalp hastalıklarından sonra mortalitenin ikinci en sık nedenidir. Özürlülüğün en sık nedeni ise inmedir. Tahmin edilen inme prevalansı yaşla birlikte artar. Önemli oranda karotis arter stenozu 60-79 yaşlarındaki hastaların yaklaşık % 0,5'inde görülürken, 80 yaş ve üstü hastaların yaklaşık % 10'unda görülür. Tüm iskemik inme olgularının yaklaşık % 20-25'nin nedeni kraniyoservikal aterosklerozdur. Asemptomatik karotis arter darlığı % 75'in altında ise yıllık inme riski %1,3 iken, darlık %75'in üzerindeyse yıllık inme ve geçici iskemik atak (GİA) riski %10,5'e çıkmaktadır. Bu çalışmada klinik bulgu vermeyen karotis darlığında stentlemeden önce ve 14 gün sonra iskemi modifiye albümin (İMA) düzeyi bakılarak sessiz iskemi varlığının çalışılması amaçlanmıştır. Çalışmaya kliniğimize başvuran akut inme bulguları olmayan hastalar alındı. İskemik kalp hastalığı, pulmoner emboli, iskelet kası iskemisi ve ileri dönem böbrek yetmezliği gibi İMA düzeyinde yüksekliğe yol açan hastalığı olanlar dışlandı. Çalışmaya alınan hastalardan (n=32) karotis arter stentlemeden önceki 24 saat içinde ve 14 gün sonra kan alınarak santrifüj edildi ve -20 derecede saklandı. Tüm numuneler aynı gün çalışıldı. Karotis stentlemeden önce bakılan İMA düzeyi stentlemeden sonra bakılan İMA düzeyine göre belirgin şekilde (p<0.0001) yüksek saptandı. Karotis darlığının derecesi, yaş, cinsiyet ve eşlik eden hastalık değişkenleriyle İMA düzeyi arasında ilişki saptanmadı. Karotis darlığının tanısında doopler ultrasonografi, kontrastlı bilgisayarlı tomografi anjiyogram (BTA), kontrastlı manyetik rezonans anjiyogram (MRA) ve dijital substrakt anjiyogram (DSA) gibi yöntemler kullanılmaktadır. Bu çalışma karotis darlığında İMA'nın basit, ucuz ve non invaziv bir tarama testi olarak veya doopler ultrasonografi ile korele kullanılabileceğini düşündürmektedir. Ayrıca İMA'nın perfüzyon bozukluğuyla da korele olabileceği düşünülmektedir. Sonuç olarak bu çalışma karotis darlığında klinik bulgu olmadığında bile sessiz bir iskemik sürecin olduğunu, İMA'nın sessiz serebral iskeminin non invaziv bir belirteci olarak kullanılabileceğini düşündürmektedir. Anahtar sözcükler: Sessiz serebral iskemi, karotis darlığı, karotis arter stentleme, iskemi modifiye albümin
Parkinson hastalarında sensoryel temporal diskriminasyon eşik değerleri, klinik bulgularla ilişkisi ve parkinson hastalığı patofizyolojisindeki önemi
Somatosensoryal temporal diskriminasyon eşiği (STD); bir bölgeye farklı interval ile uygulanan iki uyarının, iki ayrı uyarı olarak hissedildiği en kısa zaman aralığıdır ve kinestetik duyunun bir bileşenidir. İstemli bir hareketin düzgün olarak yapılabilmesi için sağlam kinestetik duyu gereklidir. Parkinson hastalarında (PH), STD eşiğinin artması motor bulguların patofizyolojisinde rol oynayabilir.Biz bu çalışmada STD'nin Parkinson hastalarındaki klinik önemini araştırdık. Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Hareket Bozuklukları ve Parkinson Hastalığı Polikliniği'nde takipli 21 idiopatik Parkinson hastası ayrıntılı incelendi. Kontrol grubu olarak 20 sağlıklı gönüllü incelendi. STD değerleri alın ve çene bölgesinde değerlendirildi ve her bölge için asandan ve desandan STD (aSTD, dSTD) değerleri ölçüldü. Hastaların demografik özellikleri, hastalık süreleri, kullandıkları ilaç çeşitleri ve dozları, hastalıkla ilişkili non-motor semptomları sorgulandı. Hastalık şiddeti Birleşik Parkinson Hastalıkları Değerlendirme Ölçeği (BPHDÖ) ile değerlendirildi. Parkinson hastalarının ilaç-off döneminde STD eşik değerleri kontrol grubuna göre daha uzundu. STD eşik değerleri BPHDÖ motor skorları ile korele değildi.Çalışmanın sonucunda dopaminerjik tedaviyle STD eşik değerlerinin düzeldiği gözlendi. Bu sonuç dopaminin STD modulasyonundaki önemini ve dopaminin STD eşik değerlerini iyileştirdiğini göstermekteydi. Nigrostriyatal dopaminerjik nöronlar kinestetik ve kutanöz sensoryel bilginin santral58işlenmesinde anormalliğe neden olup kinestetik ve postural kontrolde bozukluğa yol açarak motor bulguları kötüleştirebilir. Bu nedenle fizik tedavi rehabilitasyonu esnasında bu bulguların hedef alınması ile motor semptomların, özellikle de postur ve denge bozukluklarının düzelmesine katkıda bulunulabilir.
Havacılıkta uçuş değişkenlerinin uyku bozuklukları ve yorgunluk üzerine etkisi
Amaç: Bu çalışmada pilotların uyku sorunları, uykuda solunum bozukluğu, uykululuk ve algılanan yorgunluk düzeylerinin belirlenmesi ve kısa-orta, uzun mesafe uçuşlarının uyku ve yorgunluk üzerine etkilerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: 1 Temmuz 2019- 31 Aralık 2019 tarihleri arasında Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi Tıp Fakültesi Atakent Hastanesi Nöroloji Anabilim Dalı'na başvuran ve Sivil Havacılık Pilotları Birliği kapsamında ulusal ve uluslararası uçuş gerçekleştiren 343 pilot çalışmaya dahil edildi. Pilotlar bire bir görüşme ve e-posta ile davet edildi. Uyku problemlerini değerlendirmek için JSS, uyku halini değerlendirmek için ESS, yorgunluk tarama anketi olarak FSS ve uyku apnesi riskini değerlendirmek için BQ kullanıldı. Bulgular: Katılımcıların %28,0'ının (n=96) yorgunluk şiddeti yüksek, %29,7'sinin (n=102) uyku problemi çok, %6,1'inin (n=21) gündüz uykululuğu çok, %11,7'sinin (n=40) uyku apne riski yüksektir. Kısa-orta mesafe uçuş grubu istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yaşlı, meslekte geçirdikleri süre daha fazla ve daha fazla sıklıkta kaptan pilotlardan oluşmaktadır. Uzun mesafe grubu istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha sık kahve tüketmekte ve daha sık uyku sorunları yaşamaktadır. Yorgunluk şiddeti yüksek olan grubun uyku latans süresi, uyku yoksunluğu, JSS skoru, ESS skoru ve uyku apne riski istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksektir. Daha fazla uyku problemi olan pilotların uyku yoksunluğu ve FSS skoru istatistiksel olarak anlamlı derecede daha fazladır. Gündüz uykululuğu fazla olan grubun yaş, meslekte geçirdiği süre ve kaptan olma sıklığı istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük iken, VKİ, uyku latans süresi ve uyku apne riski istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksektir. Uyku apne riski yüksek olan grubun VKİ, uçuş süresi, uyku yoksunluğu, FSS skoru ve ESS skoru istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksektir. Sonuç: Yorgunluk şiddeti, uyku problemi, gündüz uyku hali ve uyku apne riski birbiriyle ilişkili durumlardır. Uzun uçuş süresi ve uyku yoksunluğu bu değişkenleri etkilemektedir. Anahtar Kelimeler: Havacılık, Yorgunluk Şiddeti, Uyku Sorunları, Gündüz Uykuluğu, Uyku Apne Riski
Multipl sklerozlu hastalarda sirtuin 7, SEMA 3A, SEMA 3F GEN ekspresyonlarının belirlenmesi
Bu çalışmada, multipl skleroz (MS)'lu hastaların BOS ve kan örneklerinde SIRT7, SEMA3A ve SEMA3F gen ekspresyon düzeylerini saptayarak hastalığın patogenezine katkılarınının belirlenmesi amaçlandı. SİRTUİN7 (SIRT7), DNA hasarını zayıflatmaya ve dolayısıyla genetik stres koşullarında hücresel sağkalımı artırmaya yardımcı olabilir. Bazı kanser hastalarında, SIRT7 yüksek oranda eksprese edilir, bu da onun bir onkogen olabileceğini düşündürmektedir. Semaforinler hücreler arası bir sinyal proteini ailesi olup, çoğu aksonal rehber molekülü olarak görev yapmaktadır. Semaforinler en önemli oligodentrosit progenitör hücre (OPC) rehber moleküllerdir. Hastalık grubu olarak MS tanısı almış hastalar ile MS hastalığı olmayan kontrol grubu kişiler seçilmiş olup bu kişilerin BOS ve kan örneklerinden total RNA izolasyonu yapılarak ACTB, SEMA3A, SEMA3F ve SIRT7 gen ekspresyon düzeyleri çalışıldı. Çalışmaya 31 hasta, 28 kontrol grubu olarak gönüllü 59 birey dahil edilmiştir. Beyin Omurilik Sıvısı ve kan örneklerinden elde edilen RNA örneklerinden SIRT7, SEMA3A ve SEMA3F genleri ve endojen kontrol için de ACTB geni kullanılarak gen ekspresyon düzeyleri RT-PCR yöntemi ile elde edildi. Hasta ve kontrol grubundan aldığımız kan örneklerindeki SIRT7 gen ekspresyon düzeyleri karşılaştırıldığında, hasta grubunda 1,86 kat artış gözlemlendi (up-regüle). BOS örnekleri karşılaştırıldığında, hasta grubunda SIRT7 gen ekspresyonunda 5 kat artış (up-regüle), SEMA3A için 36 kat, SEMA3F için ise 17 kat artış olduğunu saptandı. Hasta grubu kan örneklerindeki gen ekspresyon düzeyleri, SEMA3A'da 161 kat artış (up regüle), SEMA3F'de ise 69 kat artış olsa da kontrol grubuna göre down regüle olarak bulundu. Bu çalışmada MS hastalarında SIRT7, SEMA3A ve SEMA3F'nin gen ekspresyon düzeylerinde, kan örneklerinde daha belirgin olmak üzere anlamlı artış görüldü. Sonuç olarak, BOS örneğine gerek kalmadan kan örneğinden alınacak numunelerde bu genlerin ekspresyon düzeyleri bakılarak hastalığın progresyonunun takip edilmesine olanak sağlanabilir. Ancak SIRT7, SEMA3A ve SEMA3F gen fonksiyonlarının MS ile ilişkisini ortaya koymak için daha geniş çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Anahtar kelimeler: Multipl skleroz, Gen ekspresyonu, Semaforin, Sirtuin
Multipl skleroz tanısı ile izlenen hastalarda kan ve saç numunelerindeki ağır metal düzeylerinin hastalık etyolojisindeki rolü
Bu çalışmanın amacı bir grup Multipl Skleroz (MS) hastasının saç ve kan numunelerinde ağır metal düzeylerinin tespit edilmesidir. Çalışma Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Kliniğinde 2019 Ocak-Aralık ayları arasında takip edilen Multipl Sklerozlu 100 hasta üstünde yapılmıştır. Çalışma kesitsel tipte bir çalışmadır. Hastaların saç numunelerinden 29, kan numunelerinden 16 farklı ağır metal düzeyleri çalışılmıştır. Kan ve saç metal düzeyleri referans değerlere, MS tipine ve bazı çevresel faktörlere göre incelenmiştir. Analizlerde One Sample T, Student T, Mann Whitney U, Kruskal Wallis Testi, One Way Anova testleri kullanılmıştır. p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Hastaların yaş ortalaması 37,51±11,98'dir. Çalışma grubu hastalarınının %79'unu kadınlar oluşturmaktadır. %73'ü 45 yaş altındadır, %60'ı lise üstü eğitim düzeyindedir, %76'sı şehirde yaşamaktadır. Hastaların %51'i Relapsing Remitting Multipl Skleroz (RRMS), %15'i Primer Progresif Multipl Skleroz (PPMS), %18'i Sekonder Progresif Multipl Skleroz (SPMS), %16'sı yeni tanılı MS'dir. MS subgruplarına göre saç numunelerinde sadece iyot elementi düzeylerinin SPMS grubunda RRMS grubuna kıyasla yüksek olduğu; kan numuneleri açısından farkın bulunmadığı saptanmıştır. Hastaların saç numunelerindeki ağır metal düzeyleri referans değerler ile karşılaştırıldığında lityum, alüminyum, kobalt, çinko, arsenik metalleri sonuçlarının anlamlı olmadığı; magnezyum, kalsiyum, stronsiyum, baryum elementlerinin ise referans değerlerden yüksek olduğu bulunmuştur. Kan numunelerinde manganez ve nikel seviyelerinin referans değerlerinde olduğu ancak diğer elementlerin belirgin olarak referans değerlerinin altında kaldığı gözlenmiştir. İkamet edilen yer açısından saç numuneleri karşılaştırıldığında antimon elementi şehirde yaşayanlarda anlamlı olarak yüksek bulunmuştur, kan numunelerinde ise farkın olmadığı görülmüştür. Bu kesitsel çalışmada içme suyunu doğal kaynaklardan ve şebeke sularından tüketen hastalar için iki ayrı grup oluşturulmuş ve şebeke suyu içenlerde kurşun ve çinko düzeyleri görece yüksek bulunmuştur. 20 yaş üstü binalarda kalan hastalarda saç numunelerinde lityumun yüksek olduğu; kan numunelerinde lityum, magnezyum, çinko, arsenik, kadmiyum, talyum elementlerinin yüksek olduğu saptanmıştır. Amalgam diş dolgusu bulunan hasta grubunda kan ve saç numunelerinde civa düzeyinde artışın olmadığı saptanmıştır. Ataklı başvurularda akut toksisite izlenmemiştir. Kronik dönem MS hastalarında ataklı dönem MS hastalarına göre kan platinyum düzeylerinde ve saç kadmiyum düzeylerinde yükseklik gözlenmiştir. Anahtar kelimeler: Ağır metaller, Multipl Skleroz, saç
Mekanik trombektomi hastalarında prognoza etki eden faktörler
İskemik inme tüm dünyada en sık görülen inme tipidir. Akut iskemik inme tedavisinde vazgeçilmez bir yeri olan endovasküler tedavi ile ilgili bilgilerimiz son 3 yıl zarfında hızlı bir değişim göstermiştir. Umut kırıcı ve negatif sonuçlanan ilk çalışmaların ardından peş peşe gelen olumlu sonuçlar, endovasküler tedavinin yerini artık geri dönülmez bir şekilde sağlamlaştırmıştır. Bu çalışmada; akut iskemik inme tedavisinde mekanik trombektomi işleminin etkinliği ve başarılı sonuca etki eden faktörleri değerlendirmek amaçlanmıştır. Çalışmada Mayıs 2016 ve Mayıs 2019 tarihleri arasında Fırat Üniversitesi Hastahanesi'nde akut iskemik inme nedeniyle endovasküler tedavi uygulanmış hastalar, demografik özellikleri, başvuru saati, NIHS skoru, başvuru kliniği, başvuru kan şekeri ve kan basıncı, işlem öncesi BT anjio kollateral durumu, işlem sonrası rekanalizasyon oranları, parankimal hemoraji varlığı, TOAST sınıflaması ve 3.-6.ay modifiye Rankin skorları açısından retrospektif olarak değerlendirilerek kayıt altına alındı. Hastaların mekanik trombektomi işlemi öncesi çekilen BT Anjıografik kollateral durumları, mTAN skoru baz alınarak değerlendirildi. Kollateral skor ile olumlu klinik sonuç (mRankinS 0-2) ve ravaskülarizasyon başarısı arasındaki ilişkiyi analiz etmek için ki-kare istatistiksel analizi kullanılmıştır. 39 hastanın 23 (%59)'ünde, işlem sonrası başarılı (TICI 2b-3) rekanalizasyon sağlandı. 24 (%61,5) hastada TAN (2-3) iyi kollateral mevcuttu. İyi rekanalize olan 23 hastanın %82'si (n:19) TAN (2-3) iyi kollaterale sahipti. mTAN skoruna göre değerlendirilen iyi kollaterali olan hastalar ile rekanalizasyon başarısı arasında anlamlı ilişki saptandı (p:0,012<0,05) Aynı zamanda hastaların mRANKIN skoru değerlendirilerek yapılan 6.ay takiplerinde mTAN skoru iyi olan hastalar da, fonksyonel bağımsızlık oranları daha yüksekti ( p:0,007<0,05) Hastaların başvuruda eşlik eden kronik hastalıkları ile kollateral durumu arasında anlamlı ilişkinin olduğu tek durum atrial fibrilasyondu. Sonuç olarak BT Anjıografide iyi kollaterali olan akut iskemik inme geçiren hastalar, başarılı bir rekanalizasyona ve fonksyonel bağımsızlığa sahip olur. Anahtar Kelimeler: Endovasküler tedavi, serebral kollateral durum, iyi klinik sonuç
Akut iskemik inmede serum p-selektin ve tafi (Trombin ile aktive edilebilen fibrinolizis inhibitörü) düzeylerinin internal karotis arter intima-media kalınlığı, stenoz oranı ve klinik parametrelerle ilişkisi
ÖZET Akut iskemik inme farklı patofizyolojik nedenlerden kaynaklanmaktadır. P-selektin ve TAFİ düzeylerinin iskemik inmede arttığı ve ateroskleroz ile tromboemboli için risk faktörü olduğu gösterilmiştir. Bu çalışmada akut iskemik inme olgularında serum P-selektin ve TAFI düzeyleri ve bu düzeylerin ana karotis arter intima-media kalınlığı, internal karotis arter stenoz oranları ve klinik parametreler arasındaki ilişki incelendi. Akut iskemik inme tanılı 40 hasta ve 22 sağlıklı kontrol olgusu çalışmaya alındı. Hasta ve kontrol gruplarında inme sonrası başvuru anı (ilk 48 saat), 7.gün, 14.gün ve 1.ayda venöz kan örneklerinden serum P-selektin ve TAFI düzeyleri ELİSA yöntemi ile çalışıldı. Ana karotis arter intima-media kalınlığı ve internal karotis arter stenoz oranları B-mode ultrasonografi ile ölçüldü.Hasta ve kontrol grubu arasında serum P-selektin düzeyleri arasında tüm zaman dilimlerinde anlamlı bir farklılık bulunmadı (p>0.05), ancak serum TAFİ düzeyleri başvuru anında (%128.2±21.0 / 111.6±17.4), 7.günde (%128.5±24.2 / 110.5±19.2), 14.günde (%129.7±18.8 / 106.3±16.8) ve 1.ayda (%132.9±22.0 / 111.4±18.5) olmak üzere hasta grunda kontrol grubundan yüksek bulundu (p<0.001, p<0.004). Büyük damar aterosklerozunda laküner infarkta göre 14.gün ve 1.ayda serum TAFİ düzeyleri yüksek saptandı (p=0.047, p=0.033), serum P-selektin düzeylerinde etiyolojiye göre gruplar arasında bir farklılık izlenmedi. Hasta grubunda başvuru anında yapılan NIHSS, Barthell ve RANKIN skalaları ile serum P-selektin ve TAFİ düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı (p<0.05). Ancak, NIHSS ve RANKIN değerlerinin zaman içinde düştüğü, ancak 72Barthell indexinin ise yükseldiği dikkati çekti, bu da klinik düzelme olarak yorumlandı. Sonuç olarak akut ve subakut iskemik strokta gösterilen artmış serum P-selektin düzeyi ile karotis arter İMK arasındaki pozitif korelasyon çalışmamızda saptanmadı, ancak artmış serum TAFİ düzeyi ile karotis arter İMK ve stenoz oranları arasında pozitif bir ilişki gösterildi. TAFİ artışının asemptomatik aterosklerozun ve iskemik strokta erken aterosklerozun belirteci olabileceği düşünüldü.Anahtar Sözcükler: İskemik inme, P-selektin, Trombin ile aktive edilebilen fibrinolizis inhibitorü (TAFİ), karotis intima-media kalınlığı (İMK), karotis arter stenozu n
İskemi-reperfüzyon modeli oluşturulmuş rat beyin dokusunda TRPM2 katyon kanallarının ekspresyonu
Beyin hasarına neden olan inmenin iki temel mekanizması iskemi ve hemorajidir. İskemik inmede, artmış oksidatif strese bağlı olarak beyin hücrelerinde meydana gelen apoptozise bağlı olarak fonksiyon bozukluğu oluşmaktadır. Bu çalışmada, iskemi-reperfüzyonun (İ-R) oksidatif stress ile aktive edilen Transient Reseptör Potansiyel Melastatin2 (TRPM2) kanal ekspresyonu üzerine etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada, 28 adet 8-10 haftalık Wistar albino cinsi erkek sıçanlar kullanıldı. Deney hayvanları her grupta 6 hayvan olacak biçimde 5 gruba ayrıldı. Kontrol grubuna deney süresince bir uygulama yapılmadı. Sham gruplarında (sham2-sham6) bilateral karotis kommunis arterler ortaya çıkarıldıktan sonra ciltleri kapatılıp deneyin 2.ve 6. saatinde dekapite edildi. İ-R gruplarında ise bilateral karotis kommunis arterler ortaya çıkarıldıktan sonra anevrizma klip'leri ile 45 dakika süre ile kliplenip ardından klipler açılarak İ-R2 grubunda 2 saat, İ-R6 grubunda 6 saat reperfüzyonu sağlandı. Deney sonunda sıçanlar anestezi altında dekapite edildi ve beyin dokuları çıkartıldı. MDA ve TRPM2 mRNA düzeyleri için beyin dokuları çalışmanın sonuna kadar –80OC'de saklandı. Histolojik çalışma için rutin takip işlemi ile dokular parafin bloklara gömüldü. Bloklardan alınan kesitlere apoptotik hücrelerin belirlenmesi için TUNEL metodu, TRPM2 immünreaktivitesi için avidin-biotin-peroksidaz yöntemi uygulandı. Kontrol grubu ile karşılaştırıldığında İ-R6 grubunda belirgin olmak üzere İ-R gruplarında MDA, apoptozis ve TRPM2 seviyesi artış gözlendi. Deneysel iskemi-reperfüzyonun beyin dokusunda MDA, apoptozis ve TRPM2 seviyelerini arttırdığı, iskemi-reperfüzyonun beyin dokusunu etkilemesinin patofizyolojisinde TRPM2'nin önemli bir rol oynayabileceği kanaatine varıldı. Anahtar kelimeler: İskemi-reperfüzyon, Sıçan, Beyin, TRPM2, Apoptozis
Rezidüel latans ve terminal latans indeks değerlerinin kronik inflamatuar demyelinizan polinöropati tanısındaki yeri
Kronik inflamatuvar demyelinizan poliradikulonöropati klinik ve elektrofizyolojik yöntemle tanısı konan ve tedavi şansı olan bir hastalıktır. Tedaviye yanıt olması nedeniyle hastalıkta doğru tanı önemlidir. Konvansiyonel elektrofizyolojik çalışmalar ve klinik bilgi ve bulgular bazen tanı için yetersiz kalabilmektedir. Bu nedenle sinirin distalindeki etkilenmeyi gösteren RL ve TLİ değerlerinin CIDP hastalarında tanı koymada özgünlük ve duyarlılığının araştırılması planlanmıştır.Bu çalışmada Gazi üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Nöroloji polikliniğine başvuran klinik ve elektrofizyolojik olarak CIDP tanısı konulan 30 hasta ile 34 kişilik sağlıklı kontrol grubu değerlendirilmiştir.Sonuç olarak hem duyarlılık hem özgünlük beraber göz önünde bulundurulduğunda, CIDP tanısı için en iyi elektrofizyolojik parametrenin F latansı olduğu anlaşılmıştır. Özgünlük ve duyarlılık değerleri beraber ele alındığında bu iki parametrenin CIDP tanısı için belirgin ek bir katkı sağlamadığı, median sinirde RL, peroneal sinirdeyse TLI'nin duyarlılığı biraz arttırdığı gözlenmiştir.
Kronik migrenli olgularda serum S100B ve nöron spesifik enolaz düzeylerine etki eden faktörler
Kronik migren, 3 aydan uzun süreli ayda 15 veya daha fazla gün ağrının olduğu, bunların en az 8 günü IHS migren tanı kriterlerine uyan ve bir triptan veya ergoya yanıt veren başağrısı olarak tanımlanır. Migren hastalarında başağrısı döneminde ve interiktal dönemde beyinde hücresel hasar gelişip gelişmediğini araştırmak amacıyla; özellikle nöronal hasarın göstergesi olan serum NSE düzeyleri ve glial hücre hasarının göstergesi olan serum S100B düzeyleri son yıllarda bazı çalışmalarda araştırılmış ve çelişkili sonuçlar elde edilmiştir. Bizim çalışmamıza 30 kronik migrenli hasta ve 20 sağlıklı kontrol grubu alındı. Hasta grubuna amitriptilin 25 mg/gün başlandı ve 75mg/gün dozuna ulaşıldı. Hastalar 75 mg/gün dozunda 3 aylık tedavi aldıktan sonra ve tedavi öncesi durumları değerlendirildi. Bu çalışma ile serum NSE ve serum S100B düzeylerine bakarak, beyinde hücresel hasar oluşup oluşmadığını eğer var ise yapılan tedavi sonunda hastanın klinik olarak iyileşmesiyle birlikte beyindeki hücresel hasarın da azalıp azalmadığını ortaya koymak hedeflendi. Çalışmanın sonuçlarına göre sağlıklı gönüllü gubu ile kronik migrenli hastalar arasında serum NSE ve S100B düzeyleri arasında anlamlı farklılık yoktu. Hastalarda serumdaki S100B ve NSE düzeylerinin ailede hastalık öyküsü ve yaşla ilişkisi değerlendirildi ve anlamlı farklılık izlenmedi. Kronik migrenli hasta grubunda tedavi öncesi ve sonrası bu iki belirteç arasında pozitif yönde bir korelasyon mevcutken, sağlıklı gönüllü grubunda korelasyon yoktu. Yine daha önce yapılan epizodik migren hastalarının sağlıklı gönüllülerle karşılaştırıldığı çalışmalarda çıkan hasta grubundaki artmış serum S100B ve NSE düzeyleri kronik migrenli hastalarda epizodik migrenli hastalardan farklı bir nöroglial etkilenme sürecinin olduğunu düşündürebilir. Ancak çalışmalarda çıkan çelişkili sonuçlar serum S100B ve NSE düzeylerinin nöronal hasar belirteci olarak tedavi ve prognozun tayininde kullanılabilmeleri için daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu göstermektedir. Anahtar kelimeler: Kronik Migren, S100B, Nöron Spesifik Enolaz
Epizodik ve kronik migrenli olgularda serebral hücresel hasarın göstergesi olan serum NSE ve s100b düzeyleriyle inflamatuvar nöropeptit calsitonin gen related peptid arasındaki ilişki
Migren hastalığının etyopatogenezi halen tam olarak aydınlatılamamıştır. Bu konudaki en son görüş; internal veya eksternal tetikleyici bir etmenle beyinde meninkslerde sensoriyel sinir uçlarından calcitonin gen-related peptide (CGRP), substance P(SP) ve neurokinin A(NKA) gibi peptitlerin meniskler içine salınması, bunların meninkslerde nörojenik inflamasyona yol açması, bu durumun sensoriyel sinir uçlarında ağrılı impulsları doğurması, ortaya çıkan bu ağrı impulslarının trigeminal sinir aracılığı ile beyine iletilerek migren başağrısının ortaya çıkmasıdır. Bizim çalışmamızda da olgulardaki NSE ve S100B düzeyleri ile CGRP düzeyleri arasında pozitif bir ilişki olup olmadığının incelemesi amaçlandı. Bu çalışmada IHS kriterlerine göre migren tanısı almış 30 kronik migren ve 30 epizodik migren hastası, çalışmanın amacı ve uygulama yöntemleri belirtilerek çalışmaya katılmayı kabul eden 20 sağlıklı gönüllüden oluşan kontrol grubu alındı. Hastalardan ve/veya yakınlarından detaylı bir anamnez alınarak epizodik migrenli olgularda ve kronik migrenli olgularda başağrısız bir günde; Serum S100B, NSE ve CGRP ölçümü için venöz kan örneği alınarak santrifüj edildi.S100B, NSE ve CGRP kitinin temini için FÜBAP (Fırat üniversitesi Bilimsel Araştırma ve Proje Geliştirme)'tan maddi destek sağlanması talep edildi. İstatistiksel analizler için SPSS versiyon 22.0 paket programı kullanıldı. Çalışma sonuçlarımızda; istatistiksel olarak; epizodik ve kronik migren grubunda; S100B, NSE ve CGRP değerlerinde kontrol grubuna kıyasla yükseklik tespit edilmedi. Nöronal hasarın göstergesi olan NSE ile CGRP arasında anlamlı korelasyon sadece epizodik migrenlilerde interiktal dönemde tespit edilirken, hem epizodik hem kronik migren grubunda; CGRP yüksekliği ile protein S100B arasında anlamlı korelasyon bulunamadı. Bu da migren baş ağrısı patogenezinde; kan beyin bariyerinin bütünlüğünün her hastada, her ağrı periyodunda bozulmayabileceğini veya migren patofizyolojisinden sorumlu olabilecek nöroinflamasyonun ağrının varlığı ve şiddetiyle paralellik göstermeyebileceğini düşündürmektedir. Anahtar Kelimeler: Epizodik Migren, kronik migren, nöron spesifik enolaz, S100B, calsitonin gen related peptid
Multiple skleroz hastalarında özürlülük gelişiminin belirleyicileri
Amaç: Multiple skleroz (MS), genç popülasyonda en yaygın görülen, santral sinir sisteminde (SSS) demiyelinizasyon ve aksonal dejenerasyonla seyreden otoimmun, kronik inflamatuar ve dejeneratif bir hastalıktır. MS hastalığının prognozu oldukça değişkendir. Hastalığın erken evresindeki bazı demografik ve klinik değişkenlerin hastalığın prognozu üzerine etki gösterdiği saptanmıştır. Bu çalışmada amaç, ataklarla seyreden başlangıç şekline sahip relapsing remitting multiple skleroz (RRMS) ve sekonder progresif multiple skleroz (SPMS) hastalarında, hastalığın erken evrelerinde geri dönüşümsüz özürlülük gelişimiyle ilişkili klinik ve demografik faktörleri araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, Karadeniz Teknik Üniversitesi MS polikliniğinde MSBase veritabanına kayıtlı olan, McDonald 2010 kriterlerine göre RRMS ve SPMS tanısı alan 741 hastanın dahil edildiği, demografik ve klinik değişkenlerin retrospektif olarak değerlendirildiği bir çalışmadır. Hastaların cinsiyetleri, başlangıç yaşları, klinik olarak bir veya birden fazla bölgede görülen semptom (monosemptomatik ya da polisemptomatik) şeklinde başlangıç şekilleri, ilk atak tipleri, hastalığının başlangıcından sonraki ilk beş yıldaki atak sayıları, ilk iki atak arası süreleri, immunmodulatör veya immunsupresif tedavi başlanma zamanları, sigara kullanımı ve sigara içenlerde günlük içilen sigara miktarları değerlendirildi. Çalışmamızda hastaların demografik ve klinik özelliklerine göre özürlülük gelişimine kadar geçen sürenin analizinde Kaplan Meier analizini kullandık. Kaplan Meier analizi ile EDSS 4'e (yardıma gerek olmadan yürüyüşte kısıtlanma), EDSS 6'ya (tek taraflı destek ile yürüme) ve EDSS 4'ten EDSS 6'ya ulaşma olmak üzere üç EDSS sonlanım noktasını değerlendirdik. Ayrıca bu çalışmada demografik ve klinik değişkenlere göre EDSS 4'e, EDSS 6'ya, EDSS 4'ten EDSS 6'ya ulaşma ve sekonder progresif faza ulaşma sonlanım noktalarının karşılaştırılmasında Ki- kare testi kullanıldı. Bulgular: Çalışmamıza dahil edilen hastaların %87'si (n=645) RRMS ve %13'ü (n=96) SPMS tanılıdır. RRMS hastalarının %65.3'ü (n=421) kadın %34.7'si (n=224) erkekti. SPMS hastalarının ise %67.7'si (n=65) kadın, %32.3'ü (n=31) ise erkekti. 741 MS hastasının 228'inin (%30.8) EDSS 4'e, 131'inin (%17.7) EDSS 6'ya ulaştığı saptandı. EDSS 4' e ulaşan hastaların ise 123'ünün (%53.9) EDSS 6'ya ulaştığı saptandı. Çalışmamızda elde edilen sonuçlara göre, ataklarla seyreden başlangıç şekline sahip MS hastalarında hastalığın uzun dönem seyri üzerine etki eden faktörler; başlangıç yaşının 40'ın üzerinde olması, ilk atak tipinin mesane-bağırsak sistemine ait olması, başlangıç şeklinin polisemptomatik olması, ilk iki atak arası sürenin iki yıldan kısa olması, hastalığın başlangıcından itibaren beş yıl içindeki atak sayısının 4 ve üzeri olmasıdır. Çalışmamızda sigara kullanımının ve hastalık modifiye edici tedavilerin iki yıldan sonra başlanmasının EDSS 4'e ve EDSS 6'ya ulaşma süresini etkilemediği ancak EDSS 4'ten EDSS 6'ya ulaşma süresini kısalttığı ve EDSS 4'ten EDSS 6'ya ulaşma süresi üzerine anlamlı bir etkisi olduğu gözlenmiştir. Cinsiyetin ve sigara içenlerde günlük içilen sigara miktarının EDSS 4'e, EDSS 6'ya ve EDSS 4'ten 6'ya ulaşma süresini etkilemediği saptanmıştır. Sonuçlar: Bu retrospektif çalışma, MS hastalığının erken evresindeki bazı demografik ve klinik değişkenlerin özürlülük gelişiminde güçlü belirleyiciler olduğunu göstermektedir. Bu değişkenler; başlangıç yaşının 40'nın üzerinde olması, ilk atak tipinin mesane-bağırsak sistemine ait olması, polisemptomatik başlangıç şekli, ilk iki atak arası sürenin iki yılın altında olması ve ilk beş yıl içindeki atak sayısının dört ve üzerinde olmasıdır. Anahtar Kelimeler: Multiple Skleroz (MS), Expanded Disability Status Scale (EDSS), özürlülük, demografik ve klinik belirleyiciler, prognoz
Yukarı fırat bölgesi'nde multipl skleroz tanısı ile izlenen hastaların epidemiyolojik, demografik özellikleri ve ailesel sıklığı
Bizim çalışmamızda; multipl sklerozlu hastaların başlangıç yaşları ve yakınmalarını, klinik alt tiplerinin sıklığını, hastalığın takipleri boyunca her bir klinik alt tipinde nasıl seyrettiğini, bu klinik alt tipler arasındaki farklılıkları göstermeyi, hastalar arasındaki ailesel sıklığı, Vizuel uyarılmış potansiyeller (VEP) ve Oligoklonalband (OKB) sonuçlarını belirlemek amaçlandı. Çalışmaya Yukarı Fırat bölgesinde (Elazığ, Tunceli, Bingöl, Muş illeri ağırlıklı olmak üzere) ikamet eden gözden geçirilmiş, McDonald tanı kriterine göre kesin multipl skleroz (MS) tanısı almış dosyaları eksiksiz olan hastalar dâhil edildi. Demografik ve vaka ile ilgili bilgiler Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji AD'nın veritabanından kaydedildi. Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Kliniği'nde takip edilen 257 Multipl skleroz hastası çalışmaya alındı. Hastaların %31.9'i erkek, %68.1'i kadın olarak bulundu. Kadın erkek oranı 2.13/1 ortalama başlangıç yaşı 31.90±9.6, erkeklerde 31.94±9.6, kadınlarda 31.89±9.2 olarak bulundu. Çalışmada en sık başlangıç semptomlarını sensoriyel ve motor bulguların oluşturduğu gözlendi. Hastalığın klinik seyri %72.37 relapsing remitting multipl skleroz, %19.07 sekonder progresif multipl skleroz, %4.28 primer progresif multipl skleroz ve %4.28 benign multipl skleroz olarak belirlendi. Ailesel MS sıklığı %8,9 olarak kaydedildi. Hastaların %22,6'sında VEP normal, %77,4'ünde VEP uzamış olarak tespit edildi. Hastaların %96.1'inde OKB pozitif, %3.9'unda ise OKB negatif olarak tespit edildi. Bu çalışmanın sonucunda Yukarı Fırat Bölgesi'nde MS'in en sık kadınlarda görüldüğü, en sık 20-40 yaşlar arasında başladığı, en sık görülen tipinin RRMS olduğu, en sık duyusal ve motor bulgularla başladığı sonucuna varıldı. Anahtar Kelimeler: Multipl skleroz, Yukarı Fırat Bölgesi, epidemiyoloji, genişletilmiş özürlülük durum skalası
Klinik pratikte uyku deprivasyonlu EEG'nin tanıya katkısı
Amaç; Uyku deprivasyonlu elekroensefalografinin (UD-EEG) uzun zamandır kullanımına rağmen epilepsili hastalarda tanıdaki yeri halen açık değildir. Verilerin çoğununretrospektif, az bir kısmının da prospektif olarak incelendiği çalışmamızda bu aktivasyon metodunun tanıya ne kadar katkısı olduğu ve hangi durumlarda daha verimli olabileceği araştırılmıştır. Materyal ve metod; 2004-2015 yılları arasında KTÜ Tıp Fakültesi EEG Laboratuvarında kayıtlanan 1400 UD-EEG incelenmiştir. Rutin-EEG'si (R-EEG) normal veya nonspesifik aktivite gösteren; erişkinler için UD-EEG öncesinde 20 saat ve üzerinde uykusuz kalan, çocuklar için alışık olduklarından daha uzun süreyle uykusuz kalan; klinik verilerine ulaşılabilen ve klinik, MRI/BT ve EEG bulgularıyla nonepileptik paroksismal olay ve epilepsi tanısı alan 566 hasta çalışmaya alınmıştır. Hastalar dört gruba ayrılmıştır. Birinci grup (235 hasta) epilepsi tanılı ve UD-EEG kaydında hem uyanıklık hem de uyku evreleri kayıtlanan, ikinci grup (33 hasta) epilepsi tanılı ve kayıtta uyumayarak sadece uyanıklık kaydı alınan, üçüncü grup (263 hasta) nonepileptik paroksismal olay tanılı ve hem uyanıklık hemde uyku evreleri kayıtlanabilen, dördüncü grup ise (35 hasta) nonepileptik paroksismal olay tanılı sadece uyanıklık kaydı alınan olgulardan oluşmaktadır. Tam uyku deprivasyonu (UD); hem erişkin hem de çocuklar için 24 saat uykusuzluk kabul edilmiştir. Kısmi UD; erişkinler için, 20–24 saat arasında, çocuklar için yaşla da ilişkili olarak alışkın oldukları uyku saatlerinden daha kısa süre uyumaları sağlanmak koşulu ile elde edilen tüm uykusuzluk süreleri olarak kabul edilmiştir. EEG aktivasyonu, UD-EEG'de interiktal epileptiform deşarj (İİED) saptanmasını ifade etmek için kullanılmıştır. Bulgular; UD-EEG aktivasyon oranları sırayla 1.grup için %41,7, 2. grup için %24 ve 3.grup için %4,6, 4.grup %8,6 saptanmıştır. Birinci grup için UD-EEG'nin İİED yakalamadaki sensitivitesi %41,7 saptanmıştır. Üçüncü grupta UD-EEG'nin İİED yakalamadaki spesifitesi %95,4 oranında saptanmıştır (p=<0,001). Grup 1'de, UD süresi ve R-EEG'deki spesifik olmayan bulguların UD-EEG aktivasyonunda istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi olmadığı tespit edilmiştir. Grup 1'deki hastaların erişkin ya da genç/çocuk olması, soygeçmişde ailede epilepsi, özgeçmişde febril konvülziyon olması, epilepsi tipi, antiepileptik ilaç kullanma, kullanılan antiepileptiğin cinsi ve sayısı, epilepsi için risk faktörleri bulunması ve nörogörüntülemede patoloji olmasının, UD-EEG aktivasyonunda istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkisinin olmadığı tespit edilmiştir. Sadece epilepsi tipinin UD-EEG aktivasyonunda istatistiksel olarak anlamlı rol oynadığı tespit edilmiştir. Grup 1'de jeneralize epilepsili hastalarda İİED saptanma oranı fokal ve fokal- jeneralize ayrımı yapılamayan epilepsilerden istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek saptanmıştır (sırasıyla %56, %39,7 ve %27,6) (p=0,033). Grup 1'de, İİED'lerin sadece uykuda/sadece uyanıklıkta/uyku ve uyanıklığın her ikisinde (kombine) saptanması şekilde dağılımı incelendiğinde, istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamakla beraber İİED'lerin en az uyanıklık traselerinde en sık da kombine şekilde ortaya çıktığı görülmüştür (sadece uyanıklıkta %25, sadece uykuda %34, , kombine %41). Sonuç; Uyku deprivasyonu epilepsi için tanıda şüphenin olduğu durumlarda, kolayca uygulanabilecek, yararlı, sensitivitesi ve spesifikliği yüksek bir aktivasyon metodudur. Bu protokolün özellikle jeneralize epilepsi şüphesi varlığında tanıya daha fazla destek olacağı görüşündeyiz. Ayrıca UD-EEG kaydı esnasında hasta uyumasa bile tanıda yardımcı bulgular saptanabilir. Ancak mümkünse kaydın uzatılarak uykunun da yakalanmaya çalışılması aktivasyonda ek katkılar sağlayabilir. Anahtar kelimeler: Epilepsi, aktivasyon yöntemi, nonepileptik paroksismal olay, uyku deprivasyonu, uyku deprivasyonlu elektroensefalografi
Obstruktif uyku apnesi hastalarında periyodik bacak hareketlerinin polisomnografik veriler ile değerlendirilmesi
Amaç; Obstruktif uyku apnesendromu (OUAS) uyku sırasında tekrarlayan apneler ile karakterize bir bozukluktur. Periyodik bacak hareketleri (PBH) ise alt ekstremitelerde uyku sırasında ortaya çıkan tekrarlayıcı hareketlerdir. Uykuda solunum bozukluğu ön tanısı ile polisomnografi tetkiki yapılan hastalarda uykuda PBH sıkça tespit edilmektedir ve önemi tam olarak anlaşılamamıştır. Bu çalışmanınamaçı; Obstruktif Uyku Apne Sendromu (OUAS) hastalarında polisomnografik veriler yardımı ile uykuda periyodik bacak hareketleri (UPBH) varlığını araştırmaktır. Materyal ve metod; Bu çalışmada Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Uyku Ünitesi'ne Obstruktif Uyku Apne Sendromu ön tanısı ile polisomnografi tetkiki için 2008-2015 yılları arasında yatırılmış 1200 kişinin PSG verileri retrospektif olarak incelenmiştir. Bu kişiler içerisinde 1054'ünde OUAS tespit edilmiş ve bunların 556'sı CPAP titrasyonu için bir kez daha PSG tetkikine yönlendirilmiştir. Bu hastalarda ikinci PSG verileri de ayrıca incelenmiştir. 146 kişi de ise OUAS tespit edilmemiştir. Çalışmaya alınan bireylerin yaş ve cinsiyetlerine yönelik demografik bilgileri arşiv kayıtlarından tespit edilerek kaydedilmiştir Bulgular; AnalizlersonucundaOUAS grubunun istatistiksel olarak kontrol grubuna göre daha yaşlı olduğu tespit edildi. Bunun yanı sıra hastalık şiddetindeki artış ile yaşın da arttığı gözlendi. OUAS grubundaki hastaların çoğunluğu erkekti (%60,2). 1200 bireyin 1066'sının (%88,8) PBH indeksi 10 altında saptanırken 134'ünün (%11,2) PBH indeksi ≥10 olarak saptandı. Ancak hastalık şiddetindeki artış ile birlikte UPHB görülme sıklığında anlamlı değişiklik saptanmadı. CPAP titrasyonu sonrası OUAS hastalarında PBH indeksinde istatistiksel olarak anlamlı oranda bir artış gözlendi (p=0,000). Polisomnografik veriler karşılaştırıldığında OUAS şiddeti arttıkça REM latansının uzadığı, uyku etkinliğinin ise azaldığı saptandı. PBH indeksi <10 olan grupta uyku latansı daha kısa, uyku etkinliği daha yüksek, WASO daha kısa, AHİ daha yüksek, ortalama oksijen saturasyonu daha düşük, minimum oksijen basıncı süresi daha uzun, arousal indeksidaha yüksek, obstruktif ve total apne sayıları daha fazla olarak gözlendi. Sonuç;OUAS ve PBH uyku kalitesini etkileyen ve toplumda sık görülen iki uyku bozukluğudur. OUAS hastalarında PBH varlığının sadece polisomnografik veriler ile değerlendirilmesi yeterli değildir. Özellikle CPAP tedavisi sonrası ortaya çıkan UPHB konusunda dikkatli olunmalı ve UPHB'nin sadece OUAS'ye değil diğer pek çok uyku bozukluğuna da eşlik edebileceği unutulmamalıdır. Anahtar Kelimeler;Periyodik bacak hareketleri, uykuda periyodik hareket bozukluğu,obstruktif uyku apnesendromu, polisomnografi, PBH indeksi
Deneysel serebral iskemi-reperfüzyon oluşturulmuş ratlarda memantin kullanımının koruyucu etkilerinin incelenmesi
İnme (stroke) koroner kalp hastalığı ve kanserlerin ardından üçüncü sırada gelen ölüm nedenidir. En sık görülen inme tipi iskemik inmedir.Hipoksi-iskemi ve reperfüzyon sonrasında gelişen apopitozisin şiddeti beyin hasarının bir göstergesidir. Serebral iskemide hücre ölümüne uzanan olayları başlatan birçok faktör bulunmaktadır. En önemli faktörlerin başında hücre içi kalsiyum konsantrasyonundaki aşırı artış gelmektedir N-metilD-aspartat (NMDA) reseptörlerdeki iyon kanalları Ca+2'nın hücreye girişini artırarak hücre ölümüne neden olmaktadırlar.Memantin, NMDA reseptörünün fenilsiklidin bölgesine bağlanan nonkompetitif eksitatör aminoasid blokörüdür. İskemi öncesi veya sonrası memantin uygulamasının nöronal hasarı azalttığını ileri süren invitro ve invivo çalışmalar yayınlanmıştır. Memantin molekülünün iskemi sonrası, özellikle penumbra alanındaki apopitoz ile sonuçlanan nöronal hasarı azaltıcı etkisi olabileceği varsayımı ile bu çalışma yapıldı. Deneysel araştırma her grup da 7 rat bulunan üç grupta yapıldı. Kontrol grubuna hiçbir işlem yapılmadı ve normal beyin dokusunun değerlendirilmesi amacıyla kullanıldı. İskemi ve iskemi-ilaç grubundaki ratların sağ kommon karotis arteri kleplenerek geçici fokal serebral iskemi oluşturuldu. İskemi-ilaç grubuna iskemiden 30 dakika sonrasında ve 5 gün boyunca 10 mg/kg intraperitoneal memantin uygulandı. Deney sonunda tüm ratlar sakrifiye edildi. Beyin dokularında antioksidan ve oksidan düzeylerinin ölçümü yapıldı. Tüm örnekler immunohistokimyasal olarak TUNEL yöntemiyle boyanıp apopitotik hücreler belirlendi. Memantinin uygulanan grup iskemi grubu ile karşılaştırıldığında, beyin dokusunda ki apopitotik hücreleri azalttığı ve oksidan düzeylerinde de belirgin iyileşme sağladığı görüldü (p<0.05).Sonuç olarak bu çalışma memantin uygulamasının deneysel serebral iskemik dokuda oluşan nöronal hasarı azaltmada etkili olabileceğini düşündük.Anahtar kelimeler: İskemik inme, Memantin, Rat
Akut iskemik inmede serum vaspin ve visfatin molekül düzeylerinin değerlendirilmesi
ÖZETSerebrovasküler olay, vasküler nedenlere bağlı fokal serebral fonksiyon kaybına ait belirti ve bulgularla karakterize klinik bir durumdur. İnme tedavi ve profilaksisindeki gelişmelere rağmen, inme nedenli ölümler halen birçok ülkede 3. sırada yer almaktadır. İnme risk faktörleri arasında yaş, cins, ırk, aile öyküsü gibi değiştirilemeyen faktörler olmakla birlikte hipertansiyon, diabetes mellitus, kalp hastalıkları, hiperlipidemi ve obezite gibi değiştirilebilen faktörler bulunmaktadır. İnmenin patogenezinde ateroskleroz ön planda rol almaktadır.Aterogenez ve ateroskleroz oluşumunda inflamasyon önemli bir yer tutmaktadır. Vaspin ve visfatin ise son zamanlarda tanımlanan, obezite ve diabet ile ilişkisi olan, ayrıca proinflamatuar özellik gösteren yeni bir adipokindir. Bu çalışmada, Vaspin ve visfatinin inmeyle ve inmenin diğer risk faktörleriyle arasındaki ilişkinin araştırılması amaçlandı.Çalışmaya 28 erkek 22 kadın olmak üzere toplam 50 inmeli hasta ve 25 erkek, 25 kadın olmak üzere toplam 50 sağlıklı kişi alındı. Hasta grubunda akut dönemde (ilk 48 saat) kanları alınarak serumda vaspin ve visfatin düzeylerine bakıldı. Kontrol grubunda da serum vaspin ve visfatin düzeyi çalışıldı.Vaspin ve Visfatinin, lipit parametreleri, cinsiyet, karotis ve vertebral arter stenoz derecesi ile ilişkisi değerlendirildi.Vaspin düzeyleri hasta grubunda (164,73±153,76 ng/mL) kontrol grubuna (116,21±34,60 ng/mL) göre yüksek bulundu (p<0.05). Visfatin düzeyleri hasta grubunda (5,18±9,16 ng/mL) kontrol grubuna (1,97 ±0,96 ng/mL) göre yüksek bulundu (p<0.05).Vaspin ve visfatin düzeyinin serebrovasküler olaylarda ve özellikle akut dönemde artması, Vaspin ve visfatinin proinflamatuar etkisinin dışında başka etkilerinin de olabileceğini düşündürmektedir. Tanısal anlamda olumlu etkileri olabileceğini söyleyebilmek için ise daha fazla ve geniş klinik çalışmalara ihtiyaç vardır.Anahtar Kelime: Vaspin, Visfatin, İnme
Deneysel serebral iskemi- reperfüzyon oluşturulmuş ratlarda Klopidogrel kullanımının koruyucu etkilerinin incelenmesi
İnme (stroke) tüm dünyada koroner kalp hastalığı ve kanserlerin ardından üçüncü sırada gelen ölüm nedenidir. İskemik inme ise inmelerin en sık görülen tipidir. İskemik inme; serebral kan akımının azalmasına sekonder olarak biyokimyasal ve immünolojik birçok reaksiyonun gerçekleştiği bir süreçtir. İskemik inme araştırmalarında son yıllarda moleküler, genetik, klinik ve biyokimyasal olarak önemli gelişmeler izlenmektedir.Apoptozis, beyin parankiminin iskemi sonrası reperfüzyon ve sekonder zedelenmesindeki en önemli mekanizmalardan birisidir. Serebral iskemide hücre ölümüne uzanan olayları başlatan birçok faktör bulunmaktadır. Örneğin hücre içi kalsiyum artışı ve serbest radikalerin artışı, fosfalipazlar, proteazlar ve endonükleazlar gibi enzimlerin aktivasyonu apopitoza yol açan uyarılardandır. En önemli faktörlerin başında hücre içi kalsiyum konsantrasyonundaki aşırı artış gelmektedir. N-metilD-aspartat (NMDA) reseptörlerdeki iyon kanalları Ca+2'nın hücreye girişini artırarak hücre ölümüne neden olmaktadırlar. Bu durum spesifik gen transkripsiyonları ve protein sentezine neden olur. Bu yolun etkilerini azaltmak için birçok ajanla deneysel çalışmalar yapılmıştır. Örnek olarak askorbik asit, alfa tokoferol, N-asetilsistein verilebilir.Klopidogrel, trombosit P2Y12 reseptörlerinde ADP'nin etkisini inhibe ederek trombosit agregasyonunu bozan, kanama zamanını uzatan ve kan viskozitesini azaltan bir ön ilaçtır. Bununla beraber trombositlerin inflamatuvar özelliklerinin ortaya konması ve antitrombositer tedavinin inflamasyon belirteçleri üzerindeki etkileri araştırma sebebi olmuştur. Bu çalışmada; iskemi-reperfüzyon oluşturulan ratlara işlem öncesi ve sonrasında 5 gün süre ile düzenli olarak klopidogrel molekülü uygulandı. Dekapite edilen ratların beyin dokularına histopatolojik incelemeler yapıldı, serumlarında ise oksidan ve antioksidan düzeyleri belirlendi. Klopidogrel uygulanan ratların antioksidan düzeylerinin ve histopatolojik incelemelerinin kontrol grubuna göre sonuçlarının daha anlamlı olduğu tespit edildi.Sonuç olarak bu çalışma ile klopidogrelin iskemik inmenin etkilerini azaltmada etkili olabileceği kanısına varılmıştır.Anahtar kelimeler: İskemik inme, Klopidogrel, Rat
Akut iskemik inmede serum chemerin düzeyi ve karotis intima-media kalınlığı ilişkisinin değerlendirilmesi
İskemik inme dünya genelinde ölüm nedenleri arasında ilk sıralarda yer almaktadır. İskemik inmelerin en önemli nedeni aterotrombotik olaylardır. Ateroskleroz intima tabakasında aterom adı verilen plakların oluşumu ile karakterize ilerleyici inflamatuar bir hastalıktır. Bazı çalışmalarda adipoz dokudan salınan adipokinlerin lokal ve endokrin etkilerini aterosklerotik lezyonlar üzerinde gösterdikleri bulunmuştur. Bu adipokinlerden biri de inflamasyon ve koagulasyon sırasında serin proteazlar tarafından aktive olup inflamasyon bölgesine makrofajların ve dendritik hücrelerin kemotaksisini uyaran chemerindir. Bu çalışmada, iskemik inme hastalarında chemerin düzeyi ve aterosklerozun erken belirteçlerinden karotis intima-media kalınlığı arasındaki ilişkinin araştırılması amaçlandı.Çalışmaya akut iskemik inme tanısı konulan 40 hasta ve sağlıklı 40 gönüllü birey alındı. Serum chemerin düzeyleri, hasta grubuyla kontrol grubu arasında karşılaştırıldı. Hastaların kranial görüntülemeleri ve nörolojik muayeneleri yapıldı. Grupların demografik verileri kaydedildi. HT, DM, kalp hastalıkları vb. risk faktörleri değerlendirildi. Karotis intima-media kalınlığı doppler ultrason ile ölçüldü. Ayrıca, serum chemerin düzeyi ve karotis intima-media kalınlığı hasta grubunda TOAST (Trial of Org 10172 in Acute Stroke Treatment) sınıflamasına göre karşılaştırıldı.Hasta grubunun ortalama chemerin düzeyi, kontrol grubunun ortalama chemerin düzeyinde daha yüksek bulundu ve karşılaştırıldığında aradaki fark istatiksel olarak anlamlı idi (p<0,05). Karotis intima-media kalınlığı ölçümü iskemik inmeli hastalarda (1±0,2) kontrol grubunda (0,6±0,1) olarak ölçüldü; aradaki fark istatiksel olarak anlamlı idi (p<0,05). Chemerin düzeyi ile karotis intima-media kalınlığı arasında da güçlü pozitif korelasyon bulundu (p<0,05). TOAST sınıflamasına göre küçük ve büyük infarkt alanı olan hastaların chemerin düzeyleri ve karotis intima-media kalınlığı değerleri arasındaki fark istatiksel olarak anlamlı değildi (p>0.05).Sonuç olarak bu çalışmada, chemerin molekülünün ateroskleroz ve dolayısıyla iskemik inme gelişiminde rolü olabileceğini düşünüldü. Bununla birlikte; chemerin düzeyinin iskemik inmede özellikle akut dönemde artması, proinflamatuar etkisinin yanında başka etkilerinin de olabileceğini düşündürmektedir.Anahtar Kelimeler: İskemik inme, Chemerin, Karotis intima-media kalınlığı
Başağrısı hastalarında hastalık algısı, bu hastalarda tamamlayıcı ve alternatif tedavi yöntemlerinin yeri
Dünyada artan sıklıkta baş ağrısında tamamlayıcı ve alternatif tedavi (TAT) yöntemleri kullanımına yönelik çalışmalar yapılmakta ve hastaların bu tedaviye başvurma nedenleri araştırılmaktadır. Hastaların TAT`ye başvurmasına neden olarak hastaların hastalık algılarındaki farklılıklar bir etken olabilir. Ülkemizde baş ağrısında TAT kullanım oranını ve baş ağrısı hastalarında hastalık algısını araştıran çalışma bilgilerimiz dâhilinde bulunmamaktadır. Bu nedenle bu çalışma baş ağrısı epidemiyolojisi, hastaların sosyodemografik özellikleri, baş ağrısı hastalarında TAT kullanımı ve bu hastalarda hastalık algısına yönelik olarak planlandı. Çalışmaya Şubat 2012 tarihinden sonra nöroloji polikliniğine baş ağrısı nedenli başvuran ve çalışmaya katılmayı kabul eden 211 hasta alındı. Tanı için, Uluslararası baş ağrısı topluluğu [İnternational Headache Society(IHS)] 2004 yılı baş ağrısı tanı ölçütleri kullanıldı. Hastaların değerlendirilmesinde Baş Ağrısı Sorgulama Formu, Hastalık Algısı Ölçeği ve Tamamlayıcı-Alternatif Tedavi Kullanım Sorgusu formu kullanıldı. Verilerin istatistiksel analizinde Shapiro Wilk testi, iki ortalama arasındaki farkın önemlilik testi, Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis testi, Yates düzeltmeli ki-kare ve Fisher kesin ki-kare testleri kullanıldı. Anlamlılık sınırı p<0,05 olarak kabul edildi. Baş ağrısı hastalarında % 26,1 oranında TAT kullanımı saptanırken, kronik baş ağrısı çekenlerin daha fazla TAT kullanımına başvurduğu bulundu (p= 0,60). TAT kullanan grubun yaşı kullanmayan gruba göre daha düşük bulundu (p= 0,033). TAT kullanımı işsiz, öğrenci, tam gün çalışan gruplarında diğer meslek gruplarına göre (p= 0,042), bekârlarda (boşanmış dâhil) evlilere oranla (p= 0,026) ve eğitim düzeyi yüksek olanlar da düşük olanlara oranla göre (p= 0,009) daha fazlaydı. Hastaların en sık TAT kullanım nedeni `bu tedavinin baş ağrısını etkili şekilde tedavi ettiğine inanmak? olarak bulunurken, bu tedaviden memnuniyet oranı % 55 olarak bulundu. `Tavsiye kaynağını? hastaların % 64?ü kendisi olarak gösterdi. Hastalık algısı ölçeğindeki `sonuçlar? ve `hastalığını anlayabilme? alt-testlerinde lise ve üniversite gruplarının ilkokul grubuna göre daha net bilinç düzeyine sahip olduğu ve hastalığını daha iyi anlayabildiği görüldü (p<0,05). Sonuç olarak bu alanda ilk ve başlangıç niteliği taşıyan çalışmamızda bekâr ya da dul yalnız yaşayan ve eğitim düzeyi yüksek bir hasta uzun dönem etkin tedavi edilememiş baş ağrısı çekiyorsa TAT kullanımına daha yüksek oranda adaydır. Bu hasta grubunda baş ağrısının erken ve etkin tedavisi, tedavinin hastaya ayrıntılı anlatılması özellikle önem kazanmaktadır.
Metabolik sendromlu olgularda baş ağrısı sıklığı ve tipleri
Metabolik sendrom (MetS) ve baş ağrısı (BA) yaygın görülen, birçok tetikleyici faktörün rol oynadığı önemli toplum sağlığı sorunlarıdır. Son yıllarda sıklığı artan ve birçok komorbid hastalığın etyolojisinde rol oynayan MetS?la ilgili birçok çalışma olmasına rağmen, MetS ve BA özelliklerinin bir arada incelendiği az sayıda çalışma mevcuttur. Biz bu çalışmada MetS tanısı alan olgularda BA sıklığının ve tiplerinin belirlenmesi, incelenen klinik ve laboratuar parametreleri ile BA özellikleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesini amaçladık. Çalışmaya Temmuz 2011-Temmuz 2012 tarihleri arasında Bülent Ecevit Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji ve Endokrinoloji Polikliniklerinde IDF (Uluslararası Diyabet Federasyonu) 2005 tanı kriterlerine göre MetS tanısı konan 202 hasta dahil edildi. BA tanısında IHS (Uluslararası Baş ağrısı Topluluğu) 2004 kriterleri kullanıldı. Çalışmaya katılan tüm hastaların hemoglobin, açlık kan şekeri, total kolesterol, trigliserid, HDL ve LDL kolesterol, tiroid fonksiyon testleri ile HbA1c değerleri kaydedildi. Tüm hastalara STOP-BANG testi, Beck Depresyon (BDÖ) ve Beck Anksiyete (BAÖ) ölçekleri, BA olan olgulara Migren Dizabilite Değerlendirme Testi (MIDAS) ölçeği uygulandı. BA şiddeti Vizüel Analog Skalası (VAS) ile değerlendirildi. MetS olgularında BA sıklığı %61,4 olarak saptandı. BA sıklığı kadın hastalarda daha fazlaydı (K:%86,4, E:%13,6). BA alt tiplerinin dağılımı %24,8 Gerilim Tipi BA (GTBA), %14,4 Migren, %11,3 Kronik Günlük BA (KGBA), %7,9 Epizodik GTBA ve Migren ile %3 diğer baş ağrıları şeklindeydi. Hem BA olan ve olmayan gruplar arasında, hem de BA alt tipleri arasında vücut kitle indeksi, bel çevresi ve incelenen laboratuar parametreleri açısından anlamlı ilişki saptanmadı (p>0,05).BA olan grupta BDÖ ve BAÖ ortalamaları daha yüksekti (p<0,001 ve p<0,001). BA alt tiplerinde MIDAS ortalamaları arasında anlamlı fark saptanmadı (p=0,35). BA olan grupta atak sıklığı, süresi ve şiddeti ile incelenen parametrelerden sadece trigliserid düzeyi ile anlamlı ilişki saptandı. Trigliserid düzeyi arttıkça atak sıklığında (p=0,016) ve süresinde (p=0,02) artış mevcuttu. Sonuç olarak, MetS olgularında BA sıklığı %61,4 oranında saptandı. BA alt tiplerinin görülme oranı genel popülâsyondaki oranlara benzerdi. BA atak sıklığı ve şiddetti trigliserid düzeyleri ile ilişkili bulundu. Bu sonuç BA olgularında serum trigliserid düzeyinin değerlendirilmesi, atak sıklığını ve şiddetini azaltmada trigliserid düşürücü diyete dikkat çekmesi açısından önemli olabilir.
Sessiz serebral iskemili hastalarda tıkayıcı uyku apnesi sendromu araştırılması
Varol A, Sessiz Serebral İskemili Hastalarda Tıkayıcı Uyku Apnesi Sendromu Araştırılması, Bülent Ecevit Üniversitesi Tıp Fakültesi, Nöroloji Tezi. Zonguldak, 2014. Sessiz serebral iskemi (SSİ), inme öyküsü olmayan ve nörolojik semptomları bulunmayan bireylerde kranial magnetik rezonans görüntülemede (MRG) saptanan iskemik lezyonları tanımlamak için kullanılmaktadır. SSİ de, geçici iskemik atak (GİA) ve minör inme gibi majör inme riskini arttırmaktadır. Bu nedenle risk faktörleri saptanmalı ve tedavi edilmelidir. SSİ'ye neden olan hipertansiyon, diyabetes mellitus, hiperlipidemi ve sigara gibi pek çok risk faktörü vardır. Tıkayıcı uyku apne sendromunun (TUAS) inme açısından risk faktörü olduğu bildirilmesine rağmen SSİ'deki yeri bilinmemektedir. Biz bu çalışmamızda SSİ hastalarında TUAS'ın risk faktörü olup olmadığını araştırdık. Çalışmaya, SSİ tanısı konulan 28 hasta ve kranial MRG'si normal olan 25 gönüllü sağlıklı hasta olmak üzere 53 kişi alındı. Hastalarla birebir görüşülerek uykuyla ilişkili şikayetleri değerlendirildi, subjektif uyku testleri verildi ve tüm gece video eşliğinde polisomnografi uygulandı. Kan, elektrokardiyografi, ekokardiyografi ve karotis arter doppler ultrasonografi tetkikleri yardımıyla değiştirilebilen kesin ve kesinleşmemiş inme risk faktörleri araştırıldı. TUAS (p=0.030), hiperlipidemi (p<0.001), dislipidemi (p<0.001), hipertansiyon (HT) (p=0.002) hasta grubunda kontrol grubuna göre daha fazla gözlendi. Multivariant lojistik regresyon analizine göre SSİ riskini hiperlipideminin 123.5 kat arttırdığı (p<0.001), analize hiperlipidemi yerine dislipidemi alındığında ise bu riski dislipideminin 64.9 kat (p=0.001), HT'nin 11.2 kat arttırdığı (p=0.048), analizden hiper/dislipidemi ve HT çıktığı takdirde ise TUAS'ın 4.1 kat arttırdığı (p=0.021) saptandı. Sonuçta, bu çalışmada TUAS'ın, SSİ hastalarında fazla gözlendiğini ve sadece hiper/dislipidemi ve HT'si olmayan SSİ hastalarında bağımsız risk faktörü olabileceğini gösterdik. Bundan dolayı yukarda bahsedilen risk faktörlerinin saptanmadığı SSİ hastalarında TUAS'ın mutlaka polisomnografi ile araştırılıp tedavi edilmesini öneririz.
Alzheimer hastalarında davranışsal semptomlar ve klinik bulgularla ilişkisi
Alzheimer Hastalığı (AH) yaşlılarda demansın önde gelen nedenlerindendir. Demans hastalarında davranışsal semptomlar en az kognitif semptomlar kadar önemlidir çünkü hasta ve yakınlarının yaşam kalitesini olumsuz etkilemektedir. Bu çalışmada AH'da davranışsal semptomlar detaylı olarak araştırılmış ve bu semptomlar arasında en sık ve en sorun yaratıcı davranışsal semptomlardan olan ajitasyon ayrıntılı olarak incelenmiştir. Bu amaçla; çalışmaya hastanemiz nöroloji polikliniğine başvuran DSM-IV'e ve NINCDS-DRDA göre olası AH tanısı almış 30 hasta ve kognitif açıdan sağlıklı 24 kişi dahil edilmiştir. Hastalara Kısa Mini Mental Test (KMMT), Nöropsikiyatrik Envanter (NPE), Cohen-Mansfield Ajitasyon Envanteri (CMAE), Demansın Klinik Evrelendirilmesi Ölçeği (DKEÖ), İşlevsel faaliyet anketi (İFA) testleri uygulanmıştır. Hasta ve kontrol grubuna elektroensefalografi (EEG) incelemesi yapılmış ve hemoglobin (Hb), tiroid fonksiyon testleri (TFT), vitamin B12, folik asit (FA), ferritin, üre, kreatinin, sodyum (Na) ve potasyumdan (K) oluşan metabolik parametreler değerlendirilmiştir. Çalışmamızda NPE'e göre en sık gözlenen davranışsal semptom apati olarak bulunmuş bunu ajitasyon takip etmiştir. Hastalar hem NPE hem de CMAE'e göre ajitasyonu yüksek ve düşük olan grup diye ikiye ayrılmış ve bu iki grup kendi arasında karşılaştırılmıştır. Hem NPE ajitasyon alt ölçeğine hem de CMAE'e göre daha fazla ajitasyon görülen grubun DKEÖ'e göre daha ileri evrede olduğu belirlenmiştir. Ayrıca çalışmamızda her iki ajitasyon değerlendirme ölçeğine göre ajitasyonu fazla olan grupta hemoglobin değeri düşük bulunmuştur. Hasta ve kontrol grubunun EEG bulguları ile ajitasyonu yüksek ve düşük olan gruplar arasında EEG bulguları açısından farklılık gözlemlenmemiştir. Sonuç olarak bu çalışmada davranışsal semptomların hastalık ilerledikçe daha fazla görüldüğü, hasta ve bakıcı yükü üzerinde olumsuz etkisi olan ajitasyonun düşük hemoglobin düzeyi gibi metabolik bozukluklarla ilişkili olabileceği belirlenmiştir. Kontrole gelen ve ajitasyon şikayeti ön planda olan hastaların bu açıdan kontrol edilmesi önerilmektedir.
Epizodik tip migren ve epizodik tip gerilim tipi baş ağrısı olgularında hava durumu değişkenlerinin baş ağrısı ataklarının şiddet, süre ve sıklığına etkisi
Klinik pratikte birçok baş ağrısı hastası atak sıklığı ve şiddetinin mevsime ya da hava durumuna göre değiştiğini belirtse de epizodik baş ağrılarında atakların özelliklerinin hava durumu ile ilişkisi çok belirgin değildir. Baş ağrısı hastaları sıklıkla hava durumu değişikliklerinin baş ağrısını başlattığını ve semptomları kötüleştirdiğini ifade ederler. Biz bu çalışmada hava durumu değişkenlerinin (sıcaklık, rüzgâr hızı, rüzgâr yönü, nem, basınç, ultraviyole (UV) indeksi ve güneşlenme süresi) epizodik migren ve epizodik gerilim tipi baş ağrısının (EGTBA) atak sıklığı, süresi ve şiddetini nasıl etkilediğini belirlemeyi ve ayrıca hava durumu verilerinin baş ağrısı atak süresi, şiddeti ve sıklığı üzerine etkileri açısından bu iki epizodik başağrısı tipini karşılaştırmayı planladık. Uluslararası baş ağrısı topluluğu [International Headache Society(IHS)] tarafından 2004 yılında yayımlanan ve dilimize çevirisi yapılan Uluslararası baş ağrısı sınıflandırmasına [International Classification of Headache Disorders-ICHD-II] göre tanı alan elli epizodik migren ve elli EGTBA hastası çalışmaya dâhil edildi. Çalışmaya dâhil edilen olguların nörolojik değerlendirmesi yapıldıktan sonra kliniğimizde kullanılan Baş Ağrısı Değerlendirme Formu dolduruldu. Hastalara baş ağrısı takibi için birer adet günce verildi. Ağrı süresi, sıklığı ve şiddeti ile ilgili elde edilen bulguların günlük olarak alınan hava durumu verileri ile ilişkisi incelendi ve iki baş ağrısı grubu meteorolojik verilerin ağrı özelliklerine etkisi açısından birbirleri ile karşılaştırıldı. Çalışmanın istatistiksel analizlerinde, sürekli değişkenlere ait tanımlayıcı istatistikler ortalama, standart sapma, medyan, minimum ve maksimum değerleriyle, kategorik değişkenler frekans ve yüzde ile gösterildi. Normal dağılım gösteren değişkenlerin iki grup karşılaştırmalarında iki ortalama arasındaki farkın önemlilik testi, normal dağılım göstermeyen değişkenlerin iki grup karşılaştırmalarında Mann Whitney U testi kullanıldı. Çalışmadaki tüm istatistiksel karşılaştırmalarda p değeri 0,05'in altındaki karşılaştırmalar istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Çalışmamızda migren tipi baş ağrılarında rüzgar hızı ortalamalarının gerilim tipi baş ağrısı (GTBA) ile kıyaslandığında anlamlı derecede yüksek olduğu görülürken, UV indeksi ortalamalarının ise GTBA ataklarında anlamlı düzeyde yüksek olduğu tespit edildi (sırasıyla p=0,018 ve 0,039). GTBA ataklarında UV indeksi ortalaması kadınlarda erkeklere kıyasla anlamlı derecede yüksek bulundu (p=0,044). GTBA ataklarında güneşlenme süresi ortalaması da yine kadınlarda erkeklere oranla anlamlı derecede uzun saptandı (p=0,050). Analizlerimiz migren hastalarının yaş ortalaması arttıkça atakların olduğu günlere ait hava sıcaklığı ortalamasının düştüğünü gösterdi (r=-0,146 ve p=0,046). Sonuç olarak; migren ve GTBA hastalarında tedavi düzenlenirken bu bulgular doğrultusunda hava şartları ile ilgili öneriler ve uyarılarda bulunulabilir. Bu bilgilendirmeler hastalara günlük yaşam aktivitelerini düzenlemeleri konusunda yol gösterici olabilir. Aynı zamanda tedaviye cevapsızlık durumlarında mevcut tedavinin gözden geçirilmesi sırasında hava durumu baş ağrısı ilişkisinin göz önünde tutulmasının önemi unutulmamalıdır.
Pregabalinin diyabetik ratlarda beyin dokusu ve siyatik sinir üzerine koruyucu etkisinin araştırılması
Diabetes mellitus, toplumun büyük bölümünü etkileyen ve kandaki glukoz miktarının kontrol edilememesinden kaynaklanan metabolik bir hastalıktır. Pregabalinin (PGB) nöropatik ağrı, jeneralize anksiyete bozukluğu ve epilepsi tedavisinde etkinliği gösterilmiştir. Bu çalışmada, streptozosin (STZ) ile oluşturulan deneysel diyabet modelinde PGB'in ratlarda beyin ve siyatik sinir dokularında nöroprotektif etkinliğinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada, 28 adet 8 haftalık Wistar Albino türü erkek ratlar kullanıldı. Deney hayvanları her grupta 7 hayvan olacak şekilde 4 gruba ayrıldı. Diyabet (DM) ve diyabet+pregabalin (DM+PGB) grubuna 180 mg/kg olacak şekilde tek doz STZ 0,1 M sodyum-sitrat tamponunda (pH: 4, 5) çözdürülerek intraperitoneal (i.p) olarak uygulandı. Diyabet oluştuktan sonra DM grubuna 8 hafta boyunca herhangi bir uygulama yapılmadı. PGB ve DM+PGB grubuna 8 hafta süreyle PGB (50 mg/gün) intraperitoneal yolla verildi. Deney sonunda ratlar dekapite edilip beyin ve siyatik sinir dokuları çıkarıldı. Parafin bloklardan alınan kesitlere histolojik, immünohistokimyasal ve TUNEL boyama yapıldı. Diyabet (DM) grubu Malonildialdehit (MDA) değerleri kontrol grubuna göre belirgin yüksek saptandı. Glutatyon peroksidaz (GPx) ve süperoksid dismutaz (SOD) aktivitesinde ise kontrol grubuna göre azalma saptandı. DM+PGB grubunda MDA değerleri DM grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde düşük saptanırken, SOD aktivitesi yüksek saptandı. PGB grubu ile kontrol grubu arasında yapılan biyokimyasal analizlerin tümünde anlamlı bir fark oluşmadı. Bax, kaspaz–3 ve TUNEL yöntemi ile yapılan immünohistokimyasal incelemelerde beyin dokusunda DM+PGB grubunda apoptosis oranı, DM grubuna göre daha düşük saptandı. Siyatik sinir histolojik incelemelerinde DM+PGB grubunda miyelin hasarı DM grubuna göre daha düşük oranda gözlendi. Bu çalışmada PGB'in DM'un yol açtığı beyin hasarını azalttığı gösterilmiştir. PGB DM ilişkili beyin hasarı riskini azaltmada etkinlik gösterebilir.
Deneysel olarak diyabet oluşturulmuş ratların beyin ve siyatik sinir dokusuna alfa lipoik asidin etkisinin araştırılması
Diabetes mellitus (DM) insülin salınımındaki ya da aktivitesindeki bozukluğa bağlı olarak gelişen hiperglisemi ile karakterize metabolik bir hastalıktır. DM'li hastaların doku ve organlarında biyokimyasal, morfolojik ve fonksiyonel değişiklikler meydana gelmektedir.Endojen olarak sentezlenen alfa lipoik asit (ALA) pek çok mitokondrial enzim kompleksinin kofaktörü olarak görev yapan özel bir proteindir. Yapılan çalışmalarda ALA'nın antioksidan etkileri gösterilmiştir. Bu çalışma, streptozosin (STZ) ile oluşturulan diyabetik rat modelinde beyin ve siyatik sinir dokularındaki değişiklikler üzerine ALA' nın koruyucu etkileri incelemek amacıyla yapılmıştır.Çalışmada, 28 adet, 8 haftalık erişkin Wistar albino cinsi erkek sıçan kullanıldı. Deney hayvanları; her grupta 7 hayvan olacak şekilde 4 gruba ayrıldı. Gruplar kontrol, DM, ALA ve DM+ALA olarak isimlendirildi. DM ve DM+ALA gruplarında diyabet oluşturmak için 180 mg/kg dozunda streptozosin, intraperitoneal olarak tek doz uygulandı. ALA ve DM+ALA gruplarına 8 hafta boyunca ALA (100 mg/kg/gün dozunda) oral olarak verildi. 8 haftalık tedaviden sonra tüm gruplardaki sıçanlar dekapite edildiler. Dekapitasyonun ardından ratların beyin ve siyatik sinir dokuları çıkarıldı. DM grubunda; malondialdehitte (MDA) kontrol grubuna göre anlamlı artış saptandı. DM+ALA grubunda; MDA'da DM grubuna göre anlamlı oranda azalma, glutatyon peroksidaz (GPx) seviyesinde hem kontrol hem de DM grubuna göre artış izlendi. ALA grubunda; MDA'da DM ve DM+ALA gruplarına göre azalma, katalaz (CAT) seviyesinde DM grubuna göre artış, GPx seviyesinde hem kontrol hem de DM grubuna göre artış izlendi, süperoksit dismutaz (SOD) seviyesinde DM+ALA grubuna göre artış izlendi. Yapılan immünohistokimyasal incelemelerde beyin dokusunda apoptozisin DM+ALA grubunda DM grubuna göre daha düşük oranda olduğu gözlendi. Siyatik sinir histolojik incelemelerinde DM+ALA grubunda miyelin hasarının DM grubuna göre daha düşük oranda olduğu saptandı. Sonuç olarak, beyin ve siyatik sinir dokularında DM'nin oluşturduğu oksidatif hasara ve apoptozise karşı ALA'nın koruyucu olduğu gözlendi. Diyabetin santral ve periferik sinir sistemindeki komplikasyonlarını önlemek amacıyla ALA içeren tedavi yaklaşımlarının denenmesinin yararlı olabileceği kanaatine varıldı. Anahtar Kelimeler: Diabetes mellitus, Alfa lipoik asit, beyin, siyatik sinir, oksidatif hasar
Kronik migren ve epizodik migrende serumda s100b ve nöron spesifik enolaz düzeylerinin karşılaştırılması ve etyopatogenez açısından değeri
Migren başağrılarının benign yani iyi huylu başağrıları olduğu genel olarak kabul edilmektedir. Ancak son yıllarda migrenli hastalarda nöronal hasar geliştiğine dair radyolojik ve biyokimyasal veriler ortaya konulmaya başlanmıştır. Migren hastalarında başağrısı döneminde ve interiktal dönemde beyinde hücresel hasar gelişip gelişmediğini araştırmak amacıyla; özellikle nöronal hasarın hassas bir göstergesi olarak kabul edilen serum NSE düzeyleri ve glial hücre hasarının göstergesi olarak kabul edilen serum S100B düzeyleri son yıllarda bazı çalışmalarda araştırılmıştır. Bu çalışmalarda birbiri ile çelişkili sonuçlar elde edilmiştir. Keza kronik migren olgularında yapılmış herhangi bir çalışma mevcut değildir. Bu çalışmada epizodik migren atakları olan 26 hastada interiktal dönemde ve 27 kronik migren hastasında nöronal hasarı gösteren serum NSE düzeyleri ve gilal hasarı gösteren serum S100B düzeylerine bakarak hücresel hasar olup olmadığı araştırıldı. Gerek epizodik migren başağrıları olan hastalarımızda ve gerekse kronik migreni olan hastalarımızda seum NSE ve S100B düzeyleri kontrol grubundan anlamlı düzeyde yüksek idi. Sonuçlarımız daha önceki çalışmalar ile kısmen benzerlik kısmen farklılık göstermektedir. Çalışma sonuçlarımız gerek epizodik gerekse kronik migrenli hastalarda hem nöronal hem de glial etkilenme olduğunu düşündürmektedir. Epizodik migreni olan olgularımız ile kronik migreni olan olgularımız birbirleri ile karşılaştırıldığında NSE ve S100B düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmadı. Ancak istatistiksel olarak anlamlı düzeyde olmasa da kronik migrenli olgularda düzeyler daha yüksek idi. Literatürde bu hususla ilgili çalışma henüz yoktur. Nöron spesifik enolaz ve S100B düzeylerinin kronik migrenlilerde epizodik migrenlilerden daha yüksek olması kronik migrenlilerde hücresel hasarın daha fazla olduğunu düşündürmektedir. Epizodik migren olgularımızda interiktal dönemde bu marker'ları yüksek bulundu. Bu durum hastalarda gelişen hücresel hasarın sadece başağrısı ataklarının yol açtığı bir durum olmadığını, interiktal dönemde de ilerleyici bir sürecin devam ettiğini telkin etmektedir. S100B yüksekliğinin kan beyin bariyerindeki bozulmaya da işaret ettiği bildirilmiştir. Bu muhtemel ilerleyici süreçte kan beyin bariyerinde bozulmanın da rolü olabileceğini düşündürmektedir. Anahtar Kelimeler: Epizodik migren, kronik migren, nöron spesifik enolaz, S100B
Alzheimer hastalığında vasküler risk faktörleri
Kesin olarak nedeni bilinmeyen ve ileri yaş demansın en sık nedeni olarak gösterilen dejeneratif hastalıklardan AH'nın etyopatogenezinde vasküler risk faktörleri giderek önem kazanmaktadır. Bu çalışmanın amacı HT, DM, hiperlipidemi, iskemik kalp hastalığı, AF, obezite, alkol ve sigara kullanımı, ateroskleroz, homosistein yüksekliği, B12 ve folat düşüklüğü, CRP yüksekliği gibi vasküler risk faktörlerinin AH ile ilişkisini değerlendirmektir.Bu çalışmada Gazi üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Nöroloji polikliniğine başvuran klinik olarak AH tanısı konulan 46 hasta ile aynı yaşlarda 30 kişilik sağlıklı kontrol değerlendirilmiştir.Risk faktörü olarak; düşük eğitim seviyesi (p=0,005), HT (p=0,001), iskemik kalp hastalığı (p=0,003), ateroskleroz (p=0,001), hiperhomosisteinemi (p=0,001), serum B12 (p=0,037) ve folik asit (p=0,001) seviyelerindeki düşüklük AH'da kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı bulundu. DM, obesite(vücut kitle indeksi), hiperlipidemi, AF, sigara ve alkol kullanımı, serum total kolesterol, HDL, LDL, trigliserit, CRP değerleri açısından hasta ve kontrol grupları arasında anlamlı farklılık saptanmadı.Vasküler risk faktörleri AH klinik bulgularının başlamasından yıllar önce dejenerasyona zemin hazırlamaktadır. Tedavisi mümkün faktörler olması nedeniyle, henüz etyolojisi aydınlatılamamış ve kesin tedavisi bulunamamış olan AH'nın önlenmesi açısından önemlidir.
Obsesif kompulsif bozuklukta orbitofrontal korteks volümü ile P300 arasındaki korelasyon
Obsesif kompulsif bozukluk (OKB) tanı özellikleri iyi belirlenmiş ve üzerinde ilgiyle durulmuş bir anksiyete bozukluğudur. OKB patofizyolojisinde Orbitofrontal Korteks (OFK) son yıllarda araştırılan beyin bölgelerinden birisidir. Çalışmamızda OKB'li bireylerde OFK'deki morfometrik değişiklikler Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRG) ile bilişsel fonksiyonlardaki değişiklikleri de P300 amplitüd ve latanslarına bakarak inceledik.Çalışma süresince Fırat Üniversitesi Hastanesinde Psikiyatri ve Nöroloji Kliniği ve Polikliniği'ne başvuran ve yatarak ya da ayaktan tedavi gören, Psikiyatrik Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders/DSM-IV) tanı ölçütlerine göre OKB tanısı almış ve çalışma ölçütlerine uyan 33 hasta ile 33 sağlıklı kontrol grubu çalışmaya dahil edilmiştir. Hastalara sosyodemografik ve klinik bilgi formu, Yale-Brown Obsesif Kompulsif Ölçeği (Y-BOCS) ve DSM-IV Yapılandırılmış Klinik Görüşmesi (SCID-I) uygulanmıştır. Hasta ve kontrol grubunda MRG kullanılarak total beyin, gri madde, beyaz madde ve OFK bölümlerinin volümetrik ölçümleri gerçekleştirilirken, Elektromiyografi (EMG) cihazı ile P300 amplitüd ve latansları değerlendirilmiştir.Obsesif kompulsif bozukluk'lu hastalarda kontrol grubuna göre bilateral OFK volümü azalmış, P300 amplitüdü küçülmüş ve latansı kısalmış olarak bulundu. Y-BOCS düzeyiyle sağ ve sol OFK volümü, P300 latans ve amplitüd değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı korelasyon gözlendi. OFK volümü ile P300 latans ve amplitüd değerleri arasında korelasyonel ilişki gözlenmedi.Sonuç olarak OFK ile bilişsel performans yeteneğini yansıtan Olaya İlişkin Endojen Potansiyeller birlikte değerlendirildiğinde, OKB'nin hem patofizyolojisine hem de klinik seyrine katkısı olabileceği kanaatine varıldı.
Elazığ bölgesinde multipl skleroz tanısı ile izlenen hastaların epidemiyolojik, demografik özellikleri ve ailesel sıklığı
Multipl skleroz 150 yıl önce tanımlanmış 20-40 yaşları arasında sık görülen santral sinir sisteminde beyaz cevherde yineleyici ya da ilerleyici seyreden inflamatuar demiyelinizan bir hastalıktır. Multipl skleroz çok çeşitli klinik tablolarla ortaya çıkabilir. Genç yetişkinlerde travmadan sonra özürlülüğe sebeb olan hastalıkların başında gelir.Bizim çalışmamızın amacı; multipl sklerozlu hastaların başlangıç yaşları ve yakınmaları, klinik alt tiplerin sıklığı, hastalığın takipleri boyunca her bir klinik alt tipinde nasıl seyrettiği, bu klinik alt tipler arasındaki farklılıkları göstermek, ailesel MS sıklığı ve nörolojik defisitlerin değerlendirmelerinde genişletilmiş özürlülük durum skalas (expanded disability status scale)'nın önemini vurgulamaktır.Ocak 1997 ? Aralık 2007 tarihleri arasında, Elazığ bölgesinde multipl sklerozisin epidemiyolojik, demografik özellikleri ve ailesel sıklığını belirlemek için vaka-kontrol çalışması uygulandı. Çalışmaya Elazığ bölgesinde ikamet eden gözden geçirilmiş McDonald tanı kriterine göre kesin MS tanısı almış bütün hastalar dahil edildi. Demografik ve vaka ile ilgili bilgiler Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji AD'nın veritabanından kaydedildi.Fırat üniversitesi Tıp Fakültesi nöroloji bölümünde takip edilen 121 multipl skleroz hastası çalışmaya alındı. Hastaların %30.6'sı erkek ve %69.4' ü kadın olarak bulundu. Kadın erkek oranı 2.27/1, ortalama başlangıç yaşı 30.41 ± 9.4, erkeklerde 29.84 ± 8.9 ve kadınlarda 30.80. ± 9.6 olarak bulundu. Ortalama hastalık süresi 8.00 ± 5.9 yıl, erkeklerde 8.37 ± 7.2 ve kadınlarda 7.83 ± 5.2 yıldı. Çalışmamızda en sık başlangıç semptomlarını motor ve sensoriyel bulguların oluşturduğu gözlendi. Hastalığın seyri %54.5 RRMS, %28 SPMS, %12.3 PPMS ve %4.9 BMS olarak tanımlandı. Ailesel MS sıklığı %11.5 olarak kaydedildi.Hastaların değerlendirilmesi ve takibinde genişletilmiş özürlülük durumu skalası (expanded disability status scale) kullanıldı. Bütün hastaların başlangıçtaki ve son vizitteki EDSS skorları ölçüldü.PPMS'li hastaların ortalama başlangıç EDSS skoru RRMS ve SPMS'li hastaların skorlarından istatistiksel olarak daha yüksek bulundu (p<0.001). PPMS, RRMS ve SPMS'den farklı olarak, motor semptom ile başlama ve erkek cinsiyet ile pozitif ilişki gösterdi (p<0.001). RRMS ve PPMS hastaları benzer başlangıç yaşını paylaştı. Hastalık süresi SPMS de RRMS'e göre iki kat daha uzundu ( p<0.001).Son vizitteki EDSS skorlarına göre, hastaların %61.2'sinde özürlülük ılımlıydı ya da yoktu (EDSS 0-3), %28.4'ünde günlük yaşam aktivitelerine engel olmayan özürlülük vardı (EDSS4-5) ve % 14'ünde kısmen ya da tamamen yardım gerekliydi (EDSS 6-9 ).
Behçet ve Nöro-Behçet Hastalığı patogenezinde fraktalkinin rolü
Behçet Hastalığı(BH), kronik inflamasyonla karakterize multisistemik bir hastalıktır ve en ciddi manifestasyonlarından biri nöro-Behçet hastalığıdır. (NBH) Hastalık etyolojisi bilinmemekle birlikte, immünopatogeneze yönelik çalışmalar sitokin ve kemokinler üzerine yoğunlaşmaktadır. İmmün sistem ve periferal dokulara göre beyinde daha fazla eksprese edilen tek kemokin olan fraktalkin pek çok otoimmun hastalık, vaskülit ve bazı nörodejeneratif hastalıklarda araştırılmıştır.Bu çalışmanın amacı, daha önce BH ve NBH'de çalışılmamış olan fraktalkinin bu hastalıkla ilişkisini incelemektir. Böylelikle patagnomonik bir testi bulunmayan hastalığın tanısında ve özellikle NBH'nin ayırıcı tanısında yardımcı bir belirteç bulunabilir. Bu amaçla merkezimizde değerlendirilen 17'si NBH, 39'u nörolojik tutulumu bulunmayan BH vakası olmak üzere, toplam 56 Behçet hastası ve 30 sağlıklı kontrol birey çalışmaya dahil edilmiştir. Hastaların aktif dönemde ve 19'nun inaktif dönemde serum örnekleri alınarak enzim?linked immunosorbent assay (ELISA) yöntemi ile fraktalkin düzeyi ölçüldü.Hasta ve sağlıklı kontroller karşılaştırıldığında serum fraktalkin seviyesi açısından anlamlı fark saptanmadı. Ayrıca hastalar aktivite ve nörolojik tutuluma göre gruplara ayrıldığında, serum fraktalkin seviyesi ile nörolojik tutulum ve serum fraktalkin seviyesi ile hastalık aktivitesi arasında da istatistiksel olarak anlamlı ilişki tespit edilmedi. Serum fraktalkin seviyesi ile yaş, hastalık süresi, aile öyküsü, alınan tedavi arasında anlamlı korelasyon bulunmadı.BH ve NBH `de daha önce birçok sitokin ve kemokin çalışması yapılmış olup fraktalkin ile ilgili bir çalışma bulunmamaktadır. Daha önce hiç literatürde incelenmediği görülen bu parametrenin araştırılmasının, daha geniş serilerle ve daha ayrıntılı tetkik yöntemleriyle yapılacak çalışmalara katkı sağlayacağı düşünülmektedir
Migren olgularında atak ve atak dışı dönemde kan antioksidan enzim düzeyleri ve genotip ilişkisi
Primer baş ağrılarının önemli bir grubunu oluşturan migren, en fazla işgücü kaybı yapan baş ağrısıdır. Migren etyopatogenezini araştıran birçok çalışma yapılmış olmasına rağmen kesin bir sonuca varılamamıştır. Son yıllarda çoğu hastalıkta olduğu gibi migren patogenezinde de oksidatif stresin önemi araştırılmaktadır.Bu çalışmanın amacı, antioksidan enzimlerden Süperoksit Dismutaz (SOD), Glutatyon Peroksidaz (GSH-Px), Katalaz (CAT), antioksidan Glutatyon (GSH) ve lipid peroksidasyon ürünü Malondialdehit (MDA)'in migren patogenezindeki rollerini araştırmaktır. Ayrıca Mangan Süperoksit Dismutaz (Mn-SOD), Glutatyon Peroksidaz-3 (GSH-Px3) ve Katalaz (CAT) enzimlerinin gen polimorfizmine bakılarak bu polimorfizmin Türk popülasyonundaki insidansını araştırmaktır.Çalışmaya 30 kadın ve 10 erkekten oluşan 40 migrenli ve 40 sağlıklı gönüllü alındı. Antioksidan enzimler (GSH-Px, CAT ve SOD), kan GSH ve plazma MDA düzeylerini, migren hastalarıyla kontrol grubu arasında ayrıca migrenli hastalarda atak ve atak dışı dönemde karşılaştırdık. Migren hastalarıyla kontrol grubu arasında, GSH-Px, CAT, SOD ve GSH düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı düşüklük tespit ettik (GSH, CAT için p?0.001, GSH-Px için p=0.017, SOD için p=0.04). Migrenlilerde atak ve atak dışı dönemi arasında istatistiksel olarak farklılık yoktu (p?0.05). Plazma MDA düzeyinde, migren hastalarıyla kontrol grubu arasında ve migrenlilerde atak dönemi ile atak dışı dönem arasında istatistiksel olarak fark saptamadık (p?0.05). Çalışmamızın moleküler kısmında ise; hasta ve kontrol grubu arasında Mn-SOD ve CAT genotipleri için istatistiksel olarak farklılık saptanmamışken, GSH-Px3 genotipinde anlamlı farklılık gözlendi. Üç gen için de allel frekansı açısından hasta ve kontrol grubu arasında farklılık yoktu.Sonuç olarak, migren patogenezinde oksidatif stres ve antioksidan enzimlerin rol oynayabileceğini ve verilerimize göre GSH-Px3 geni polimorfizminin en azından toplumumuz için migrene yatkınlık oluşturabileceğini düşünüyoruz.Anahtar kelimeler: Migren, Mangan Süperoksit Dismutaz, Glutatyon Peroksidaz-3, Katalaz, Polimorfizm.
Diabetik ratlarda Levetirasetam ve Gabapentin ağrı yanıtlarınınn hot plate yöntemiyle karşılaştırılması
Bu çalışmada streptozosin (STZ) ile indüklenmiş diabetik ratlarda, gabapentin (50-100 mg/kg) ve levetirasetamın (LEV, 54 mg/kg ve 170 mg/kg) farklı dozlarının hot plate ağrı eşiği düzeylerine etkileri araştırıldı.Kırk adet 3 haftalık beyaz wistar rat kullanıldı. Birinci grup 50 mg/kg gabapentin (n=7), ikinci grup 100 mg/kg gabapentin (n=7), üçüncü grup 54 mg/kg levetirasetam (n=7) ve dördüncü grup 170 mg/kg levetirasetam (n=7) uygulanan ratlardan oluşturuldu. Sadece STZ uygulanan beşinci grup (n=7) ve herhangi bir ilaç verilmeyen, içme suyu ve yemle beslenen altıncı grup (n=5) ise kontrol grupları olarak kabul edildi.Çalışma sonucunda, 100 mg/kg gabapentin kullanılan ikinci grupta ağrı eşiğinin, kontrol ve çalışma gruplarına göre anlamlı düzeyde arttığı gözlendi. 50 mg/kg gabapentin, 54 mg/kg ve 170 mg/kg levetirasetam uygulanan gruplarda da ağrı eşiği değerlerinde artış olmakla birlikte, kontrol grubu ile aralarındaki fark istatistiksel olarak anlamlılık düzeylerine ulaşmadı.Anahtar Kelimeler: diabetik nöropati, hot plate, gabapentin, levetirasetam
Epileptik hastalarda ve Psödonöbetleri olan hastalarda Görsel Uyarılmış Potansiyeller
Epilepsi toplumdaki sıklığı %1 civarında olan, doğru tanısı konulup yeterli tedavisi yapılmadığında sekellere ve hatta bazı komplikasyonları ile ölüme sebebiyet verebilen bir hastalıktır. Epileptik nöbetlerin tanı ve ayırıcı tanısında, özellikle epileptik nöbetlerle psödonöbetlerin (nonepileptik psikojenik nöbetler) ayırtedilmesinde bazen büyük güçlükler yaşanmaktadır. Bu çalışmada bir grup epileptik ve psödonöbetli hastada interiktal ve postiktal dönemde Vizüel (Görsel) Uyarılmış Potansiyeller (VEP) inceleyerek interiktal ve postiktal dönemler arasında farklılık olup olmadığını, farklılık saptanabilirse bunun epilepsi ve psödonöbet ayırıcı tanısında kullanılabilirliğini araştırdık.Bu çalışmaya Fırat Üniversitesi Hastanesi Nöroloji ve Psikiyatri kliniğine başvuran hastalar arasından primer jeneralize epilepsi veya parsiyel epilepsisi olan toplam 25 hasta, organik herhangi bir rahatsızlığı ve epileptik nöbetleri olmayıp, psikiyatrik hastalık veya bozukluklara bağlı psödonöbetleri olan 20 hasta ve 20 sağlıklı gönüllüden oluşan kontrol grubu alındı. Epilepsi ve psödonöbet gruplarında postiktal (nöbet sonrası ilk 6 saat) ve interiktal (en az 1 hafta nöbetsiz dönem) dönemde EMG laboratuarında VEP çalışması yaptık. Kontrol grubuna ise bu ölçümleri bir kez yaptık.Çalışmamızda epileptik hastaların interiktal sol göz P100 dalga latanslarını psödonöbet interiktal grubuna ve kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde uzamış bulduk (p<0.05, p<0.01). Yine epileptik hastaların interiktal dönem sağ göz N75-P100 amplütüdlerini, psödonöbetli hastaların interiktal dönem değerlerine göre daha düşük bulduk ve bu da istatistiksel olarak anlamlıydı (p<0.05). Epilepsi ve psödonöbet gruplarının interiktal ve postiktal dönemdeki P100 dalga latanslarını ve N75-P100 amplütüdlerini kendi aralarında karşılaştırdığımızda anlamlı farklılık bulamadık.Sonuç olarak epileptik nöbetlerle psödonöbetlerin ayırıcı tanısında VEP incelemesinin yararlı olmadığı kanısına vardık.Anahtar kelimeler: Epilepsi, psödonöbet, VEP, interiktal, postiktal
Epileptik nöbetlerin ve psödonöbetlerin ayırımında otonom sinir sistemi testleri
Epileptik hastalarda iktal ve postiktal dönemde otonom sinir sisteminde (OSS)disfonksiyon gelisebilmektedir. Psikiyatrik hastalıklara baglı psödonöbetleri olanhastalarda ise otonomik fonksiyonların durumu bilinmemektedir. Bu çalısmada birgrup epileptik ve psödonöbetli hastada interiktal ve postiktal dönemde OSSfonksiyonlarını inceleyerek otonom disfonksiyon olusup olusmadıgını ve bununepilepsi ve psödonöbet ayırıcı tanısında kullanılabilirligini arastırdık.Bu çalısmaya Fırat Üniversitesi Hastanesi Nöroloji ve Psikiyatri kliniklerindetakip edilen epilepsili 30 hasta, psödonöbetleri olan 25 hasta ve 20 kisilik saglıklıkontrol grubu alındı. Epilepsi ve psödonöbet gruplarında postiktal ve interiktaldönemde Sempatik deri yanıtı (SDY), RR interval variation (RRIV) ölçümü yapıldı.Epilepsili ve psödonöbetli hastaların postiktal ve interiktal dönem SDY veRRIV ölçümleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark yoktu (p>0.05). Epilepsiinteriktalgrubu üst ekstremite SDY latansı, kontrol grubu ile karsılastırıldıgında uzunbulundu (p<0,01). Epilepsi-postiktal grubu üst ekstremite SDY latansı, kontrol grubuile karsılastırıldıgında daha uzamıs olarak bulundu (p<0,001). Epilepsi-interiktal vepostiktal grubu derin solunum RRIV düzeyleri, kontrol grubu ile karsılastırıldıgındaanlamlı düzeyde düsük bulundu (p<0,001). Epilepsi-postiktal ve interiktal grubunormal solunum RRIV, alt ekstremite SDY latansı kontrol grubu ilekarsılastırıldıgında anlamlı fark bulunmadı (p>0.05).Psödonöbet-postiktal grubu derin solunum RRIV düzeyleri, kontrol grubudegerlerinden anlamlı olarak düsük bulundu.(p<0.05). Psödonöbet-interiktal derinsolunum RRIV düzeyleri, psödonöbet-postiktal, interiktal ve kontrol grupları arasındanormal solunum RRIV, üst ve alt ekstremite SDY latansı açısından fark bulunmadı(p>0.05).Bu çalısmada epilepsili hastalarda interiktal dönemde sempatik veparasempatik sistemde disfonksiyon oldugu ve bunun postiktal dönemde dahabelirginlestigi, psödonöbetli hastalarda ise postiktal dönemde parasempatikdisfonksiyon olustugu tesbit edildi.Anahtar kelimeler: Otonom sinir sistemi, Sempatik deri yanıtı, RR ntervalvariation, Epilepsi, Psödonöbet.
Serum Adiponektin'in akut iskemik inmede düzeyi ve iskemik inme oluşumunda muhtemel rolü
İskemik inme dünya genelinde ölüm nedenleri arasında ilk sıralarda yer almaktadır. İskemik inmelerin en önemli nedeni aterotrombotik olaylardır. Son yıllardaki çalışmalarda ateroskleroz gelişiminde, klasik risk faktörleri dışında diğer bazı etmenlerinde rol oynayabileceğine dair kanıtlar giderek artmaya başlamıştır.Adiponektin, adipoz doku tarafından üretilen kollajen benzeri bir plazma proteinidir. Adiponektin, anti-aterojenik ve anti-inflamatuar özelliklerinden dolayı erken dönem aterosklerozda koruyucu olup, insülin duyarlı dokular üzerinden glikoz ve lipid metabolizmasını düzenler. Adiponektin plazmadan glikozun, serbest yağ asitlerinin temizlenmesini kolaylaştırır ve karaciğerde glikoz üretimini baskılar. Amacımız; adiponektinin, aterotrombotik olayların önemli sonuçlarından olan iskemik inmeli hastalardaki serum düzeylerini, sağlıklı bireylerin serum düzeyleriyle karşılaştırarak, serum adiponektin düzeyinin iskemik inmeli hasta grubundaki düzeyini belirlemek ve bu hormon seviyelerinin iskemik inme için etkileyici bir risk faktörü olup olamayacağını belirlemektir.Çalışmaya akut iskemik inme tanısı konulan 50 hasta ve sağlıklı 30 gönüllü birey alındı. Hasta grubundakiler diabetes mellitus öz geçmişlerine göre ayrıldı. Serum adiponektin düzeyleri, hasta grubuyla kontrol grubu arasında karşılaştırıldı. Ayrıca, serum adiponektini, hasta grubunda diabetik olanlar ile olmayanlar arasında ve hasta grubunda TOAST (Trial of Org 10172 in Acute Stroke Treatment) sınıflamasındaki iskemik alanların büyüklüğüne göre karşılaştırıldı. Hasta grubuyla kontrol grubunun serum adiponektin düzeyleri arasındaki fark ve hasta grubunu oluşturan diabetik ile nondiabetik hastaların serum adiponektin düzeyleri arasındaki fark istatiksel olarak anlamsızdı (p>0.05). TOAST sınıflamasına göre küçük ve büyük infarkt alanı olan hastaların adiponektin düzeyleri arasındaki fark hem diabetik, hemde nondiabetik hastalarda istatiksel olarak anlamlı değildi (p>0.05).Sonuç olarak bu çalışmada, adiponektinin, akut iskemik inmeli hastalarda ki serum düzeylerinin normal kontrollere göre farklı olmadığı ortaya çıktı. Bu da iskemik inme de adiponektin molekülünün etkili bir rol oynamadığı kanaatini oluşturdu.
Deneysel diyabetik fare beyin dokusundaki apoptotik değişiklikler üzerine D3 vitamininin etkisinin araştırılması
Diabetes Mellitus (DM), insülin sekresyonu, insülinin etkisi veya her ikisindeki bozukluklardan kaynaklanan, hiperglisemi ile karakterize kronik, metabolik bir hastalıktır. Uzun süreli diyabette nörokimyasal, elektrofizyolojik, yapısal ve kognitif düzeyde serebral bozukluklar meydana gelmektedir. Vitamin D3, vitamin D`nin aktif metabolitidir ve değişik biyolojik olaylarda rol oynamaktadır. Son yıllarda vitamin D3'ün antioksidatif ve nöroprotektif özelliklere sahip olduğu gösterilmiştir.Bu çalışmada, streptozosin (STZ) ile oluşturulan deneysel diyabet modelinde vitamin D3`ün, fare beyin dokusundaki apoptotik değişiklikler üzerine koruyucu etkileri incelenmiştir.Çalışmada, 21 adet 30 ? 7 gr ağırlığında, 8 haftalık Balb/C türü erkek fareler kullanıldı. Tüm gruplar deney süresince standart fare yemi ve çeşme suyu ile beslendi. Deney hayvanları her grupta 7 hayvan olacak şekilde 3 gruba ayrıldı. Kontrol grubuna (Grup I) herhangi bir uygulama yapılmadı. Diğer 2 gruba 180 mg/kg olacak şekilde tek doz STZ 0, 1 M sodyum-sitrat tamponunda (pH: 4, 5) çözdürülerek i.p olarak uygulandı. Deneysel diyabet oluştuktan sonra diyabetik grup (Grup II) belirlenip herhangi bir uygulama yapılmadı. Diyabet + vitamin D grubuna (Grup III) 12 hafta süreyle vitamin D (50 IU/kg/gün) oral yolla verildi. Deney sonunda fareler dekapite edilip beyin dokuları çıkarıldı. Histolojik çalışma için rutin ışık mikroskobu takibi yapılarak dokular parafin bloklara gömüldü. Bloklardan alınan kesitlere histolojik, immünohistokimyasal ve TUNEL boyama yapıldı. Biyokimyasal çalışma için örnekler -80Co'de saklandıBiyokimyasal incelemelerde Grup II'de beyin dokularında total oksidan durum ve oksidatif stres indeksinde anlamlı bir artış vardı. Grup III'de bu değerler Grup I'e yakın gözlendi. Histolojik incelemelerde, Grup II'de astrositlerde yer yer proliferasyon yanısıra hücresel pleomorfizm ve hiperkromazi artışı vardı. Grup III'de Grup I'e benzer morfolojik özellikler mevcuttu. İmmünohistokimyasal boyamada; Grup II'de bax immünreaktivitesinde belirgin bir artış vardı. Grup III'de ise Grup I'e benzer immünreaktivite izlendi. TUNEL boyamada Grup II'de TUNEL pozitif hücrelerde anlamlı bir artış olmasına rağmen Grup III'de Grup I'e yakın boyanma görüldü.Sonuç olarak, DM un oluşturduğu hücre hasarına karşı vitamin D`nin koruyucu etkilerinin gösterilmesi, diyabetin komplikasyonlarını önlemek amacıyla vitamin D ile ilişkili tedavi yaklaşımlarının denenmesinin yararlı olabileceği ve bu konuda ileri araştırmaların yapılması gerektiği kanatine varılmıştır.Anahtar Kelimeler: Diabetes mellitus, vitamin D, beyin, apoptozis.
Epileptik hastalarda epileptik nöbet sonrası postiktal ve interiktal dönemdeki serum nöron spesifik enolaz ve s100b protein düzeylerinin değerlendirilmesi
Epileptik hastalarda epileptik nöbetlerin nöronal hasara yol açıp açmadığı tartışmalıdır. Bizim çalışmamızın amacı; 30 epilepsi hastasının epileptik nöbetlerine bağlı olarak nöronal hasar gelişip gelişmediğini, gelişiyorsa hangi tip nöbetlere bağlı olarak geliştiğini, nöronal hasarın markırları olan Nöron Spesifik Enolaz (NSE) ve S100B düzeylerinin postiktal ve interiktal dönemlerde serumda ölçümlerini yaparak 30 sağlıklı gönüllüden oluşan kontrol grubuyla karşılaştırmaktır.Hastaların; 20'sinde jeneralize tonik klonik nöbet (JTKN), yedisinde kompleks parsiyel nöbet (KPN), ikisinde basit parsiyel nöbet (BPN) ve birinde myoklonik nöbet (MN) mevcuttu.Tüm hastaların postiktal ve interiktal dönemdeki serum NSE düzeyi ölçümleri kontrol grubu ile karşılaştırıldığında aralarında anlamlı bir farklılık saptanmadı (p>0.05). Tüm hastaların postiktal dönem serum S100B değerleri, kontrol grubu ve interiktal dönem değerlerinden anlamlı derecede yüksekti (p<0.001). Bu bulgu epileptik nöbetler sonrası hastalarda nöronal hasar geliştiğini gösterdi. Keza bu bulgu postiktal dönem serum S100B düzeyi tayininin epileptik nöbetlerin epileptik olmayan nöbetlerden ayırımında yardımcı olabileceğini düşündürmektedir. Hastalar nöbet tiplerine göre gruplandırıldığında; JTKN'i olan hastaların postiktal dönem S100B değerleri kontrol grubundakinden anlamlı derecede yüksekti (p<0.001). Diğer nöbet tiplerinin postiktal dönem S100B değerleri kontrol grubundan anlamlı derecede yüksekti (p<0.01). KPN'i olan hastaların postiktal dönem S100B değerleri kontrol grubundan daha yüksek idi. Ancak aradaki fark anlamlı değildi (p>0.05). Bu bulgular JTKN'lerin diğer nöbetlere kıyasla en fazla nöronal hasara yol açtığını gösterdi.Sonuç olarak epileptik ve özellikle JTKN'lere bağlı nöronal hasar gelişmekte olup postiktal dönemdeki S100B düzeyleri tayini nöronal hasarın belirlenmesinde yardımcı bir markır olarak kullanılabilir.Anahtar Kelimeler: Epilepsi, NSE, S100B
Multipl sklerozlu hastalarda depresyon ve nörodejenerasyonun kognitif bozulma üzerine etkileri
Multipl Skleroz (MS), mobilite ve fonksiyonel aktivitelerde değişik derecelerde özürlülüğe yol açan, kişinin sosyal ve meslek hayatında kısıtlamalara neden olarak ileri düzeyde engellilik yaratan ve yaşam kalitesini bozan bir hastalıktır. MS'li hastaların büyük bir kısmında kognitif fonksiyonlarda bozulma meydana gelmektedir.Bu çalışmada kognitif bozulmanın nöronlarda meydana gelen nöronal dejenerasyona veya hastalardaki depresyona bağlı olup olmadığı araştırıldı. Bu amaçla 108 MS tanılı hasta değerlendirildi. Relapsing Remitting Multipl Skleroz hastaları (en az 1 yıllık MS tanısısı olanlar), Sekonder Progresif Multipl Skleroz hastaları ve EDSS skorlaması 0.5 ile 5.0 arasındaki hastalara testler uygulandı. Testlerin yapıldığı tarih itibariyle; 3 ay içerisinde pulse steroid tedavisi almış hastalar ise dışlama kriteri olarak çalışmaya alınmadı.Her Multipl Sklerozlu hastaya The Brief Repeatable Battery of Neuropsychological Test (10/36 Spatial Recall Test, Symbol Digit Modalities test, Paced Auditory Serial Test, Word List Generation Test) Beck Depresyon Testi ve Benedict Testi yapıldı.Hastalarımızın %19.5'inde depresyon, %41.7'sinde kognitif fonksiyon bozukluğu tespit edilmiştir. Hastaların %13.9'unda ise depresyon ve kognitif fonksiyon bozukluğu birlikteliği görüldü. Depresyon ve kognitif fonksiyon bozukluğu tespit edilen gruba 3 aylık grup psikoterapisi uygulandı ve psikoterapi sonrası testler tekrarlandı. Testlerin büyük kısmında iyilişme gözlenmesine rağmen sadece Paced Auditory Testinde istatistiksel olarak anlamlılık tespit edildi.Sonuç olarak Multiple Sklerozlu hastalarda depresyon ve kognitif fonksiyonlarda bozulma sık olarak karşılaşılabilen durumlardır. Depresyon tedavisinin kognitif fonksiyonlar üzerine etkisini değerlendirebilmek için daha büyük popülasyonlu çalışmalara ihtiyaç vardır.Anahtar kelimeler: Multiple Skleroz, depresyon, kognitif fonksiyon bozukluğu, psikotereapi
Kronik migren hastalarında venlafaksin ve topiramat tedavisinin karşılaştırılması
Kronik migren, tedavisi üzerinde pek çalışılmayan ve sorunlu bir konu olup konuyla ilgili yapılmış az sayıda randomize çalışma mevcuttur. Bu tez çalışmasının amacı, kronik migren tanılı hastalarda venlafaksin ve topiramat etken maddeli ilaçların profilaktik tedavideki etkinliklerinin karşılaştırılmasıdır.2009 Aralık- 2010 Haziran tarihleri arasında Fırat Üniversitesi Tıp FakültesiNöroloji polikliniğine başağrısı şikayeti ile başvuran ve IHS (Uluslararası Başağrısı Derneği) 2004 yılı kriterlerine göre kronik migren tanısı alan hastalar çalışmaya dahil edildi. Hastalar randomize tek kör olacak şekilde 30'ar kişilik iki guruba ayrıldı.Çalışmaya dahil edilen tüm hastalara tedaviye başlamadan önce MİDAS (Migrene bağlı yeti kaybı değerlendirme ölçeği), VAS (Vizüel analog ağrı skalası) ve Hamilton depresyon skalası uygulandı. VAS skalası ile hastanın ağrısının şiddeti, MİDAS anketi ile de migren atağının hastada oluşturduğu iş gücü kaybı ve ağrılı günlerin sıklığı saptanarak böylelikle tedavi sonrası ağrı şiddeti ve sıklığı ile migrene bağlı iş gücü kaybı değerlendirildi. Hamilton depresyon skalası uygulanarak hem ciddi depresif hastaları çalışma dışında tutmaya hem de tedavi öncesi ve sonrasında MİDAS ölçeği ile korele bir şekilde değerlendirerek hastaların tedaviye yanıtının venlafaksinin antidepresan etkisinden bağımsız olup olmadığı tespit edilmeye çalışıldı.Venlafaksin ( grup I) başlanan hastaların tedavi öncesi ve 3 aylık tedavi sonrası atak sayısı, toplam atak süresi ve atak şiddeti ölçümlerinin değerlendirilmesinin karşılaştırılması sonucunda tüm parametrelerde istatistiksel olarak anlamlı derecede düzelme tespit edildi (p?0.05).Yine topiramat (grup II) başlanan hastaların tedavi öncesi ve 3 aylık tedavi sonrası atak sayısı, toplam atak süresi ve atak şiddeti ölçümlerinin değerlendirilmesinin karşılaştırılması sonucunda tüm parametrelerde anlamlı düzelme tespit edildi (p?0.05).Venlafaksin (grup I) ve topiramat (grup II) tedavisi başlanan hastaların 3 aylık tedavi sonrası atak sayısı, toplam atak süresi ve atak şiddeti karşılaştırıldığında ise her iki grup arasında belirgin bir farklılık tespit edilmedi (p>0.05).Venlafaksin (grupI) ve topiramat (grup II) grubu arasında tedavi öncesi ve tedavi sonrası MİDAS, HAMİLTON, VAS değerleri karşılaştırıldı ve bu karşılaştırmanın sonucunda da değerlerde istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmazken (p>0.05), her grubun kendi içerisinde tedavi öncesi ve 3 aylık tedavi sonrası MİDAS, HAMİLTON ve VAS değerlerinde tedavi sonrası belirgin azalma izlenmiş olup bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p=0.001).Anahtar Kelimeler: Kronik migren, tedavi, venlafaksin, topiramat