71
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Toplumsal açıdan çeviri olgusu farklı dil kullanımları
Bu çalışmada, konuşucunun toplumsal kimliğinden izler taşıyan dilin, bu özelliğiyle bir başka dile aktanlabilirliği üzerinde durulmuştur. Bunun için özellikle Jean Peeters'in görüşlerinden yararlanılarak, dilin öncelikle toplumsal bir boyutu olduğu ortaya konulmaya çalışılmıştır. Toplumsal açıdan ele alındığında, dilin aynı toplum içinde bile çok farklı kullanımları olduğu gözlemlenmektedir. Belli bir dil içindeki bu farklı kullanımlar, kimi zaman, "o dili" kullanmayan bir başkası için anlaşılmaz olabilmektedirler. Ancak, "kullanılan" dildeki bu farklılıklar, o dille iletilen anlamın yanı sıra, "konuşucu"nun toplumsal kimliğine ilişkin "izler" de taşımaktadırlar. Toplumdilbilim alanında yer alan bu "dil" tanımının, "kullanılan" dil üzerinde işlem yapan çeviribilim alanında da geçerli olduğu düşünülmektedir. Uygulama kısmındaysa, özellikle yerel ağızlar konusunda çalışmak amacıyla Mahmut Makal'ın Bizim Köy adlı yapıtı ve Fransızca çevirisi ele alınmıştır. İncelenen yapıtta örnekler, toplumdilbilim alanında belirlenen dil sınıflandırmasına göre ayrılmış, aynı düzeyde ve aynı özellikleri taşıyarak aktarılıp aktarılmadıkları belirlenmeye çalışılmıştır. vı
Gençlik yazını ve kültür aktarımı: İpek Ongun'un Kamp Arkadaşları eserinin İngilizce çevirisi üzerine bir inceleme
Bu çalışmanın adı "Gençlik Yazını ve Kültür Aktarımı: İpek Ongun'un Kamp Arkadaşları eserinin İngilizce çevirisi üzerine bir inceleme" olarak belirlenmiştir. Bu çalışma; gençlik yazınında kültür aktarımını konu almaktadır. Türkçe gençlik yazınına ait bir eserin İngilizceye aktarımında, kültürün çevirideki yeri ve kültürel ögelerin çevirisi açısından, çevirmenin; Newmark'ın çeviri stratejilerinden benimsediği stratejilerin incelenmesi söz konusu olacaktır. Bu çalışmada Türk gençlik yazınına ait bir eserin İngilizceye çevirisindeki kültürel ögelerin aktarımını incelemek amaçlanmaktadır. Kamp Arkadaşları romanının yabancı bir hedef kültüre aktarımında, kültüre ve kültürel ögelere ne derece önem verildiği incelenecek ve bu sayede çeviribilim alanına katkı sağlanmaya çalışılacaktır. Bu bağlamda değerlendirildiğinde, bu çalışma gençlik yazını alanında yapılan çalışmaların sayısını artırmak amacını da taşımaktadır. Bunun için gençlik yazını dizgesinde önemli bir yere sahip ve kendi döneminde belli bir jenerasyonu etkilemiş olan İpek Ongun'un Türkçeden İngilizceye çevrilmiş olan Kamp Arkadaşları eseri seçilmiştir.
Retranslation and cultural transfer: The comparative analysis of the Turkish and French translations of Chinua Achebe's Things Fall Apart within the framework of Aixela's translation strategies
This study aims to observe the role of retranslation on cultural transfer, its advantages and inconvenients within the framework of Aixela's Culture-Specific Items (CSI) translation strategies. To achieve our primary and prominent objective, the focal point of our study is the book called Things Fall Apart of Chinua Achebe first published in 1958 which is a great reference of postcolonial literature. The first Turkish translation of Anjel Selveroğlu is known as Ruhum Yeniden Doğacak published in 1983 and the second Turkish version Parçalanma by Nazan Arıbaş, published in 2007. On the other side, two French translations, the first entitled Le Monde s'effondre by Michel Ligny in 1966 and the second Tout s'effondre by Pierre Girard in 2013 have also been analyzed. Aixela's translation strategies of CSIs (1996) and Antoine Berman's Retranslation Hypothesis constituted the theoretical framework of this thesis and gave us necessary tools to analyze the translation of cultural elements. The Retranslation Hypothesis helped us to verify if retranslations or the latter written versions of Things Fall Apart are translated closer to the source text. Through this study, it is essential to note that the transfer of cultural elements is a mean to establish the reality and to identify the real identity of the colonized nations in a different language, thus the book Things Fall Apart. The main strategies used by the Turkish and French translators are evaluated in the cultural transference context. Through the analysis that we have done, we remarked that Berman's Retranslation Hypothesis has been verified in the second Turkish translation where the translator Erbil has applied more strategies from Conservation category. However, this hypothesis has not been verified in the second French translation. Indeed, the first French translator Ligny has adopted more Conservation strategies than the second translator Girard, contrary to what could be expected according to the Retranslation Hypothesis.
Uluslararası reklam metinlerinin Arapça çevirilerinin çevirmen davranışları bakımından incelenmesi
Bu çalışmanın amacı erek dili Arapça olan reklam çevirilerinin nasıl yapıldığına ilişkin sonuçlar ortaya koyarak erek dili Arapça olan reklam metinlerinin aktarım boyutunu incelemek ve bu incelemenin sonuçlarını ortaya koymaktır. Bu araştırma nitel bir araştırma olup tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini yazılı ve sözlü medya organlarından çeşitli dillerde gazete, dergi, video, afiş ve sosyal medya gönderilerinden oluşan reklam metinleri oluştururken örneklemi 2010 yılından itibaren yayınlanmış basılı ya da dijital olarak hazırlanmış reklamların ve Arapça çevirilerinin olduğu kırk yedi adet reklam metni oluşturmaktadır. Amaçlı örneklem yoluyla seçilen bu metinler taranmış ve bu reklamların çeviri eleştirisi yapılarak çeviri özelliklerine dair veriler elde edilmiştir. Reklamın tanımı, özellikleri, işlevleri, bölümleri, ilişki içerisinde olduğu alanları, reklamın dili ve retoriği, reklamın türleri ve bu türlerin sınıflandırmalarına dair bilgiler ve örneklere çalışmada yer verilmiştir. Sonrasında çevirinin tanımı ve tarihçesi, reklam çevirisi, çeviribilim, işlevsel çeviribilim kuramları ve bu kuramlara göre reklam çevirisinin yeri, Arap dilbilimcilerinin çeviri anlayışı ve bu anlayışlara göre reklam çevirisinin yeri incelenmiştir. Özellikle sosyal medya reklam metinleri ve bu reklam metinlerinin Arapça çevirileri karşılaştırılarak Arapça reklam çevirisinin işlevsel olarak aktarımı ve bu aktarımda karşılaşılan zorluklar ve hatalar on altı reklam metni ve Arapça reklam çevirisi incelenerek saptanmıştır. İncelemeler sonucunda reklamların erek dile çevrilmesinde, reklamın sözcüğü sözcüğüne ya da anlamına göre çevrilmesi yerine, reklamın işlevine ve amacına uygun çevrilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu sonuca, reklamın yayınlandığı hedef kitlenin kültürel, siyasal ve dilbilimsel farklılıklarının olmasına rağmen reklamın ve çevirisinin işlev ve amaç bakımından ortak olma zorunluluğunun olması nedeniyle varılmıştır.M
Ivan Aleksandroviç Gonçarov'un Oblomov adlı eserinin Rusçadan Türkçeye yapılan üç ayrı çevirisinde yer alan kültürel unsurların Peter Newmark'ın kültürel öge sınıflandırması ve çeviri yöntemleri ışığında incelenmesi
Bu çalışmada Klasik Rus Edebiyatı yazarı Ivan Aleksandroviç Gonçarov' un "Oblomov" adlı eserinin Rusçadan Türkçeye yapılmış üç ayrı çevirisinde yer alan kültürel unsurların Prof. Peter Newmark'ın kültürel öge sınıflandırmasına göre incelemesi yapılmıştır. Ayrıca Newmark'ın çeviri yöntemlerinin hangisine daha yakın olduğu tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu çalışmada orijinal eserinden 30 tane kültürel unsur örneği seçilip üzerinde yukarıda adı geçen inceleme yapılmıştır. Bu örneklerin içinden 8 tanesinin Newmark'ın uyarlama çeviri yöntemine yakın bir şekilde yapıldığı tespit edilmiştir. Kalan örnekler ise çeviri yöntemlerinin hepsi kullanılarak çevirildiği görülmektedir.
George Orwell'in 1984 adlı romanındaki metafor çevirilerinin betimleyici karşılaştırması
Çalışmanın amacı, George Orwell tarafından kaleme alınan 1984 adlı romandaki ontolojik metaforların üç farklı Türkçe çevirisini Toury ile Lefevere'in Çeviri Kuramları çerçevesinde karşılaştırmalı ve betimleyici bir şekilde analiz etmektir. Bu kapsamda çalışma, Orwell'in romanında kullandığı ontolojik metaforların üç farklı Türkçe çevirisindeki dönemsel çeviri farklılıklarının neler olduğunu araştırmayı amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda üç bölümden oluşan romanın her bölümünün başından ve sonundan yirmişer tane olmak üzere sistematik bir şekilde toplamda yüz yirmi adet içerisinde ontolojik metafor bulunan metin birimi seçilmiştir. Türkçe çevirileriyle birlikte de Toury'nin Erek Odaklı Çeviri Kuramı ile Lefevere'in Yeniden Yazım Kuramı ışığında incelenmiştir. Çalışmada kaynak metin olarak romanın 2008 yılında Penguen Kitapları yayınevi tarafından yayımlanan nüshasından; erek metinler olarak da romanın Türkçedeki ilk çevirisi olan 1958 – V. Turhan ve S. Tonguç çevirisi, 1984 – Nuran Akgören çevirisi ve 75. baskısı yayımlanan ve Türk okuyucularının en çok ilgi gösterdiği 2010 – Celâl Üster çevirisinden yararlanılmıştır. Çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın odak noktası, bilimsel bir çeviri analizi bir başka deyişle çeviri eleştirisi çalışmasının kuramsal bir çerçeveye dayandırılması ve doğru-yanlış boyutunda kesinlikle bir "hata avcılığı" olmaması gerektiğidir. Çalışmanın sonucunda ulaşılan bulgular doğrultusunda erek metin çevirmenlerinin birbirinden farklı çeviri yaklaşımları benimsedikleri görülmektedir. Birinci erek metin çevirmenleri Turhan ve Tonguç'un ontolojik metaforların çevirisinde genel manada kaynak metnin yapısını koruyarak kaynak kültürün normlarına fazlasıyla bağlı kaldıkları anlaşılmaktadır. Böylelikle kaynak metnin normlar dizgesine yakın "yeterli" bir çeviri meydana getirmişlerdir. Bu bağlamda da erek dil ve kültürün uygulamaları ve normlarıyla bazı uyumsuzlukların yaşanabilmesi oldukça mümkündür. İkinci erek metin çevirmeni Akgören de Turhan ve Tonguç'a benzer şekilde kaynak metnin normlarına büyük ölçüde sadık kalarak "yeterli" nitelikte bir çeviri ortaya koymuştur. Fakat onlardan farklı olarak Akgören, daha sade ve anlaşılır bir dil kullanmış; erek metinde çıkarmalara pek fazla yer vermemiştir. Üçüncü ve son erek metin çevirmeni Üster ise ontolojik metaforları Türkçenin ve Türk kültürünün normlarına bir hayli uygun olarak çevirmiştir. Bu açıdan erek dil ve kültürün normlar dizgesinde "kabul edilebilir" bir çeviri kayda geçirdiği savunulabilir. Fakat bu tür çevirilerde de kaynak metinden birtakım sapmalarla karşılaşılması da gayet muhtemeldir. Üster'in bu çeviri yaklaşımını benimseyerek özgün metnin kendi okuyucusunda yarattığı etkinin bir benzerini Türk okuyucusunda da yaratmayı ve metni daha akıcı bir hâle getirmeyi amaçladığı öne sürülebilir. Ayrıca patronaj, ideoloji, yazın tekniği, vb. herhangi bir sebepten ötürü kaynak metinle tüm erek metinler arasında eşdeğerlik açısından ciddi herhangi bir farklılık gözlenmediğinden bu üç erek metnin birer "yeniden yazım" olduğu söylenememektedir. Sonuç itibariyle çevirinin dinamik bir süreç olduğu ve dolayısıyla zaman içerisinde yapılan çevirilerin erek dil ve kültürün normlarına yaklaştığı ve kaynak metinlerin daha iyi bir şekilde anlaşılarak çevrildiği sonucuna varılmaktadır.
Pierre Bourdieu sosyolojisi ekseninde kültürel diplomasi ve yumuşak güç olarak çeviri
Bu çalışmada kültürel diplomasi, çeviri ve yumuşak güç alanlarının Pierre Bourdieu sosyolojisi ekseninde birleşebilme durum ve olasılıkları üzerinde durulmaktadır. Çevirinin kültürel diplomasi ve yumuşak güç alanlarında kültürel, sosyal ve ekonomik sermaye formuna bürünerek araçsallaştırılabilirliği sorunsalı irdelenmektedir. Söz konusu üç alanın Pierre Bourdieu sosyolojik evreninde konumlanabilmeleri ve birbirleri ile nesnel bağıntılar kurabilme olasılıkları farklı açılardan ele alınmaktadır. Pierre Bourdieu sosyolojisi kuramcının alan, habitus, sermaye, doxa, illusio gibi kavramlardan faydalanarak oluşturduğu sosyolojik analiz evrenine göndermede bulunmaktadır. Bu evrende kültür diplomatik araç ve yumuşak güç unsuru formuyla çevirinin kazandığı değer; farklı kültürleri birleştiren çift dil temelli bir ürün, eylem ve sermaye türü şeklinde ifade edilebilir. Kültürel diplomasi, devletlerarası kültür temelli gerilimlerin doğması durumunda gerekli araçları işe koşarak uluslararası arenaya barış ve tolerans politikasının yayılmasını sağlayan modern bir diplomasi türüdür. Kendi alansal habitusunu kültürel cazibe yaratma hedefi doğrultusunda oluşturmakta ve sermaye biriktirme amaçlarına uygun araçları kullanmaktadır. Kültürel diplomasi yaratıcı ekonomi ve yumuşak güç unsurlarından hareketle illusio ve doxalarını belirlemektedir. Bourdieu'nün geniş sosyoloji evreninden çalışmanın kapsam ve sınırlıklarına uygunluğu açısından simgesel iktidarın siyasal iktisadı kuramı tercih edilmiştir. Siyasal çağrışımın dışında genel olarak iktidar kavramı, yeterliliği sembolize eden bir içeriğe sahiptir. Bourdieu kavramın kapsamını genişletmekte ve erk, yeterlilik olarak tanımlamaktadır. Simgesel iktidar, kendi kabulünü sağlamak için yeterince yapılabilen bu dayatmaların sürdürülebilirliği ölçüsünde kabul edilebilir bir iktidar türüdür. Simgesel iktidar, gücü olduğu kadar inancı da gerekli kılan bir tür algısal değişim ve dönüşüm yaratan simgesel etki etme becerisidir. Bu yönüyle yumuşak güç ile benzerlik taşımakta kültürel diplomasi ile özellikle illusio bağlamında bağıntı kurmaktadır. Simgesel iktidar, ilgili alanların habitus oluşumunda da önemli bir etkiye sahiptir. En genel tanımıyla politika ve ekonomi birlikteliği olarak ifade edilebilecek olan siyasal iktisat, her iki alanı da hem sermaye hem illusio hem de araç bağlamında birleştirmektedir. İlgili kuram, iki alanın çeviriyi araç ve sermaye olarak kullanabilmesi ve aynı zamanda mücadele alanlarındaki sermaye döngüsünde çeviriden faydalanabilmesi için gerekli simgesel zemini sunmaktadır. Bu durum çalışmada betimleyici bir anlatımla aktarılmaktadır.
Bir Başkadır / Ethos dizisindeki sosyal ağızların çevirisinin çok düzgülülük çerçevesinden analizi
Non-standard linguistic varieties which possess extra-linguistic meanings associated with them are inserted in audiovisual products to create linguistic differences and fulfill different communicative functions such as aiding in the understanding of character portrayals. Therefore, in the rendering of these varieties, the audiovisual translation (AVT) needs to move beyond one-to-one correspondence of spoken/written text from one language into oral or written version in another. This is because audiovisual texts are comprised not only of verbal mode, but they are also multisemiotic and multimodal in nature, a combination of various modes (visual, aural etc.) which all interact in the construction of meaning. In this vein, this study aims to conduct a descriptive multimodal analysis of the translation of sociolects existing in the Netflix Turkish series Bir Başkadır/ Ethos (Oya, 2020) to find out the intermodal relations between different modes and the impact of translation strategies on the established relations. The series is selected as the case study since it depicts the interwoven relationships between multiple characters who come from different socio-cultural backgrounds. Sara Ramos Pinto's analytical framework of analysis (2017) is utilized to identify the type of sociolects, which are the most evident non-standard varieties present in the series and to examine the impact of translation on preserving, modifying, or cancelling the intermodal relations established between different modes (spoken and mise-en-scène). Consequently, 141 social varieties were detected and 14 of them were grouped under their phonological, morphosyntactical and lexical features were analyzed thoroughly. It was found that, in all the units, the translator adopted a neutralisation strategy by standardizing the sociolects. This has resulted in the loss of communicative meaning embedded in the spoken mode of the source text and caused translation to fall short to contribute to the diegetic function other modes are expected to fulfill and ultimately left the interpretation to be made by the viewer solely on other modes.
Kültürel çeviri bağlamında bir yöntem önerisi: Enis Batur'un Acı Bilgi adlı eserinin bir çeviri olgusu olarak incelenmesi
"Kültürel Çeviri Bağlamında Bir Yöntem Önerisi: Enis Batur'un Acı Bilgi Adlı Eserinin Bir Çeviri Olgusu Olarak İncelenmesi" adlı bu tez çalışması, Acı Bilgi adlı özgün eseri bir çeviri olgusu olarak betimleme ve anlamlandırma çabasıdır. Eser tanımlanmış bir çeviri metin değildir, ancak yol ve yolculuk üzerine anlatılardan oluşan bir kültürlerarası yazım olması dolayısıyla çeviri kavramı ile yakın bir ilişki içindedir. Bu ilişki sebebiyle çevirinin geleneksel ikiliklerine uyum sağlamayarak aykırı bir örnek olarak beliren özgün eserin nasıl olgusallaştırılacağı ve nasıl anlamlandırılacağı bu çalışmanın araştırma sorusu olarak ortaya çıkmıştır. Fakat bu soruya yanıt sunan standartlaştırılmış bir yaklaşım ya da daha önce yapılandırılmış bir çalışma bulunmamaktadır. Bunun için disiplinlerarası bir bakış açısıyla yürütülen nitel çalışmada, inceleme nesnesinin gereklerine uygun olarak geleneksel ve kültürel olmak üzere iki farklı çeviri kavramsallaştırmasına başvurulmuş, özgül bir araştırma deseni tasarlanmış ve inceleme nesnesine uygulanmıştır. Çeviribilimsel yöntem çerçevesinde yürütülen çalışma, geleneksel çeviri ekseninde çevirinin kaynak/erek metin ikiliği üzerine kurulu tanım ve şemalarının yeniden değerlendirilmesi; kültürel çeviri ekseninde ise farklı bir çeviri tasarımının kavramlaştırılması ve işlemselleştirilmesi anlamına gelmektedir. Uygulamada, betimleyici (ürün odaklı, işlev odaklı ve süreç odaklı) ve kuramsal/üstyöntemsel bir çaba söz konusu olmuştur: Varolan çevirilerin betimlenmesi ve çevirinin gözlemlenen işlevlerinin ya da çeviri süreçlerinin çözümlenmesi yoluyla, özgün eserin çeviri kavramıyla ilişkisi iki farklı çeviri ekseninde açığa çıkarılmıştır. Çalışma, çeviri ve özgün eser arasındaki ilişkiyi olgusallaştırma amacına ulaşmıştır. Bu çalışmanın yenilikçi ve önem taşıyan yanı, kültürel çeviri kavramını ön plana çıkarması ve uygulamaya yönelik bir yöntem önerisi sunmasıdır.
A study on the translation of Mo'nun Gizemi (Burtch & Daphne and The Secret of the Mo) through the lens of Nord's text analysis in translation
Children's literature is a subject often studied less than other subjects in translation studies. It is observed that research in Turkey mostly focuses on the translations from other languages into Turkish based on several theories in the discipline. This study aims to view the field from a different point of view. The primary aim of this study is to explore Mo'nun Gizemi and its translation through the lens of descriptive text analysis and Nord's extratextual factors. This current research utilizes a qualitative case study design. Two types of data are included in this study: books —Mo'nun Gizemi and Burtch & Dahpne: And the Secret of the Mo—and the interview with the source text author. This study shows how the extratextual factors are applied in the case books and the relationship between the translation and the function of the target text. The facts that the number of pages of the source and the target texts differs greatly in quantity and the translator is not known, have lead the study to use a descriptive text analysis instead of Nord's intratextual elements. As a result, a difference has been observed between the functions of the source and the target text, and it is observed that the most frequently used translation strategy in terms of descriptive analysis is omission.
Modernleşme çağında Çin'de çeviri edimi: Kurgusal metinler ve dil politikaları (1895-1927)
Çalışmada, 1895-1927 yılları arası Çin topraklarında "xiaoshuo" çevirilerinin: başlangıcı, gelişimi ve dönüşümü; tarihsel, siyasal ve sosyo-kültürel bağlam içerisinde değerlendirilmeye çalışılmıştır. Edebî çevirinin dönem içerisinde dil politikası üzerinde yarattığı etki, çevirmenlerin başvurduğu stratejiler, çeviriye yüklenen işlevler ve xiaoshuo çevirileri üzerine söylemler: "Modernleşme Teorisi" ekseninde, "Manipülasyon Okulu"nun ortaya koyduğu teorik çerçeve ışığında incelenmiştir. Bu doğrultuda, özellikle dil politikası ile ilişkili bulgular, Çin-Türkiye örnekleri üzerinden karşılaştırılmaya çalışılmıştır. Bu çalışmanın asıl amacı, modernleşme döneminde Çin'de ilk defa gerçek anlamda başlayan xiaoshuo çevirilerinin "çevirmen seçimleri" ve "yeniden yazım" çerçevesinde, halkı yönlendirmek amaçlı bir ideolojik ve politik manipülasyon aracı olarak kullanılıp kullanılmadıklarının saptanmasıdır. Aynı zamanda tarihsel arka plan ışığında, Çin çeviri tarihi ve edebî çeviri tarihine dair Türkiye'de var olan boşluğun giderilmesi düşünülmüştür. Çalışma sonucunda, dönemde yapılmış olan xiaoshuo çevirilerinin: amaçları, yöntemleri ve çıktıları birbirinden farklı görünse de yönlendirici bir güç olarak kullanıldıkları; "edebî çeviride manipülasyon"un dönem içinde metin seçiminden çeviri stratejilerinin seçimine kadar çeviri ediminin her alanına etki ettiği; kurgusal metin çevirilerinin politik bir güç olarak kullanıldığı tespit edilmiştir.
Arapçadan Türkçeye yapılan kısa öykü çevirilerinin Gideon Toury'nin erek odaklı kuramı bağlamında incelenmesi
Farklı ulusların bilim, sanat, düşünce gibi alanlardaki çabalarını birbirleriyle paylaşabilme yolu olan çevirinin, insanlık tarihi kadar eski olduğu bilinmektedir. Kültürün en temel ögelerinden biri sayılan dil olgusu, hiç kuşkusuz çok eski zamanlardan beri toplumların ilgisini çekmiştir. Bugünkü kaynaklara göre çeviri etkinliğinin Eski Hint'te ve Eski Yunan'a kadar uzandığı bilinmektedir. İnsanlık tarihi ile eş zamanlı yol kat eden çeviri etkinliği, bu süreç boyunca gelişmeye devam ederek, günümüzde de her alanda kullanımına ihtiyaç duyulan bir etkinlik olarak misyonunu sürdürmektedir. Çeviri etkinliğinin böylesine önem arz ettiği günümüzde, çeviri eserler üzerine yapılan çalışmalar önem kazanmakta ve yazın çevirisi alanına katkı sunmaktadır. Bu tezde Modern Arap Edebiyatı döneminde yazılan ve dilimize birden fazla çevirmen tarafından aktarılmış olan on kısa öykü seçilmiş ve çevirmen kararları karşılaştırmalı olarak ele alındıktan sonra her erek metin kendi içinde Gideon Toury'nin öne sürmüş olduğu "Erek Odaklı Kuram" ve genel çeviri stratejileri doğrultusunda değerlendirilmiştir. Kaynak dile sadık kalınarak yapılan çeviriler "yeterli", erek dil ve kültürüne yakın duran çeviriler ise "kabul edilebilir" çeviri olarak nitelendirilmiştir. Amacının hata avcılığı olmadığı, dilsel ve kültürel unsurların erek dile aktarılışı noktasında çevirmen tercihlerinin sebeplerini anlayabilme üzerine odaklanan bu inceleme, Toury'nin karşılaştırmalı çözümleme tekniği ile gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular neticesinde, çalışmamıza konu olan yirmi dört hedef metinden dördünün kaynak odaklı, yirmisinin ise hedef odaklı yaklaşımla aktarıldığı, hedef odaklı yaklaşımın ciddi bir farkla ağır bastığı tespit edilmiştir.
Kurgusal diller, kültürel neolojiler ve çeviriyaratım: ingilizceden Türkçeye ve Almancaya aktarımlar
Yazarlar; eserlerinde oluşturdukları kurgusal dünyaları, okura daha gerçekçi sunabilmek için hikâye akışı içerisinde sözcüksel yabancılığı ve yaratıcılığıyla dikkat çeken ve kurgusal dünya karakterlerinin sosyal kimliklerini yansıtan, yalnızca bulundukları eserler için geçerli kurgusal diller oluşturmaktadır. Bu çalışma yazın eserlerindeki kurgusal dillerde yer alan özgün sözcükler, aktarma sözcükler ve türetilmiş sözcüklerin, yani kültürel neolojilerin Türkçe ve Almanca çeviriyaratımlarını "Kültürel Neoloji Çeviriyaratım Modeli" çerçevesinde incelemektedir. Çalışmanın amacı, kurgusal dilleriyle ünlü 17 eser, 42 kitap çevirisi, 10 kurgusal dil ve toplamda 3256 kültürel neoloji analiz birimi üzerinden kurgusal dillerin çeviriyaratımına bütüncül bir yaklaşım getirmek ve kurgusal dilleri olan eserlerin gelecek çevirilerine hem nitel analizler hem de nicel verilerle yol haritası sunmaktır. Çalışmanın tümevarım şeklinde sunulan bulgularına göre özgün kültürel neoloji çeviriyaratımlarında en sık kullanılan çeviri stratejisi %61,9 oranıyla Aktarım, kurgusal dil boyutunda ise Pravic, Anglo-Ubiq, Hressa-Hlab, Lapine, Fremen ve Elvish için Aktarım, San Lorenzo ve Newspeak için Erek Dil Neolojizmi ve Nadsat için İşlevsel Karşılık'tır. Aktarma kültürel neolojiler için %31,4 oranıyla Aktarım stratejisi yine merkez konumdadır. Kurgusal dil boyutunda ise San Lorenzo, Pravic, Anglo-Ubiq, Fremen, Newspeak, Lapine ve Elvish Dillerinde çeviri stratejisi olarak Aktarım kullanılırken; Nadsat ve Hardic'de ise İşlevsel Karşılık kullanıldığı belirlenmiştir. Türetilmiş kültürel neoloji toplam çeviriyaratımlarında %25 oranıyla Sözcüğüne Sözcüğüne Çeviri; San Lorenzo, Anglo-Ubiq, Fremen, Lapine ve Hardic için Sözcüğü Sözcüğüne Çeviri, Elvish Dilleri için Erek Dil Neolojizmi, Pravic ile Nadsat için İşlevsel Karşılık ve Hressa-Hlab için Betimleyici Karşılık en çok tercih edilen stratejiler olmuştur. Türk ve Alman Çeviri Edebiyatında kurgusal dillerin çeviriyaratımında en sık kullanılan çeviri stratejileri; %28,8, %16,4, %12,5, %11,5 ve %6,9 oranlarıyla, Aktarım, İşlevsel Karşılık, Doğallaştırma, Erek Dil Neolojizmi ve Sözcüğü Sözcüğüne Çeviri olarak belirlenmiştir. Bu anlamda kurgusal dillerin çeviriyaratımının, erek okura eşdeğer bir kültürleşme süreci sunabilmek için yazarın yaratıcılığından çevirmenin yaratıcılığına uzanan bir yolculuk olduğu görülmüştür.
Dinî çeviride çevirmen görünürlüğü: Hadislerle İslam örneği
Çeviriyle ilgili ilk yazılı kaynakların dinî metin çevirisi sürecinde kaleme alındığı dikkate alınarak tarihin ilk dönemlerinden beri insan hayatının vazgeçilmez unsurlarından olan dinin çeviri faaliyetlerinin de çıkış noktası olduğunu söylemek mümkündür. Çığır açıcı etkileriyle uzun dönem tartışmaların odağı olmuş dinî çeviriler sebebiyle kahraman ilan edilen çevirmenler olduğu gibi idam edilerek canından olanlara da tarih şahitlik etmiştir. Çalışmamızın kuramsal çerçevesinin dayandığı Venuti, Anglo-Amerikan dünya üzerinden çevirmeni görünmez olmaya iten ortamı eleştirerek akıcı metinler üretme baskısının çevirmeni etkilediğini ve kaynak kültürün asimile edilmesine sebep olduğunu savunmuştur. Buna çözüm olarak çevirmeni daha görünür kılacak yabancılaştırma stratejisini öne sürmüştür. Dinî metinlerin çevirisinde ise akıcılığın yerini kaynak metne sadık kalınması baskısı almış ve bu baskı kaynak metne azami ölçüde sadık kalmayı, dolayısıyla azami çevirmen görünürlüğünü zorunlu kılmıştır. Bu hususlar doğrultusunda çalışmamızda son dönemde dilimizde yayımlanmış en kapsamlı hadis eserlerinden biri olan Hadislerle İslam (2013) adlı eser ve Islam Through Hadiths (2020) ismiyle yayımlanan İngilizce çevirisinin İsmail Eriş tarafından çevrilen 1. Cildi, dinî terimlerin çevirisi özelinde Venuti'nin çevirmen görünürlüğü ve yerlileştirme/yabancılaştırma stratejileri ışığında incelenmiştir. Çalışmanın sonucunda eserdeki yerlileştirme/yabancılaştırma oranları ve çevirmen görünürlüğü oranı belirlenmiş, ayrıca tek strateji kullanımının yeterli olmadığı durumlarda çevirmenin nasıl bir yol izlediği ortaya konmuştur. Çeviribilim ve İlahiyat alanlarını bir araya getirecek bu tür çalışmalar, Çeviribilim açısından yeni kuramsal açılımlara zemin hazırlayabileceği gibi İlahiyat alanına da dinî çeviri kalitesini ve anlaşılırlık düzeyini arttırmak ve böylelikle sahih dinî bilginin aktarımını kolaylaştırmak noktasında katkı sağlayacaktır.
Mapping network in legal translation market in Turkey: Analysis of actors from sociological perspective
This study aims to explore the roles of the actors taking part in the legal translation network and to problematize the influence of their roles and relationship on the translation process. To this end, I conducted qualitative in-depth interviews with six translators, four translation agencies and eight clients in İzmir, Ankara and İstanbul. This study has unveiled that the studies on legal translation market are quite limited in the world, and no research has been conducted in this field in Turkey. Following the identification of the actors with the help of Bruno Latour's actor-network theory, I constructed the network of legal translation market in Turkey. According to my findings, the network of the legal translation market emerged as a dynamic and unstable area with introduction or elimination of the actors with changing roles. The positions and roles of the actors and their relations within the network are analysed through Pierre Bourdieu's concept of "capital". This analysis has revealed that the actors play different roles (expert, slave, mediator, and interventionist) within the network and they are influential in the different stages of the legal translation process, namely ethics, quality and workflow. The findings obtained proved the argument that translation process is an expression of the relations between the actors in the network which are shaped by their positions based on the type and extent of the capital they accumulate. Keywords: Legal Translation, Translation Sociology, Network, Translation Market, Actor-Network Theory, Capital
Tiyatro metin çevirilerinde çeviri sorunları
Tiyatro metinleri çevirilerini temel alan bu çalışmada diğer yazın türlerinden farklı olarak görülen tiyatro metinleri çevirisi yöntemleri ele alınmaktadır. Çevirmen sahnelenmek üzere yazılan oyun metinleri çevirisinde sözel ve kültürel problemlerin yanı sıra sahneleme problemleriyle de karşı karşıya kalmaktadır, bu anlamda oyun çevirilerinin söylenebilir ve sahnelenebilir olması beklenmektedir. Çeviri sürecinde çevirmenden beklenen yalnızca kelimeleri hedef dile aktarması değildir. Sahnede seslendirmek amacıyla yazılan oyun metinlerinin hem anlam hem de eşsüremlilik açısından kaynak metinle eşdeğer olması beklenmektedir. Oyunun kaynak kültürde yarattığı etkiyi hedef kültürde de yaratmak oyun metni çevirilerinin bir diğer özelliği olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmada dillerarası ve kültürlerarası aktarım sorunsalının da ötesinde çevirmenlere tiyatro metinleri çevirisi yöntemleri sunulması amaçlanmıştır. Ülkemizde yapılan tiyatro metinleri çevirisi çalışmaları irdelenerek Arthur Miller'ın Satıcının Ölümü adlı oyununun karşılaştırmalı çözümlemesi çerçevesinde tiyatro metinleri çevirisinde karşılaşılan sorunlar ele alınacaktır.
Çocuk edebiyatı çevirilerinde karşılaşılan sorunlar
Bilindiği gibi çeviribilim alanında son zamanlarda birçok yeni kuram ortaya çıkmıştır. Edebi metinler ve çevirileri incelenirken bu kuramlardan büyük ölçüde yararlanılmaktadır. Gideon Toury'nin ?Betimleyici Çeviri Kuramı? bu çeviri kuramlarından biridir. Buna göre çeviri olayı çevirmenin içinde bulunduğu erek kültür ile ilgili birtakım kültürel normlar tarafından oluşturulur. Çevirinin temelini teşkil eden bu normları belirlemek, çevirmenin aldığı kararları ve benimsediği stratejileri oluşturmak betimleyici çeviri çalışmalarının en önemli hedefidir (Toury, 1995: 53). Toury'nin kuramına göre çeviride biçimden çok çevirinin erek kültürdeki işlevi yani erek kültürdeki metnin kabul edilebilirliği konusu önemlidir. Yapılan araştırmalar, çevirinin tamamen erek metni oluşturmaya yönelik tek bir yönteme dayandırılamayacağını göstermiştir. Bu çalışmada ise çevirmenin çeviri problemlerini, çeviri kararlarını ve çeviri sürecinde belirlenen stratejileri belirlemesinde yardımcı olduğu için metot olarak ?Betimleyici Çeviri Kuramı? ndan yararlanılmıştır.Bu çalışma erek odaklı çeviri kuramının edebi çeviri alanında nasıl bir işleve sahip olduğunu ve çeviri eleştirisine olan katkılarını açıklamaya çalışmaktadır. Bu çalışmanın temelini çocuk edebiyatı ve çevirileri oluşturacaktır. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır.Çalışmanın birinci bölümünde, ilk önce çocuk edebiyatının özelliklerinden genel olarak bahsedilecek, daha sonra Türkiye'deki çocuk edebiyatının tarihi gelişimi üzerinde durulacaktır. Ayrıca Tanzimat Dönemi'nde ve Cumhuriyet'in ilanından sonra çocuk edebiyatı ve çeviri çocuk edebiyatının gelişimini etkileyen etmenlerden bahsedilecektir. Birinci bölümde son olarak, çeşitli kuramlar açısından çeviri çocuk edebiyatı ve Gideon Toury'nin erek odaklı kuramı ile ilgili bilgi verilecektir.Çalışmanın ikinci bölümünde ise, çeviri sürecinde kaynak metin ve yazarı büyük öneme sahip olduğundan, yararlanılacak kaynak metin Charlie'nin Çikolata Fabrikası ve yazarı Roald Dahl'dan kısaca bahsedilecektir. Ayrıca kaynak metni çeviren çevirmenler ve bu kitapları basan yayınevi hakkında genel bir bilgi verilecektir.Çalışmanın üçüncü bölümünde ise, farklı çeviri stratejilerini göstermek amacıyla Roald Dahl'ın eseri ve iki farklı çevirisi erek odaklı kuramın özelliklerinden yararlanılarak incelenecektir.
Reklam sloganlarında söz sanatları çevirisi ve çevirmen yaklaşımları
Günümüz rekabetçi ortamında, en önemli pazarlama araçlarından biri olan reklam, uluslararası platformda farklı dil ve kültürlere hitap etmek durumundadır. Reklamcılara göre bir reklamın başarıya ulaşması, tüketicinin ilgisini çekerek onda pazarlanan malı satın alma isteği uyandırmasına bağlıdır. Bu amaç doğrultusunda reklamcıların anlaşılır, akılda kalıcı, dikkat çekici ve ikna edici özel bir dil kullanmayı tercih ettikleri görülür. Reklam sloganlarının dikkat çekici olabilmesi için pek çok söz sanatından, kelime oyunları ve mecazlardan yararlanılmaktadır. Hangi toplumda neyin ikna edici olabileceği yine o toplumun kültürel birikim ve alışkanlıklarına bağlı olduğundan, reklamın kimi, nasıl ikna edeceğini belirlemek için detaylı kültürel çözümlemelere ihtiyacı vardır.Reklam sloganlarının, metin yazarları tarafından ne kadar özenle yapılan ve stratejik eylemler olduğu düşünülünce çevirilerinin de kültürel unsur ve değişkenlere uygunluk bakımından oldukça stratejik edimler olması beklenilebilir. Bu da uluslararası reklamcılıkta çeviri faaliyetinin önemini bir kez daha ortaya koymaktadır.Reklam çevirisi de reklam gibi dinamik, kültürlerin alışkanlıklarıyla biçimlenen ve dilden dile farklı şekillenen bir faaliyet olarak görülebilir. Her kültürün kendi sosyokültürel ve ideolojik özellikleri çerçevesinde geçerli çeviri metod ve stratejilerini belirlemek ve en başarılı şekilde uygulamak çevirmenlerin işidir.Bu çalışmada, retorik figür içeren 39 adet uluslararası reklam sloganı birbirinden tamamen farklı uçlarda bulunabilen çevrilmeme, geniş anlamda kaynak-dil odaklı ve geniş anlamda hedef-dil odaklı çeviri stratejileri kapsamında incelenmiştir. Araştırmamız sonucunda, bu çeviri stratejilerinin sosyokültürel ve ideolojik faktörlere uygun ve işlevsel sonuçlar gösterdiği tespit edilmiş, dolayısıyla reklam sloganı çevirileri için tek ve genel bir çeviri stratejisi saptanamayacağı görüşüne varılmıştır.Sonuç olarak, Hedef-dil odaklı stratejilerin retorik figürlerin hedef dile aktarımı ve gerekli kültürel adaptasyonların sağlanabilmesi konusunda çevirmenlere daha fazla esneklik ve yaratıcılık imkanı tanıdığı görülmüştür. Bunun yanında, hem kaynak, hem de hedef kitlenin kültürleri ve dilleri konusunda uzman kişi olarak pazarlama etkinliğinin başarısından sorumlu olan çevirmenlerin, çeviri sürecinde reklam verenler tarafından müdahaleye maruz bırakılmaması çok daha verimli sonuçlar doğurabilecektir.Anahtar Kelimeler : Reklam, Söz Sanatları, Kültür, Reklam Çevirisi, Çeviri Stratejileri.
Nonverbal elements in interpreting
This research serves to evaluate the importance of nonverbal elements in consecutive interpreting as a communicative process. The unique communicative model of consecutive interpreting was defined and sketched throughout this thesis. Interdisciplinary theoretical evaluation of communication process was followed by defining consecutive interpreting context. Analysis on how nonverbal elements function in consecutive interpreting context was made. Observations and theoretical assumptions were tested and compared with two field studies. The results show that nonverbal elements are very important and consciously used by interpreters in consecutive interpreting contexts. The results also show that interpreter and speakers think that verbal and nonverbal elements are complementary to each other and they have the similar level of importance in consecutive interpreting.
(IN)visibility of the interpreter in consecutive interpreting: A discussion of norms against actual performance
Studies on conference interpreting have revealed conclusions whichimply that theories on conference interpreting do not always overlap with reallife situations. In order to discuss norms of interpreting and the interpreter?sinvisibility, it is necessary to explore interpreter behavior in actual interpretingevents.The study, which concerns consecutive interpreting as a mode ofconference interpreting, aims at conducting a research on the discursive(in)visibility of the interpreter in consecutive interpreting. In this context, with aview to provide a comparative study, norms in consecutive interpreting havebeen identified, first. To this end, discourses of professional interpreterorganizations and information gathered from academics working at interpretertraining institutions in Turkey, through a questionnaire prepared for thepurposes of this study, have been utilized so as to identify the norms concerningthe (in)visibility of the interpreter in consecutive interpreting. It is an integralpart of the research to discover whether these norms are compatible with theinterpreter performance observed in a real-life setting. Therefore, the normswhich had been identified were compared with a real-life consecutiveinterpreting performance recorded in an authentic conference setting.Conclusions and discussions based on this comparative study of the micro andmacro- contexts of interpreting have been presented in the thesis.
Erken modern ve modern dönemde (1644-1911) Çin'de bilimsel metin çevirilerinin gelişimi
Dil, kültürün güçlü bir yansımasıdır. Dolayısıyla çeviri olgusu, sadece diller arası değil kültürler arası olarak da gerçekleşen sözlü ve yazılı aktarımların tümüdür. Çin, köklü tarihi ve kültürünü diline yansıtan ülkelerin başında gelmektedir. Çeviri tarihi açısından ele alındığında Çin'de üç önemli çeviri dönemi göze çarpmaktadır. Bunların ilki Budizm'in Çin'e gelişiyle birlikte dini metin çevirileriyle başlamıştır. İkinci dönem, 16. ve 17. yüzyıllarda Cizvit misyonerlerin Katolik inancını yayma çabalarıyla devam etmiştir. Bu dönemde dini metinlerin yanı sıra bilimsel metin çevirileri de yapılmaya başlanmıştır. Üçüncü dönem 19. ve 20. yüzyıllarda ağırlıklı olarak Batı bilimsel metinlerinin çevrilmesinden oluşmaktadır. Böylece ülkede Batılılaşma/modernleşme sürecinin başladığı kabul edilmektedir. Merkez ülke anlamındaki "zhongguo (中国)" kelimesiyle Çinliler uzun yıllar kendilerini "göğün altındaki tek ulus", imparatorlarını "göğün oğlu" ilan etmiş ve Çinli olmayanlara "yabancı, el" anlamında "barbar" ifadesini kullanmışlardır. Tek ulus olduğunu iddia eden ülke, yabancılara ve onların fikirlerine de kendini kapatmıştır. Zamanla yönetimin zayıflaması ve savaşlarda alınan ağır yenilgiler ülkeyi dış dünyaya açılmaya zorlamıştır. Bu süreçte Çin, Batı bilimini kendi geleneksel değerleriyle harmanlayarak ondan faydalanmayı uygun bulmuştur. Kısacası Çin'in modernleşme sloganı "temel olarak Çin öğretisi, uygulama için Batı öğretisi" anlamında "Zhongti Xiyong (中体西用)" şeklinde ifade edilmiştir. Böylece erken modern ve modern dönemde (1644-1911), Çin'de bilimsel çalışma ve araştırmalarda ileri düzey gelişmeler yaşanmıştır. Yeni araştırmalar eski bilgilerin tekrar incelenmesine yol açmış, Çinliler bir dönem Batı öğretisini yaymak, sonraki dönem de Çin öğretisini savunmak için bilimin Çin kökenli olduğunu belirttikleri "Xixue Zhongyuan (西学中源)" iddiasını ortaya atmışlardır. Bu çalışmanın amacı, modern bilimin oluşumunu ve "西学中源" iddiasını Çin'de çeviri tarihi üzerinden ele almaktır. Bu amaca uygun şekilde çalışma araştırmasında konu ile ilgili basılı, online kitaplardan, tezlerden, veri tabanları ve açık kaynaklardan elde edilen bilgiler kullanılarak Çin'de bilimsel metin çevirilerinin gelişimi incelenmiştir. Bu doğrultuda, Çin'in çeviri aracılığıyla bilimde modernleşmeye başladığı, Batı'yı belirli çerçevede kendi özünü kaybetmeden kabullendiği ve "西学中源" iddiasını ilk olarak kendi gelenekselci halkına Batı bilimini kabul ettirme fikriyle ortaya attığı sonucuna varılmıştır.
Arapça koşut metin çevirisinde öncül kültürel normlar
Bu araştırmada, sahadaki faaliyetlerde sıklıkla çevirisi talep edilen Arapça koşut metinler ele alınmıştır. Bu metinler kaynak ve hedef kültürlerde temsil ettiği belli başlı normlar ve uygulamalar itibariyle betimlenerek bu metinlerin çevirisine yönelik stratejiler değerlendirilmiş ve yeni stratejiler geliştirilmiştir. Araştırmanın evreni, çeşitli Arap ülkelerinde düzenlenen doğum, evlenme ve eğitim belgelerinden oluşmaktadır. Araştırmada ele alınan koşut metin örnekleri bütün tabii özellikleriyle araştırmacıların istifadesine sunulmuş ve metin birimleri çeviri sürecinde temsil ettiği öncül kültürel normlar açısından incelenmiştir. Arapça koşut metin çevirisi alanındaki ilk çalışma olması özelliğini taşıyan araştırmada, çeviri uygulamaları ve öğretiminin yapılaşmasına katkı sağlamak amacıyla geliştirilen özel çeviri stratejilerine ek olarak, bir yandan çeviri öğreticilerinin Arapça özel alan çevirisi derslerinde kullanabilecekleri temalar ile bu temaları kahir ekseriyetle temsil eden tematik bir sözlük oluşturulmuş ve diğer yandan da araştırmacıların koşut metin çevirisi alanında başvurabilecekleri bir araştırma modeli geliştirilmiştir. "Koşut Metinler Araştırma Modeli" adlı bu model bu alanda gelecekte yapılabilecek araştırmalara ilişkin önerilerle birlikte sonuç kısmında gösterilmiştir.
Current pedagogical tendencies and practices in interpreter training: A study on Turkey
The literature in the field of translation and interpreting indicates the intensification of constructivist approaches underpinning the efficiency of collaborative learning, situated learning, and project-based learning, particularly on the part of translator training. Tracing the reflections of the shift to constructivist pedagogy in interpreter training, this thesis aims to scrutinize the general pedagogical tendency of interpreter trainers, main practices applied, along with possible problems and solutions to overcome them, and thus contribute to improve interpreter training in Turkey at the undergraduate level. To serve this purpose, a qualitative research design was used to reach the experiences and views of trainers in-depth, and discuss the obtained data within the theoretical framework of theories of learning, interpreting skills, interpreting competences, competence models, main training, and assessment practices of interpreter training. Within the scope of the first data collection method, interviews were held with 26 interpreter trainers who serve in T&I programs at the undergraduate level in Turkey. Among qualitative data analysis methods, (Reflexive)Thematic Analysis was used for the analysis of the interview data. To this end, thematic coding was conducted via MaxQda software, and 862 codes were created under 3 main themes. In the second step of the data collection, 4 different interpreting courses were observed by the researcher in terms of course content, class participation of students, constructivist activities applied in the class, and trainer feedback. The observational data were interpreted and discussed against the interview data by indicating parallelism and contradiction between the two datasets. It was found that the trainers adopt both behaviorist and constructivist approaches in different aspects of the training based on varying criteria such as the elective/compulsory status of the course, physical means, students' language levels, and contact hours among others. The targeted skill and competence acquisitions highlight the idea that undergraduate interpreter training targets basic interpreting skills rather than training professional interpreters. The most commonly encountered challenges in interpreter training and recommendations of the trainers to overcome them for now and the future are also listed at length.
The feasibility and strategies of humour effect through translation in subtitling: A case study of the American sitcom 'Friends' in terms of humour elements from English to Turkish
This study aims to investigate the subtitle translation strategies used to approach cultural and linguistic aspects in the translation of humour between English and Turkish in an audiovisual context by means of qualitative and quantitative analysis. The corpus of the study was the Turkish-subtitled version American popular sitcom "Friends" (2004). The data was collected by watching randomly chosen 2 episodes from 9 seasons. The analysis consisted of an in-depth comparison of each humorous source text segment with its corresponding translation and was performed by means of humour charts, in which a taxonomy of humour categories Patrick Zabalbeascoa (1993 and 1996) and elaborated by Juan José Martínez-Sierra, and Gottlieb (1992)'s subtitle translation strategies. The types of humour identified in the series were Community-and-Institutions Elements, Community-Sense-of-Humour Elements, Linguistic Elements, Visual Elements, Graphic Elements, Paralinguistic Elements, Non-Marked (Humorous) Elements, and Sound Elements. The results revealed that the most used type of humour was non-marked (humorous) elements, and the most used translation strategy was the transfer. Key Words: Translating Humour, Translating Jokes, Subtitle Humour, Audiovisual Humour, Audiovisual Translation
The shaping role of retranslations in Turkey: The case of Robinson Crusoe
This thesis aims to problematize the shaping role of the retranslations of Robinson Crusoe (1719) in the Turkish culture repertoire. To explore this role, a database of the Turkish translations of Robinson Crusoe published between 1864 and 2006 was prepared. Despite its various interpretations, this almost 290 years old literary classic has not received enough criticism in Turkey, considering the large number of different Turkish translations. It was found that the retranslations maintained an ambivalent status in the Turkish literary polysystem, and that the different versions can be categorized into three groups: abridged translations intended for children, abridged translations of non-canonized adult literature, and the unabridged translations produced as literary classics of canonized literature. Three unabridged retranslations (published in 1950, 1968, and 2005, respectively) were analyzed as a case study, and two abridged versions were also included. It was shown that the ambivalent status was a consequence of making retranslations for different purposes, such as contributing to culture-planning activities, making ideological manipulations, and trying to make the retranslations acquire the position of a literary classic. It was also found that the different readings of this novel affect both the paratextual elements and the translated texts. Furthermore, this study revealed that retranslations affected the culture repertoire; and other deserted-island novels were translated and similar indigenous works were produced as new options. This thesis intends to complement the studies of the notion of retranslations, and encourage further researchers to work on this concept.Key words: Robinson Crusoe, Daniel Defoe, Retranslation, Ambivalent status, Paratext, Culture Repertoire, Culture-planning, Option, Polysystem Theory.
Fantastik çocuk kitabı çevirilerine bir bakış: Oz Büyücüsü örneği
21. yüzyıl fantastik edebiyat açısından dikkate değer gelişmelerle başlamıştır. Bu alanda verilen eserler kitleleri peşinden sürüklemiş, ticari anlamda büyük bir piyasa oluşturmuştur. Buradan yola çıkarak çocuklara yönelik fantastik yazın alanında yaptığımız bu tez çalışmasında, ülkemizde çok tanınmayan ancak Amerikan çocuk edebiyatının önemli eserlerinden olan The Wonderful Wizard of Oz adlı eserin Türkçe'ye dört farklı çevirisi karşılaştırmalı olarak incelenmiştir.Çevirmenleri ve yayınevleri farklı olan kitapların seçildiği araştırmamız fantastik çocuk kitabı çevirilerinde uyarlama yapılıp, yapılmadığını belirlemeyi amaçlamıştır. Öncelikle çocuk edebiyatının ve fantastik türün özellikleri üzerinde durulduktan sonra tarihsel süreç içinde fantastik çocuk kitaplarının yeri belirlenip, eser incelemesine geçilmiştir. İlk olarak kitaplar biçimsel özellikleri açısından karşılaştırılmış ve İş Bankası Kültür Yayınları'ndan çıkan kitap dışındaki çevirilerle orijinal kitap arasında büyük farklılıklar olduğu ortaya çıkmıştır. İçerik incelemesinde ise, çevirmenlerin fantastik çocuk kitabı çevirilerinde karşılaştıkları problemlere getirdikleri çözümler normlar ile uyarlama kavramı çerçevesinde değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme neticesinde fantastik çocuk kitabı çevirilerinde tüm çevirmenlerin uyarlama yöntemlerinden yararlandığı ortaya çıkmıştır. Ancak bu uyarlamalardan bazıları okunabilirliği arttırmak adına çevirinin gerekliliğiyken, diğerleri metnin biçimini ve içeriğini bozacak boyutlardadır. Buradan hareket ederek tezimizde, uyarlamaların olumsuz etkileri vurgulanmıştır.Bu tezin amacı çocuk kitapları çevirisinde uyarlamanın tek bir yöntem olarak kullanılmasının olumsuz yönüne dikkat çekmek, aynı zamanda da kitapların biçimsel ve içeriksel olarak iyileştirilmesine katkıda bulunmaktır. Bunun dışında, tezimizin, çocuk kitabı çevirmenliğinin uzmanlaşma isteyen bir alan olduğunun fark edilmesi hususunda da yardımcı olabileceğini düşünmekteyiz.Anahtar Kelimeler: Fantastik Çocuk Edebiyatı, Çeviri, Uyarlama, Çeviri Normları, Oz Büyücüsü.
Kulturspezifika im Türkischen maerchen: Probleme ihrer translation
The aim of this thesis is to analyse methods and difficulties in the translation of cultural terms which are contained in turkish fairy tales, in a descriptive approach. In order to carry out this survey, 40 fairy tales, from the collection of the folklorist Pertev Naili Boratav, which were translated into german in the book Türkische Volksmärchen (1990) were analysed.The most significant feature of cultural terms, which are of undeniable importance for the human being, is that it describes a completely unknown conception for a person from another culture. One of the greatest difficulties for a translator is to be confronted with unknown conceptions or events. Because numerous of these conceptions or events, which can be named as cultural terms are included in fairy tales, which are a reflectance of a societies culture, the source of this thesis was based on fairy tales. For a better understanding of the importance of cultural terms and of the difficulties their translation includes, the method was used to define these terms, to describe the relation between culture and fairy tales and finally to analyse the mehtod of the translation and to make some suggestions for their translation.Key words: fairy tales, fairy tales and culture, cultural terms, strategies and difficulties of the translation.
Strategies and errors in simultaneous interpreting: A student oriented experiment in English-Turkish language pair
The objective of this thesis is to analyze and describe the strategies and errors in simultaneous interpreting performances of the students in English and Turkish language pair and to explore the relationship between the effect of directionality and omissions, additions, substitutions and errors in students' performances. A small-scale experimental study was conducted with 10 interpreting students. A control group of 4 professionals was added to the study in order to benchmark the results of the students. The study relies on triangulation of multiple sources of data (i.e. recordings of the interpreting sessions, pre- and post- experiment surveys, and retrospective interviews). As a result, the study has revealed that all of the student and professional participants resort to omissions, additions, substitutions and make errors. The most frequently observed strategy that the student participants resorted during their interpreting performances was omissions. This was followed by errors, substitutions, and additions. With respect to the effect of directionality, it was observed that the students make significantly more comprehension/production omissions, delay omissions, mild phrasing changes and substantial phrasing changes while interpreting from Turkish into English compared to the opposite direction. In the light of the discussion within the context of the Effort Models, this study demonstrates that the Production Effort requires less cognitive load for the students while interpreting into L1. However, the results of the t-test and the self-assesments of the professional interpreters indicate that interpreting direction does not have an effect on the omissions, additions, substitutions and errors of the professional interpreters. The present study sets a ground basis for further research and paves the way for more detailed comparisons of interpreting students and professionals with regards to directionality and abovementioned strategies and errors. Keywords: Interpreting, Simultaneous Interpreting, Strategy Use in Simultaneous Interpreting, Omissions, Additions, Substitutions, Errors, Directionality
1945'ten günümüze kadar Alman edebiyatından dilimize yapılan çeviriler ve çeviribilim çalışmaları
Herşeyin hızla gelişip değiştiği çağımızda, her alanda olduğu gibi AlmanEdebiyatı'ndan dilimize yapılan çeviriler ve ülkemizde yapılan çeviribilimçalışmaları ile ilgili de birçok gelişme kaydedilmiştir.1945'ten günümüze kadar Alman Edebiyatı (Alman, Avusturya, sviçre)'ndan dilimize yapılan çeviriler ve aynı tarihler arasında ülkemizde yapılançeviribilim çalışmaları ile ilgili bilgileri kapsayan bu bibliyografya çalışması, bualanlarda kaydedilen gelişmeleri daha somut bir biçimde göstermek, bualanlarda çalışma yapacaklara kolaylık sağlamak amacıyla oluşturulmuştur.Edebiyat ve felsefe alanları arasında sıkı bir bağ bulunduğu için, aynı zamandilimi içerisinde Alman Felsefesi'nden dilimize yapılan çevirilere de buaraştırmada yer verilmiştir.Bu araştırmada, Yüksek Öğretim Kurulu'nun dokümantasyonmerkezinden, Türkiye'nin üç büyük ilinde bulunan büyük kütüphanelerin vebüyük yayınevlerinin arşiv kayıtlarından, tez konusunun alanlarıyla ilgiliçalışma yapan bilim adamlarının çalışmalarından ve konuyla ilgili internetsitelerinden faydalanılmıştır.Söz konusu kaynaklardan elde edilen bilgiler sistematik bir şekildedüzenlenerek bir bibliyografya çalışması oluşturulmuş ve ulaşılan bilgilerışığında da sonuç kısmında değerlendirilerek istatistiksel ve somut bilgiler eldeedilmiştir.
Çevirmen kimlikleri: Tarihsel, dizgeci ve eleştirel bir yaklaşım
Çevirmen kimliklerini ele alan bu araştırma kuramsal yaklaşımlardakiçevirmen söylemleri üzerine odaklanmaktadır. Çevirmenler, çevirmen-kuramcılar ve kuramcıların söylemlerinin tarihsel, toplumsal ve kültüreletkenler tarafından biçimlendirildiği, ardından söylemsel uygulamalar olarakdevreye girdiklerinde bu kez kendilerinin dönemlerin toplumsal yapısınıbiçimlendirdiği ve çevirmen imgesini oluşturduğu savından yola çıkan buçalışma, çevirmenle ilgili söylemlerin nasıl bir çevirmen kimliği ortayakoyduğunu irdeleyerek Batı çeviri geleneğindeki çevirmenin tarihsel izinisürmeyi ve çevirmenin bir ?değişim öznesi? olduğunu göstermeyiamaçlamaktadır. Çoğuldizge Kuramı'nın çatısı altında Lawrence Venuti'nin?görünmezlik? ve buna ek olarak getirilen ?görünürlük? kavramlarınıkullanan ve Eleştirel Söylem Çözümlemesi yönteminden yararlanan bu çalışma,çeviri tarihinde yakın zamana kadar ihmal edilen bir konu olan çevirmenlertarihine farklı bir bakış açısı sunmayı hedeflemektedir. Oldukça geniş birbütüncede, Antik Çağ'dan günümüze çeviri yaklaşımları ve kuramlarındaçevirmen söyleminin incelenmesi, hem çevirmenlik mesleğinin toplumdaki yerive statüsü hem de toplumun çeviriye bakış açısı hakkında ışık tutacaktır.
A source text analysis and translator decisions through three different Turkish translations of Jane Austen`s Pride and Prejudice
Translation which has been the meeting point of different culturesand civilizations for centuries, is recently on its way to become anautonomous discipline under the name of science of translation. In theseefforts, Gideon Toury?s target-oriented translation theory is noteworthy.Toury?s theory has changed the point of view particularly to literarytranslation and has played an important role in putting aside the formerprescriptive attitudes to criticism of literary translation. According to targetoriented theory every translation carries some kind of equivalence with itsoriginal since they are examined in a broader social and culturalframework. In a descriptive analysis of a literary translation the startingpoint of the study is the translated text themselves which are likely to revealthe translational norms of the translator.The main goal of this study is to conduct a descriptive translationcriticism based on the target-oriented theory. This study is made up of threeparts.The first part of the study opens with some detailed information on thebasic theoretical framework, Gideon Toury?s target-oriented theory. In thesecond part some useful information about the source text, Pride and Prejudiceand the source text writer, Jane Austen, will be given so as to determine theprobable problem areas for the translators. The third part is devoted topresent an example for criticism of literary translation by means of acomparative analysis of three different translations of the novel Pride andPrejudice with its original in the framework of the target-oriented theory.Key Words: 1) Target-oriented theory, 2) Target culture,3) Translational norms, 4) Comparative Analysis, 5) Translation Criticism
A stylistic analysis of translation of Hilmi Yavuz's poetry
This thesis deals with criticism of poetry translation focusing on Seasons of the Word which consists of selected poems of Hilmi Yavuz translated into English by Prof. Walter G. Andrews. In this study, some of the important issues regarding poetry translation are explored and the importance of translation criticism is emphasized. Models for translating poetry are presented and stylistics as a criticism theory for poetry translation is suggested, explained, and applied to ten poems chosen from each of the ten cycles in Seasons of the Word. Stylistics, the first part of which is applied in the analyses of the poems in this thesis, is a theorotical approach within literary criticism. In accordance with the first part of this theory applied in this thesis, the poems are analysed on three levels. These are graphological, phonological, syntactical and lexical levels respectively. On the graphological level, all the typographical features including punctuation and orthography are analysed. On the phonological level, rhyme schemes, rhyming words, and alliterations in the original poems and their translations are compared and contrasted. On the lexical and syntactical levels, the lexical choices and syntactical features of the poems are explored. As a result, the reasons of diversions from the original poems are discussed emphasizing the significance of intertextual and extratextual elements with respect to the target reader?s reception of the translated work. Interviews with the poet Hilmi Yavuz and the translator Walter G. Andrews are attached to this thesis since it is thought that their comments on poetry translation and its criticism will be useful. Besides, this thesis can provide a comprehensive model for those who want to make similar studies in criticism of poetry translation. With stylistic analysis, it may also help for more objective criticisms in literary world where the translated literary works have usually been evaluated simply as `good? or `bad? so far
A comparative analysis of Mike Hammer in Turkish translation
This study on comparative analysis of Mike Hammer in Turkish ?Translation? concentrates on the translations and pseudotranslations of Mike Hammer published in Turkish polysystem after 1940. This study, which is based on the assertion that the translations done at different times by different translators and published by different publishing houses can bear similarities and discrepancies between each other, aims to define the policies adopted by the translators as the correspondents of the notion of ?agency? as well as the policies adopted by the publishing houses as the correspondents of the notion of ?institution? in this study. By analyzing Mike Hammer pseudotranslations within the scope of this thesis, it is aimed to offer insight concerning the cases in which pseudotranslations can function as a ?translation?. Analyzing Mike Hammer pseudotranslations marking the period between the years 1940 and 1960 when the concepts of translation and pseudotranslation were overlapping with each other provides information concerning the translation strategies of the publishing houses and the translators as well as their perspectives towards translation.
Türkiye'deki çeviri politikaları üzerine bir inceleme
Her alanda oldugu gibi çeviri alanında da Türkiye'de son yıllarda önemli gelismeler yasanmıstır. Bugüne kadar çeviribilim alanında yapılan çalısmalar gösteriyor ki, çeviri, edebiyata yeni türler kazandırmıs, yalnızca kültürel, düsünsel bilgiler aktarmakla kalmamıs, kültürlerin gelismesine ve edebiyatların içerik ve biçimsel açıdan beslenmesine de katkıda bulunmustur. Türkiye'de Cumhuriyetin ilanından günümüze kadar çeviri çalısmalarındaki hızlı ilerlemeler sayesinde Türk edebiyatı farklı kültürlerden eserlerin çevirileriyle zenginlesmistir. Türkiye'deki çeviri politikalarını yayıncıların ve çevirmenlerin bakıs açısıyla inceleyen bu tezin amacı, Türkiye'de belli bir çeviri politikasının olup olmadıgını, varsa nasıl bir politika oldugunu arastırmaktır. Bugüne kadar kültür aktarımı adı altında yayınlanan çeviri eserlerin herhangi bir ideolojinin etkisi altında çevrilip çevrilmedigini incelemektir. Bu arastırmada Türkiye'nin üç büyük ilindeki önemli yayınevleri ve çevirmenlerle görüsülmüs, onların verdigi bilgiler dogrultusunda günümüzde yayıncılık sektöründe yasanan gerçekler ve izlenen çeviri politikası gözler önüne serilmeye çalısılmıstır. Anahtar Kelimeler: 1)Çeviri, 2)Çeviri Politikası, 3)Çevirmen, 4)Çevirmenlik Meslegi, 5) Yayınevleri
Theorie und Praxis in der translationsdidaktik
The study which carries the title ?translation education in Turkey? focuses on the activities of the translation departments of academies. The aim of this study in which the historical process, structure, problems and solution advices of translation education are presented is to state the place of translation education in Turkey, to express the difficulties and to be able to tell the importance of the department in the future. The study is written in German, so it will be helpful for foreign researchers, because the studies and researches on this field written in foreign languages are rather limited. This study has been shaped by the results of questionnaires done with the departments and aims to give perspective on translation education in Turkey. Bringing on light the importance of translation education individually and socially will be source and light for the studies on this field. In the first part of this study, the historical process of the translation education is studied. The answers of these questions are looked for: In which phases did the translation education come from? How was it been organized? In the second part, all the departments on translation education are compared with their organizations, structures and characteristics. In the third part, the characteristics, problems and expectations of the departments are studied and solution advices are given.
A pragmatic analysis on the translations of Alice in wonderland and pygmalion
The present thesis is on the translation of implicatures and illocutionary act, as the main topics in pragmatics, which has not been much studied in the field of translation criticism yet. For this purpose, the English literature classic Alice in Wonderland and a famous play Pygmalion were selected. The two books were considered to be rich sources of implicatures taking account of the fact that one of them was play, which means it is based on dialogues and the other was a classic including plenty of conversations. In this study, almost 40 examples were examined within the framework of Speech Act Theory and Conversational Maxims and Implicature, combining these theories with the functionalist linguistic theories. The thesis discusses meaning in communication which might not always be stated explicitly. The importance of implicit meaning and awareness of implicatures and illocutionary act in translation is emphasized. Whether the implicatures are preserved or lost in the translation process, the important thing is that the function of the utterance in the source text is also the same in the target text.
"The History Man" in Türkçe çevirisine kuramsal bir yaklaşım
ÖZET Yaklaşık üç bin yıllık bir geçmişi olduğu düşünülen çeviri, her zaman kültürlerarası iletişimde önemli bir rol oynamıştır. İnsanlar binlerce yıldır bir yandan çeviri etkinlikleriyle uğraşırken bir yandan da çevirinin nasıl yapılması gerektiği üzerine frmüller geliştirmeye çalışmışlardır. 'Kuralcı yaklaşım' diye adlandırılan bu anlayış, 1970'lerde yerini çevirinin nasıl yapılması gerektiği değil, nasıl yapıldığını incelemeyi amaçlayan 'betimleyici yaklaşım'a bırakmıştır. Yazınsal dizgenin ve çeviri-yazın'ın işleyişini, etkileşimini ve değişimini incelemek için bir model sunan Çoğul-dizge kuramı, betmleyici çeviri kuramlarının ilk ve en önemli örneklerinden biri sayılmaktadır. Çoğul-dizge kuramı, kendisinden sonraki bir çok kurama esin kaynağı olmuştur. Bunlardan bir tanesi de Çoğul-dizge kuramının bir uzantısı olarak görülen Norm kuramıdır. Norm kuaramı çeviriye erek-odaklı bir bakış açısıyla yaklaşarak bir kültürel dizge içerisinde çevirilerin biçimlenmesini gerçekleştiren etkenleri ve kısıtlamaları (normları) betimlemektedir. Ayrıca, bir erek metinle kaynak metin arasında eşdeğerlik olup olmadığının değil, ne tür bir eşdeğerlik olduğunun incelenmesi gerektiğini ileri sürmesi çeviri çalışmalarına yapılan önemli bir katkı olarak görülmektedir. Bu çalışmada, yazınsal bir çeviri kaynak metinle Norm kuramı için önerilen yöntem modellerine göre karşılaştırılarak çevirmenin çeviri kararlarım alırken hangi normların etkisinde kaldığı ve erek metinle kaynak metin arasındaki eşdeğerliğin derecesi saptanmaya çalışılmaktadır. Ayrıca, çevirmenle yapılan bir görüşmeden elde edilen bilgiler de ulaşılan sonuçları güçlendirmek için kullanılmaktadır. VI
A Study on J.D. Salinger's novel The Catcher in the Rye and its two translations
It is a well-known fact that the studies carried out in the field of translation in the world and especially in our country so far are not adequate. This study is an attempt to present a new tool to academics and students of Translation Studies. To this end Jerome David Salinger's novel The Catcher in the Rye and its two different translations have been analyzed, using the model of translation criticism according to Skopos Theory. In the first chapter of this three-partite study, first the basic concepts necessary to understand Hans J. Vermeer's Skopos Theory are described; then, the levels of the translation criticism of this theory are explained along with the key concepts in translation criticism. In the second chapter of the study, readers are informed about Salinger and his cult novel The Catcher in the Rye. Then, Holden's language in the Anglo- American and the Turkish cultures and the speech elements in the target and source texts are discussed so as to equip the reader with necessary concepts used in the following section. In the third chapter, which concerns the critical analysis of the target and source texts, the function of target texts is discussed. The next step involves the study of speech elements in order to question the intra-textual coherence of the target texts. Since the second chapter of the study gives additional information which aims at clarifying the function of the source text, only the intra-textual coherency of the source text is questioned in this part. In the last part of the third chapter, a comparative analysis is carried out. Finally, the issues as to how far the commissioners and the translators have reached their skopos and whether the skopos is ever reachable are questioned in the conclusion part, parallel to the target described in the introduction. VI
City of Glass çevirisi üzerine bir inceleme
Literary translation differs from other kinds of translation for it is found at the core of complex social and cultural practices, and thus the translator employs his imagination, intelligence and common sense together with steadily refreshed linguistic and non-linguistic knowledge to figure out what lies underneath a writer's choice of language. To succeed in his task, the translator has to use stylistics as a method of analysis. In order to recreate the source text in the social and cultural context of the target language, the translator treats the text as a linguistic and communicative phenomenon; and after determining the socio-cultural framework to which the text belongs, he interprets and analyzes the linguistic signs via critical and linguistic study and thus uses stylistics as a method. Only after this sort of analysis will the translator be able to comprehend the social, cultural and historical setting, function, nature, meaning, messages and intertextual feature of the source text and also the writer's specific use of language such as collocation, image, rhyme, metaphor, and will he be well equipped to transfer the writer's mental structure, thinking and world experience into another language as closely as possible. In this thesis, the stylistic study will cover not only the source text, City of Glass, written by Paul Auster, but also the recreated text, Cam Kent, by Yusuf Eradam with the aim of investigating to what extent the linguistic features of the original text as regards the main word classes, the nouns, adjectives, verbs and adverbs, grammatical categories, sentence types, sentence complexity, clause structure, minor word classes, pronouns, conjunctions, prepositions, postpositions, figures of speech, metaphors, context, the relation between the writer, the reader and the character, and cohesion, cross- reference, linkage, are carried into the translated text.
Kulturübertragung und interkulturelle kommunikation in literarischen übersetzungen
Zusammenfassung Die Übersetzungstheoretiker der modernen Ubersetzungswissenschaft sind sich in der Auffassung einig, dass die Eigenschaften der Übersetzungsproblematik in literarischen Übersetzungen starker gepragt ist, als in anderen Übersetzungstypen. Diese Problematik kann durch bestimmte Übersetzerentscheidungen gemindert und aufgehoben werden. Da die literarischen Werke im Gegensatz zu den anderen Texttypen mit spezifischen formellen und sprachlichen Eigenschaften gekennzeichnet sind, die die Âsthetik des Werkes ausmachen, sind die getroffenen Übersetzerenscheidungen in litererarischen Übersetzung von gröBerer Relevanz. Die literarische Sprache bringt bedingt durch ihre Eigenschaften die sie trâgt, die Kultur der Ausganssprache mehr zum Ausdruck als z. B. die Fachsprache. In dieser Arbeit wurde der Frage nachgegangen, welche Übersetzerentscheidungen bzw. Übersetzungsstrategien zur kulturellen Kommunikation und Kulturiibertragung beitragen. In dem ersten Kapitel dieser Arbeit wurde versucht, die übersetzungsgeschichtliche Entwicklung der kultursensitiven Übersetzungsmethoden darzustellen. Das zweite Kapitel enthâlt die Theoriebasis der Abeit. Als Haupttheorie wurde die von Katharina ReiB und Hans J. Vermeer entwickelte "Einheitliche Translationstheorie" behandelt und in Bezug auf die interkulturelle Kommunikation und Kulturiibertragung in literarischen Übersetzungen interpretiert. Das dritte Kapitel stellt eine praktische Untersuchung dar. Als Untersuchungsgegenstand wurde Aziz Nesins Roman "Surname" und seine deutsche Übersetzung behandelt. Anhand von den, in dem zweiten Kapitel der Arbeit dargestellten mehodischen Ansâtzen wurde versucht festzustellen, welche Übersetzerentscheidungen bzw. Übersetzungsstrategien zur zur kulturellen Kommunikation und Kulturiibertragung beitragen.
Kişiye özel tercüme modelleme (KÖTM)
Çeviribilim (ÇB) üst alanı ve tercümebilim (TB) alt alanı alanında yaşanan gelişmeler domino etkisiyle birbirini etkilerken, modern dünyanın gereklilikleri doğrultusunda pratikle teoride arasındaki aşmaz bilim insanlarınca doldurulmaya, farklı ve yenilikçi kavram, yöntem, teori veya modellerle gerektiğinde teknolojiye başvurarak çağın gereklilikleri sağlanmaya çalışılmaktadır. Özellikle süre kısıtlılığı ve çoğu zaman en ufak bir hatayı tolere etmeyen, tercümanları bilişsel yük konusunda zorlayan konferans tercümesi (KT) ve her iki modu olan eşzamanlı tercüme (ET)ve ardıl tercümede (AT) de bütünce tabanlı, yapay zekâ destekli hatta nöral ağların kullanıldığı teknolojilerle en verimli ve en kolay tercüme süreci ve çıktısının elde edilmesi konusunda bilimsel çalışmalar son hızıyla devam etmektedir. Tercüme (işleme) süreci kapsamında başlarda yoğunlukla (ET) olmak üzere KT' nin her iki moduna yönelik modeller üretilmeye II. Dünya Savaşı ve Nuremberg Mahkemeleri akabinde hız kesmeden ivme kazanmıştır. Bu modellerin hem tercüme sürecini hem de tercümanları zorlayan konuları çözümleyebilmek ve bunlara çözüm üretmek için ortaya konduğu bilinmekle beraber, günümüzde sürdürülen çalışmalarda ÇB geneli ve TB özelinde teorik ve pratiğin birçok yönden hala birleştirilemediği konusu eleştirilmektedir. Bu çalışmada şimdilik TB alt alanı olan konferans tercümesi KT ve iki modu olan ET ve AT ye özel (tezin nihai hedefi olarak sonraki çalışmalarda ÇB dahilindeki tüm pratiklerde esneyebilme kabiliyeti sebebiyle) Kişiye Özel Tercüme Modelleme (KÖTM) adıyla yeni bir tercüme ön hazırlık modeli oluşturulmaya çalışılmıştır. KÖTM bir tercüme ön hazırlık modeli olma iddiasında olsa da önerdiği hazırlığın saç ayaklarının zenginliği sayesinde tercümenin en başından sonuna kadar tüm aşamalarına yönelik süreç öncesi-esnası-ve sonrasına yönelik bir sistematik oluşturma hedefindedir. KÖTM ulusal veya uluslararası düzeyde önemli konuşmacıların geçmişteki sözlü metinlerinden hareketle kendilerine has konuşma stillerinin birey dili (idiolect)ne ait, söylemsel, söz sanatsal (retoriksel) ve deyimsel ifadelerinin önceden analiz edilerek erek dildeki en uygun söylemsel ve bağlamsal karşılıklarının bulunarak ve tercümanlara iletilmesiyle AT ve ET 'de kaliteyi artırmayı hedefler. Bu tezin nihai hedefi olan yapay zekâ destekli KÖTM (YZD-KÖTM)' e doğu ilerlerken, KÖTM ün ilk kez bir model olarak tanıtımı gerçekleştirileceği için bu aşamada araştırma öncelikle manuel sürümü ve yeni kavramlarıyla temellendirilecektir. Bu deneysel araştırmada metodolojik olarak keşfedici sıralı karma yöntem kullanılmıştır. İlk olarak tezin konusu olan KÖTM analizi yapılmış, buradan elde edilen nitel veriler sonrasında KÖTM kavramının işlerliği ölçebilmek için ulusal ve uluslararası çapta çalışan tercümanlar üzerinde bir anket uygulanmıştır. Buradan çıkan nitel-nicel verilere tamamlayıcı olarak mülakat gerçekleştirilmiştir. Çıkan sonuçlar değerlendirildiğinde KÖTM' ün bir model olarak olabilirliği ve uygulanabilirliği onaylanmış, konferans tercümesinde tercümanlara sistemli bir ön hazırlık sağlayabileceği, performans anında oluşabilecek söylemsel aktarım zorlukları (olan birey dili, retorik, kültüre özgü ifade, başka eserlerden yapılan alıntıların tercümesi) konusunda tercümanlara katkı sağlayabileceği düşüncesine varılmıştır.
Türkiye'de toplum çevirmenliği ağı: Meslekleş (Eme) meye yönelik algılar ve ötesi
The need for communication across the world leads the need for community interpreters to increase especially in governmental institutions, such as courts, hospitals, and immigration offices. Considering the cruciality of such settings in terms of the lives of the language deficient people, community interpreting is of high importance, and the profession requires the application of ethical principles for quality interpreting accordingly. Therefore, this study aims to analyze how the community interpreters from different subfields perceive the ethical principles, the conditions within the field and the actors involved in this process. It is presumed that there is a lack of professionalization in the field of community interpreting. In this sense, the perceptions of 12 community interpreters were analyzed through semi-structured in-depth interviews by adopting a phenomenological approach to understand how they perceive the phenomenon of ethical principles and professionalization. The interview questions consist of 5 parts as General Qualifications and Experiences, Role, Ethical Principles, Actors, and Institutionalization and Professionalization. Within the framework of Actor-Network Theory by Callon and Latour, these questions were used to map the network of community interpreting in Turkey and to define the actors within with the aim of understanding how the interpreters see the profession and the effect of other human and non-human actors. Through the data obtained from these interviews, it is aimed to demonstrate whether it is possible to speak of norms in the field within the concept of professional norms by Chesterman. According to the findings, each sub-network has its own human and non-human actors that vary depending on their interests in the network. The lack of professionalization in Turkey leads the interpreters to adapt themselves to the expectations of the other actors causing their roles to change continuously and to turn into more active than necessary. As a result, the adoption of ethical principles also varies according to these expectations which shows that the actors through their expectations affect the perceptions, behaviors and roles of the community interpreters. It is concluded that the lack of an association in the field of community interpreting in Turkey causes the prevalence of other actors' expectations to exercise control over the behaviors of the community interpreters. This study is thought to contribute to the field in terms of understanding the perceptions of the community interpreters as the central actor, but the perceptions of the other actors need to be analyzed to understand and evaluate the network thoroughly as a whole.
İngilizce-Türkçe nöral makine çevirisi için son-düzenleme becerileri
This study examines the performance of Neural Machine Translation (NMT) in Turkish as well as the post-editing skills that may be required particularly for Turkish post-editing. A machine translation (MT) test is performed with five online NMT systems, namely Google Translate, Bing Translator, Yandex.Translate, Reverso, and Watson Language Translator. For this purpose, two technical, two legal, and two medical texts are machine- translated. The raw MT outputs are then assessed using the SCATE MT error taxonomy. The results are analyzed from a post-editing standpoint, demonstrating which mistake types are most frequently amended in the post- editing process. Furthermore, the abilities required to correct faults in these areas are highlighted. The results reveal that agglutinative nature and orthography rules are essential elements of post-editing in Turkish. The three fluency categories that involve the greatest number of errors are grammar, lexicon, and orthography, and their most erroneous subcategories are found to be word form, extra word, and missing word for grammar; lexical choice for lexicon; and punctuation, capitalization, and spelling for orthography. In terms of accuracy, omission, mistranslation, and mechanical categories are the three most erroneous categories. For their subcategories, word sense disambiguation is dominant for mistranslation, and for mechanical, capitalization and other come to the forefront. According to the findings, the necessary Turkish post-editing skills are a thorough understanding of the use and role of Turkish suffixes, grammar and orthography rules, terminology, and lexicology.
Uzaktan sözlü çeviri teknolojilerinin Türkiye'deki konferans tercümanları tarafından alınımı
Remote Simultaneous Interpreting has become the common mode for most conferences after the Covid-19 pandemic started. This study at hand aims to find how conference interpreters who work in Turkey think of Remote Interpreting. It first gives a history of simultaneous interpreting starting with the first experiments conducted in the 1920s and gives an account of simultaneous interpreting becoming widespread in the 1940s at the United Nations. It also provides definitions for Remote Interpreting, categorizing various definitions given by several scholar to describe different settings Remote Interpreting can be used in. The definition selected for the thesis is any kind of simultaneous interpreting setting in which the conference interpreter is required to work in another location than where the conference is taking place. The thesis uses Gile's Effort Model as its theoratical background to describe the issues faced by the interpreters during a Remote Interpreting session. This allows us to put some of the problems faced during a remotely interpreted event in context. The study is built on a pilot study (Kıncal & Ekici, 2020) and further investigates the issues faced by the conference interpreters in Turkey. The thesis is a case study that focuses on seven interpreters' experiences in Remote Interpreting as it gathered its data through a set interviews done with these seven interpreters. The study at hand gives a detailed chronological history of Remote Interpreting experiments and lists common problems found in the literature. One of the common problems found in the literature is that the feeling of being there and in control is largely diminished and the onset of fatigue happens earlier than an on-site setting (Moser-Mercer, 13, 2003). This thesis confirmed that conference interpreters feel more stress due to having more responsibilities and lack of human touch. This study also elaborates the issue of incorporating Remote Interpreting into existing curricula in interpreting departments.
Çeviri aracılığıyla Türkiye'de drakula imgesi
Bram Stoker's Dracula (1897) is one of the most influential works in vampire and gothic fiction. This work established a foundation for the vampire figure, a stereotypical vampire who can turn into bats, drinks blood, has superhuman strength, but is weak against the crucifixes and garlic cloves. These vampiric characteristics has affected future works in vampire fiction and been followed in popular culture. Moreover, being translated and retranslated into various languages, Dracula as a novel and Dracula as an image have traveled into multiple cultures and literary systems, which ensures its popularity still today. This research revealed that paratextual materials surrounded Dracula in diverse cultural settings might have shown differences. Accordingly, this study aims to investigate the paratexts of Dracula in the Turkish literary system, analyze what kind of message these paratexts give, and find out whether the Turkish public considers Dracula, both as a novel and a character, as an element of horror. Itamar Even Zohar's concepts of "culture-making" and "repertoire" (2002) were used to establish the study's theoretical background. All Turkish publications related to Dracula, presented as an option to the repertoire of vampire fiction, were investigated, among which the complete re/translations were chosen as a case for this study. "Paratextual" (Genette, 2001) elements of 13 Turkish retranslations were then meticulously analyzed where the agents involved in choosing these paratexts and the message they have tried to provide to the reader were questioned. Additionally, an online survey is also conducted to collect the necessary data that shows the perspective of the Turkish public regarding Dracula. Results showed that certain paratextual elements could have more impact on the image-building process. While paratexts can influence the reader by directing a message, they are not excluded from the trends and tendencies of the time, culture, or setting they are published. Therefore, at times, paratexts are affected and changed for reasons such as marketing strategies and politics; thus, their message changes along with them. The survey results demonstrated the influence of the Dracula movies and any visual media adaptations. There were clear differences between the two groups, which were separated as book readers and movie viewers. The survey results also revealed that Dracula was not considered only as an evil character who brings fear, but there was also a surprising number of participants who had a positive perspective towards the character. Key Words: Bram Stoker, translations of Dracula, image, paratextual analysis, repertoire
Ute Birgi-Knellessen'in deyim çevirisindeki çeviri stratejisi. Sabahattin Ali'nin Kuyucaklı Yusuf adlı romanının Almanca çevirisi üzerine bir inceleme / Ute Birgi-Knellessen's translation strategy for translating phrases. An analysis of her German translation of Sabahattin Ali's novel Kuyucaklı Yusuf
Idioms in many literary works create a translation problem in the translation process. In overcoming the idiom translation problem, the translator's linguistic, cultural and professional knowledge as well as the translation strategy and the translation techniques to be used in idiom translations are also important in terms of the quality of the translation. The aim of the study is to examine the idiom translation problem in the context of translation strategies in a literary translation work example. In this study, Yusuf - German translation of Sabahattin Ali's novel Kuyucaklı Yusuf - by Ute Birgi-Knellessen will be evaluated in terms of the translation strategies. In the theoretical part of the study, the approaches of prominent translation scientists dealing with the problem of idiom translation have been introduced and Ch. Nord's evaluation criteria for "functionality" ("Funktionsgerechtigkeit") and "loyalty" ("Loyalität") have been described. After the introduction of the author and the source text and the paratext analysis of the target text, the application part of the study deals with the German translations of the 20 idioms in the novel Kuyucaklı Yusuf selected from the first part. The idioms chosen have been first classified according to the categories of idiom translation problems of J. Korhonen. Then, by examining the corresponding idioms offered by Birgi-Knellessen, the translation techniques used by the translator and the translation strategy followed by the translator have been examined and evaluated. In this study, it has been observed that the idiom translations offered by Birgi-Knellessen in German translation meet Nord's "functionality" and "loyalty" criteria. Redewendungen, die in vielen literarischen Werken vorkommen, verursachen oft ein Übersetzungsproblem. Bei der Überwindung des Problems der Übersetzung von Redewendungen spielen die sprachlichen, kulturellen und beruflichen Kenntnisse des Übersetzers sowie die Übersetzungsstrategie und die Übersetzungsverfahren, die bei der Übertragung der Redewendungen verwendet werden, für die Qualität der Übersetzung eine wichtige Rolle. Ziel der Arbeit ist es, das Problem Übersetzen von Redewendungen im Kontext von Übersetzungsstrategien anhand einer literarischen Übersetzung zu untersuchen. In dieser Studie wird Yusuf, die deutsche Übersetzung von Sabahattin Alis Roman Kuyucaklı Yusuf, im Hinblick auf die von der Übersetzerin Ute Birgi-Knellessen angewandte Übersetzungsstrategie bewertet. Im theoretischen Teil der Studie werden die Ansätze bedeutender Translationswissenschaftler vorgestellt, die sich mit dem Problem des Übersetzens von Redewendungen befassen und sodann Ch. Nords Bewertungskriterien „Funktionsgerechtigkeit" und „Loyalität" dargelegt. Nach der Einführung des Autors und des Ausgangstextes sowie der Paratextanalyse des Zieltextes befasst sich der Anwendungsteil der Arbeit mit den deutschen Übersetzungen von 20 Redewendungen, ausgewählt aus dem ersten Teil des Romans Kuyucaklı Yusuf. Die Redewendungen werden zuerst nach den Kategorien der Redewendungsprobleme von J. Korhonen klassifiziert. Anschließend werden die von Birgi-Knellessen verwendeten Übersetzungsverfahren und die von ihr verfolgte Übersetzungsstrategie untersucht und bewertet. Die Analyse zeigt, dass die von Birgi-Knellessen in der deutschen Übersetzung angebotenen Übersetzungslösungen die Kriterien „Funktionsgerechtigkeit" und „Loyalität" von Nord erfüllen.
Türkiye bağlamında Suriyeli mültecilerin iletişim ihtiyaçlarını karşılayan toplum çevirmenleri
The need for public service interpreters in Turkey has gradually increased in recent years following the inflow of a large number of Syrian refugees. In the most general sense, public service interpreters are individuals establishing communication between refugees/migrants and the host country's public officials. Turkey does not have an institutionalized public service interpreting policy with comprehensive training programs, certification examinations, accreditation, and professional organizations, since the country has only recently faced such a large mass-migration movement. Yet still certain initiatives have been undertaken to meet Syrian refugees' communication needs, and public service interpreters have been recruited at various institutions to this end. In this regard, the present doctoral research addresses the interpreters bridging refugees' communication needs in the units of the Association for Solidarity with Asylum Seekers and Migrants (ASAM), in the legal context including courthouses and police stations, and in the healthcare institutions within the scope of the EU-funded SIHHAT project. The study aims to explore the interpreters' social, cultural, educational, and professional backgrounds; the institutional and other external conditions surrounding them; and the implications of the mentioned issues for the interpreters' interpreting activities and for their attitudes, perceptions and expectations towards public service interpreting. As an agent-oriented study conducting a discussion in the realm of the sociology of translators/interpreters proposed by Chesterman (2006, 2009), the current doctoral research intends to foreground the place and importance of the social context in public service interpreting and to discuss the problem of professional identity formation within this framework. In the study, which adopts a qualitative research method, the data was obtained through an extensive fieldwork conducted in the provinces of İzmir, Mersin, Adana and Gaziantep. Semi-structured interviews conducted with the interpreters in the mentioned contexts are used as the main data source. The descriptive questionnaires for the interpreters, the interviews with the relevant officials/service providers involved in interpreting processes in the mentioned contexts, and the context-specific documents regarding the interpreters' work procedures are used as supplementary data sources. The findings relevant to the research aims are discussed through the French sociologist Pierre Bourdieu's concepts of habitus (Bourdieu, 1977, 1984, 1998, 2000), capital (Bourdieu, 1986, 1989, 1998), and illusio (Bourdieu and Wacquant, 1992; Bourdieu, 2000). And accordingly, the present study has revealed that public service interpreting in general is an unrecognized and undervalued service area in Turkey, and most of its practitioners lack the relevant resources to form a professional identity. Keywords: public service interpreters, Turkish context, habitus, capital, illusio, professional identity
Türkiye'deki sesli betimleme derneklerinin işlevsel bir incelemesi
Audio description, a type of audio-visual translation, enables blind and partially sighted people to access many materials, especially TV series and movies. The aim of this thesis is to examine from a functional perspective how audio description of audiovisual products is practiced in Turkey, and compare it with the practices in the world. In the first place, audio description associations, including their commissioners, translators and target audiences, will be studied. After the selection of audiodescriptive content and its analysis, how translation decisions affect cultural change in the target audience is explored. In the literature review, the activities of Sesli Betimleme Derneği that has introduced the concept of audio description to our country are explained. Moroğlu is another actor that makes audio descriptions. This thesis is based on the Skopos Theory and the concept of patronage. Semi-structured interviews were conducted to study the audio description institutions. Described TV series and films are analyzed using the Schema Theory, Cognitive Development Theory and paratextual elements. According to the research, Sesli Betimleme Derneği is an actor and power holder that aims to implement the principle of equality with a variety of audiovisual materials. Moroğlu, on the other hand, considers audio description a social responsibility. Differences in practices stem from legal gaps and lack of specialized knowledge. Within this framework, the research suggests a number of description strategies and steps for designing an audio description course.
Sahne arkasında bir çevirmen: Üretken bir çeviri öznesi olarak Seçkin Selvi
Drawing on Pierre Bourdieu's concepts of "field", "habitus" and "capital" (Bourdieu, 1990), this thesis positions Seçkin Selvi as a female agent of translation. Selvi has proved to be a versatile and prolific agent as she has been active in the literary field since 1957 as a translator, editor and theatre critic as well as publisher and journalist. Hence, this thesis argues that Selvi has been subject to the conditions of the field she has been in, and that her success and survival as an agent of translation in the field has been guaranteed by her rich symbolic capital and professional habitus. To do so, this study draws on a rich extratextual (Toury, 1995) analysis of Selvi's extensive corpus, biographical and archival data, the interviews she gave, the events she participated, the newspaper reports she appeared in, events, organizations, fairs she participated in, as well as the e-mail interview I conducted with her. To that end, it first reviews agent-oriented studies, which have been in a growing trend with the social turn in translation studies, and then examines the Bourdieusian concepts of field, habitus and capital. Further, this study scrutinizes Selvi's agency and her cultural, social and symbolic capital. It lastly explores her primary and secondary (translatorial) habitus and concludes with a critical discussion of Selvi's case in regards to the relationship between the concepts of field, habitus and capital. Bringing a female agent of translation from backstage to stage, the findings of this study will hopefully inspire further studies on female agents in translation studies and contribute to a more humanized translation studies in general. Key words: Seçkin Selvi, Agent of Translation, Agency, Translatorial Habitus, Symbolic Capital
1970'lerden 2015'e kadar Türkçe'ye yapılan edebi çevirilerde kuirliğin yolculuğu
This dissertation aims at discovering the way that queer identities were represented in the six Turkish translations between the years of 1970 and 2015. Queer translation studies is a relatively new field of study and thus, the studies on the representations of queer characters in the translations are very limited. Taking this notion as a starting point, this study selects six English and American novels which have queer protagonists and their Turkish translations as a case study. These novels are Midnight Cowboy by James Leo Herlihy, The Color Purple by Alice Walker, A Single Man by Christopher Isherwood, Maurice by E.M. Forster, Oranges Are Not The Only Fruit by Jeanette Winterson and Call Me By Your Name by André Aciman. In order to reveal the progression of the translations within the target culture, the analysis will be carried out in a chronological order in accordance with the publication dates of the Turkish translations. The translations will be evaluated within the sociopolitical and historical conditions in which they are embedded. For the analysis of the texts, the concepts of "habitus" (Bourdieu, 1990: 53) and "capital" (Bourdieu, 1986: 241) as well as the concept of "agent" (Milton & Bandia, 2009: 1) are employed as the theoretical framework of the study. The methodological approach that is adopted for the textual analysis of the translations is the "three modes" (2018: 157) for translating queer literary texts suggested by Marc Démont. The research has revealed that the translators from the 70s and early 80s employed translation strategies of omission and euphemism under the influence of sociopolitical conditions at the time while this tendency altered during the late 1980s and 1990s in parallel with the more tolerant climate in Turkey and the increasing popularity of the Queer movement. On the other hand, the translations from 2000 to 2015 displayed an act of resistance and revealed the translators and the Sel Yayıncılık as agents of translation.