Resimli çocuk kitapları
Bu konu başlığı altında 59 tez
Eskişehir il halk kütüphanesi resimli çocuk kitaplarının değerlendirilmesi
Çocuk edebiyatı ürünlerinin taşıdığı özellikler, hitap ettiği yaş grubuna göre farklılık göstermektedir. Çocuğun, yaşına uygun, gelişimini destekleyecek nitelikte kitaplarla buluşturulması, halk kütüphanelerinin temel görevleri arasında yer alır. Bu kapsamda, her çocuğa eşit hizmet veren halk kütüphanelerinin çocuk dermelerinin, çocuk kitapları tasarım ilkeleri ışığında değerlendirilmesi önem taşımaktadır. Bu çalışmada, Eskişehir İl Halk Kütüphanesi resimli çocuk kitapları dermesi dış yapı ve içyapı unsurları açısından değerlendirilmiş ve bu unsurların kitapların ödünç alınması üzerindeki etkisi incelenmiştir. Kitapları değerlendirmek amacıyla araştırmacı tarafından "Resimli Çocuk Kitaplarını Değerlendirme Formu" oluşturulmuştur. Çalışmanın evrenini, Eskişehir İl Halk Kütüphanesi'nin 0-7 yaş çocuklara hitap eden ve 2015-2019 yılları arasında yayınlanmış resimli çocuk kitapları oluşturmaktadır. Betimleme yöntemiyle gerçekleştirilen çalışmada, 2197 kitap arasından rastgele örnekleme yöntemi ile seçilmiş 130 resimli çocuk kitabı değerlendirilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgulara göre, kitap kapağının görsel etkisinin ilgi çekici olması, kapak resimlerinin konuyu yansıtması, resimlerin çocuğun öykü oluşturabileceği nitelikte olması, resim ve metin oranının uygunluğu, kitabın çocuğun gelişim düzeyine, ilgi ve gereksinimlerine uygunluğu, kitabın çocukta okuma isteği uyandıracak nitelikte olması gibi dış yapı ve içyapı unsurları, kitapların ödünç alma durumunu olumlu yönde etkilemektedir. Elde edilen sonuçlara göre, "Eskişehir İl Halk Kütüphanesi dermesinde bulunan resimli çocuk kitaplarının dış yapı ve içyapı özellikleri ile çocuğa görelik (uygunluk) unsurları onların ödünç alınma durumlarını etkilemektedir" şeklinde oluşturulan hipotezi doğrulanmıştır. Çalışma sonunda önerilerde bulunulmuştur.
-Örnek sureler ekseninde- çocuklara yönelik meal ve tefsir çalışmalarının gerekliliği
Bu araştırmamızda genel olarak günümüzde hepimizin ortak sorunu olan ahlaki çöküş ve dinden uzaklaşma probleminin asıl nedenlerinden bahsedilmiştir. Kur'an'dan bihaber yetişen çocuklar ise bu nedenlerin başında gelmektedir. Bu nedenle öncelikle çocukluk döneminin kişilik gelişimine etkisi üzerinde durularak çocuklara yönelik Kur'an-ı Kerim çalışmalarının ne kadar önemli olduğu ve bu konudaki eksiklik, bu çalışmalara duyulan ihtiyaç gözler önüne serilmeye çalışılmıştır. Tez hazırlanırken konunun daha iyi anlaşılabilmesi için birinci bölümde çocuk psikolojisi ve çocuk edebiyatı üzerinde durulmuş, pek çok kaynaktan faydalanılarak bu dönemde doğru bir eğitimin verilebilmesi için gerekenler açıklanmıştır. İkinci bölümde ise araştırmamızın asıl konusu olan çocuklara yönelik meal ve tefsir çalışmaları hakkında detaylı bilgilere yer verilmiştir. İslam'ın çocuğa bakışı ve çocukluk dönemi din eğitimi konularına yer verilmiş, çocuğun Kur'an-ı Kerim ile bağının bu eğitimde ne kadar etkili olduğu gösterilmeye çalışılmıştır. Daha sonra bu çalışmaların önemi ve gerekliliği ifade edilerek çocuklar için tefsirin imkânından bahsedilerek bu eserler hazırlanırken nelere dikkat edilmesi, hangi özelliklerin bulunması gerektiği açıklanmıştır. Üçüncü bölümde ise örnek olması açısından verilen tüm bu bilgiler ışığında özellikle ilkokul çağı çocuklarının seviyesine uygun olarak bazı kısa surelerinin meal ve tefsirlerine yer verilerek çalışmaya son verilmiştir.
Oyuncak ve kitap kütüphanesi temelli oku oyna aile eğitim programının aile çocuk okuma ve oyun davranışlarına etkisi
Araştırmanın amacı, sosyoekonomik açıdan dezavantajlı ebeveyn ve çocukların yer aldığı bağımsız resmi bir anaokulunda; araştırmacı, üniversite ve sivil toplum kuruluş örgütü işbirliğiyle oluşturulan Oyuncak Kitap Kütüphanesini temele alarak, Oku Oyna Aile Eğitim Programının ebeveyn ve çocukların oyun oynama ile kitap okuma davranışları üzerindeki etkisinin incelenmesidir. Literatür taraması ve uzman görüşü çerçevesinde oluşturulan Oku Oyna Aile Eğitim Programında; üç-beş yaş döneminin gelişimsel özellikleri, resimli çocuk kitaplarının önemi ve kriterleri, sesli okuma sürecinin nitelikli kılınması, ebeveyn ile çocuk arasındaki oyun oynama davranışlarının geliştirilmesi konularına değinilmiştir. Oku Oyna Aile Eğitim Programında grup görüşmeleri, bireysel görüşmeler, tartışma, örneklendirme, karşılaştırma, anlatım vb. tekniklerden faydalanılmıştır. 7 haftada toplam 7 saat süren yüz yüze ve çevrimiçi ebeveyn eğitiminin etkilerine çalışmada yer verilmiştir. Çalışmada karma araştırma yöntemlerinden paralel karma desen kullanılmıştır. Nicel aşamada tek gruplu, eşleştirilmemiş, ön test-son test deneysel desen modeli kullanılmıştır. Nitel aşamada ise doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada oyuncak ve kitap kütüphanesinin kurulduğu okulda 2022-2023 eğitim öğretim yılına kayıtlı üç-altı yaş arasındaki çocukların ebeveynlerinden 15'i çalışma grubu olarak belirlenmiş ve ölçüt örneklem yöntemi benimsenmiştir. Araştırmanın nicel boyutunda Çocuk-Ebeveyn Birlikte Okuma Etkinlikleri Ölçeği ve Oyuna Katılım Anket Formu kullanılarak ön test ve son test verileri alınmıştır. Nicel veriler cinsiyet, eğitim düzeyi, gelir düzeyi gibi sürekli değişkenlerin gruplara göre analizinde Mann Whitney U, genel olarak ve grup ayrımında ölçek puanlarının ön test-son test olarak zamansal karşılaştırma analizinde Wilcoxon İşaretli Sıralı testi kullanılmıştır. Nitel boyutta veriler ise 5 ila 15 dakikalık ebeveynlerle çocukların birlikte oyun ve okuma davranışına ilişkin video kayıtlarından oluşmaktadır. Video kayıtları doküman analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda ebeveyn eğitimlerinin, ebeveynlerin çocuklarıyla birlikte oyun oynama ve kitap okuma davranışları üzerinde etkili olduğu bulunmuştur. Bu araştırmadan elde edilen etkili sonuçlar dikkate alınarak özellikle düşük sosyoekonomik statüdeki ebeveynlere yönelik eğitimler yaygınlaşabilir, anaokullarında oyuncak ve kitap kütüphaneleri açılabilir, ebeveynlerin çocuklarıyla hem oyun hem de okuma davranışlarına yönelik daha çok bilimsel araştırma yapılabilir.
Erken çocukluk dönemine yönelik pandemi temalı çocuk kitaplarının içerik özellikleri açısından incelenmesi
Tüm dünyada 2020 Aralık ayında yayılmaya başlayan COVID-19 virüsü çocukların duygusal ve psikolojik gelişimlerini ciddi oranda etkilemiştir. Ani ve hızla yayılan bu virüs insanlarda bilimsel anlamda bilgi eksikliğine neden olmuştur. Çocukların duygusal gelişimlerini olumlu olarak destekleyecek ve zihinlerinde oluşan bilgi eksikliğini giderecek eğitici araçlardan biri resimli çocuk kitaplarıdır. Bu araştırmanın amacı, Türkiye'de erken çocukluk dönemindeki çocuklar için çevrimiçi ya da basılı şekilde yayınlanan pandemi temalı çocuk kitaplarının içerik özellikleri bakımından incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda araştırmacı tarafından pandemi temalı kitaplara yönelik olarak kitap inceleme formu oluşturulmuştur. Araştırmanın çalışma grubunu pandemi temalı çevrimiçi ya da basılı olarak yayımlanan 38 resimli çocuk kitap oluşturmaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi kullanılmış olup elde edilen veriler içerik analizi ile çözümlenmiştir. Veriler yüzde ve frekans analizi ile ifade edilmiş olup, incelenen dokümanlardan doğrudan alıntılar yapılmıştır. Yapılan bu araştırmada elde edilen bulgulara bakıldığında erken çocukluk dönemine yönelik pandemi temalı çocuk kitaplarının çoğunun içerik özelliklerinin, erken çocukluk dönemindeki çocukların gelişim özellikleri göz önünde bulundurularak hazırlandığı, çevrimiçi yayınlanan kitapların çoğunluğunun ise içerik özellikleri açısından düzenlemeye ihtiyaç duyduğu görülmüştür. Bu doğrultuda içerik özellikleri uygun olmayan kitapların sağlık alanında çalışan bilim insanları ile iş birliği yapılarak pedagojik olarak daha uygun olacak şekilde yeniden düzenlenerek yayımlanması; pandemi, sağlık gibi temaları içeren kitapların ve bu kitaplar üzerine yapılan araştırmaların artması gerektiği önerilmektedir.
Okul öncesi öğretmenlerinin resimli çocuk kitaplarına ilişkin görüşleri
Bu araştırmada okul öncesi öğretmenlerinin resimli çocuk kitaplarına ilişkin görüşlerini ortaya çıkarmak ve bu görüşler doğrultusunda öneriler sunmak amaçlanmıştır. Bu araştırma nitel bir araştırma olup, veri toplama tekniği olarak yarı yapılandırılmış görüşme tekniği uygulanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2014-2015 eğitim öğretim yılında, Gaziantep ilinde özel anaokullarında görev yapan 20 okul öncesi öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak, 9 sorudan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Görüşme formu ile okul öncesi öğretmenlerinin cevaplarından elde edilen veriler, içerik analizi yöntemi kullanılarak değerlendirilmiştir. Yapılan analizler neticesinde, öğretmenlerin tercih ettikleri kitaplar, resimli çocuk kitaplarıyla yaptıkları etkinlikler, çocukların kitap tercihleri ve sınıf kütüphaneleri hakkında önemli sonuçlar ortaya çıkmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre öğretmenlerin; en çok resimli kitap kullanmayı tercih ettikleri, çoğunun bir sınıf kütüphanesine sahip olmadıkları, büyük çoğunluğunun kitap seçerken yazar ve yayınevi tercihi olmadığı ve en çok soru sorma etkinlikleri gerçekleştirdikleri görülmüştür. Ayrıca çocuklarında kitap seçiminde öğretmenlerle aynı görüşlere sahip oldukları ve onlarında en çok resimli çocuk kitaplarını tercih ettikleri görülmüştür. Anahtar sözcükler: Çocuk edebiyatı, resimli çocuk kitapları, okul öncesi öğretmenleri
Bilişsel edebi yaklaşım açısından resimli öykü kitaplarındaki duygu ifadelerinin incelenmesi ve 60-72 aylık çocuklara bu duyguların yansıması
Çocuklar yaşamın ilk yıllarından itibaren sosyal çevrelerindeki olay ve olguları resimli öykü kitapları aracılığıyla tanımaya ve anlamaya başlamaktadır. Resimli öykü kitaplarının bu önemli rolü çocuklara zihin okuma ve empati becerisini kullanmada ve geliştirmede büyük bir katkı sunmaktadır. Bu önemli katkı çocuk edebiyatında yeni bir yaklaşım olan Bilişsel Edebi Yaklaşım ışığında değerlendirilmektedir. Bilişsel Edebi Yaklaşım, genel olarak kurgusal edebi çerçeve içinde ortaya çıkan mesajın okuyucu tarafından hangi bilişsel süreçlerle anlaşıldığı ve okuyucunun kafasında nasıl bir resim ortaya çıkardığıyla ilgilenmektedir. Bu araştırma birbiriyle ilişkili iki çalışmadan oluşmaktadır. Birinci çalışmada, Bilişsel Edebi Yaklaşım çerçevesinde resimli öykü kitaplarındaki metin ve resim etkileşimiyle duygu ifadelerini yansıtma durumu; ikinci çalışma da ise Bilişsel Edebi Yaklaşım açısından resimli öykü kitaplarındaki duygu ifadelerinin 60-72 aylık çocuklardaki yansıması incelenmiştir. Birinci çalışmanın çalışma grubunu amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilmiş 13 resimli öykü kitabı, ikinci çalışmanın çalışma grubunu ise Tunceli il merkezinde özel bir okul öncesi eğitim kurumuna devam eden ortalama 66 aylık 10 çocuk oluşturmaktadır. Araştırmanın amacı doğrultusunda birinci çalışmanın verileri doküman inceleme yöntemiyle toplanmış ve veriler içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. İkinci çalışmanın verileri yarı yapılandırılmış görüşme yöntemiyle toplanmış, veriler yine içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Araştırmanın birinci çalışmasına ait bulgular; 13 resimli öykü kitabı arasından altı resimli öykü kitabına ait resimlerin, öyküdeki karakterlerin zihinsel durumlarını fark etmeye ve anlamaya olanak sağladığını, beş kitaba ait resimlerin ise belirsizlik içerdiğini göstermiştir. Kitaplarda duygu ifade eden sözcük veya sözcük gruplarında en fazla "mutluluk" ve "üzüntü" duygularının işlendiğini görülmüştür. Ayrıca, bulgularda öykü kitaplarında 143 kez "evet" ve 68 kez "hayır" ile resim ve metin etkileşiminden bahsedilebileceği ortaya çıkmış fakat bunun beklenen düzeyde olmadığı saptanmıştır. 143 kez "evet"; resimle aktarılan duygunun metinle desteklendiği veya metinde anlatılan duygunun resimle desteklendiği anlamını taşımaktadır. 68 kez "hayır"; resimle aktarılan duygunun metinle desteklenmediği veya metinde anlatılan duygunun resimle desteklenmediği anlamını taşımaktadır. Bunun yanı sıra resimli öykü kitaplarındaki duygu ifadelerinin geçtiği cümlelerde en fazla ikinci sırada zihin okumada yansıtma katmanı olduğu saptanmıştır. Araştırmanın ikinci çalışmasına ait bulgular ise ortalama 66 aylık çocukların; Bilişsel Edebi Yaklaşım acısından duygu durumunu iyi yansıtan kitaptaki resim ve metindeki duygu ifadelerini anlayarak karakterlerin zihinsel durumlarını fark ettiğini ve empati kurduğunu, duygu durumunu iyi yansıtamayan kitaptaki resim ve metindeki duygu ifadelerini anlamada karakterlerin zihinsel durumlarını fark etmede ve empati kurmada güçlük yaşadığını göstermiştir. Anahtar kelimeler: Bilişsel edebi yaklaşım, zihin okuma (zihin kuramı), empati, resimli öykü kitapları, duygular, 60-72 aylık çocuklar
Beş yaş grubu çocukların bilişsel bakış açısı alma becerilerine etkileşimli kitap okuma temelli etkinliklerin etkisi
Bu araştırmanın amacı, 5 yaş grubu çocukların bilişsel bakış açısı alma becerilerine etkileşimli kitap okuma temelli etkinliklerin etkisini incelemektir. Araştırmada nicel yöntemin ön test - son test eşitlenmemiş kontrol gruplu yarı deneysel deseni kullanılmıştır. Çalışma grubunu 2020-2021 eğitim öğretim yılında Elazığ il merkezindeki bağımsız bir devlet anaokulunun iki farklı sınıfına devam eden 5 yaş grubundaki 20 çocuk oluşturmaktadır. Çalışma grubu, deneysel desen gereğince deney (n=10) ve kontrol (n=10) olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Hangi sınıfın deney, hangi sınıfın kontrol grubu olacağına yansız atama (random) ile karar verilmiştir. Veri toplama araçları olarak, araştırmacı tarafından tez kapsamında geliştirilmiş olan Erken Çocuklukta Bilişsel Bakış Açısı Alma Testi (EBAT) ve Kişisel Bilgi Formları kullanılmıştır. Katılımcıların bilişsel bakış açısı alma becerisine ilişkin ölçümleri ön test, son test ve kalıcılık testi yapılarak elde edilmiştir. Deney grubuna araştırmacı tarafından Etkileşimli Kitap Okuma Temelli Etkinlikler (EKOTE) uygulanmıştır. Bu müdahale her hafta 3'er oturum olmak üzere, 8 hafta ve toplam 24 oturumda tamamlanmıştır. Kontrol grubuna ise herhangi bir müdahalede bulunulmamış ve MEB Okul Öncesi Eğitim Programı (2013)'nın öğretmen tarafından uygulanmasına devam edilmiştir. Deneyden elde edilen veriler, t-testi ve ANOVA uygulanarak analiz edilmiştir. Deney ve kontrol gruplarının ön test ve son test puan verilerinin analizi sonucunda kontrol grubunda anlamlı bir farklılığa rastlanmazken, deney grubunda ise anlamlı bir farklılığın olduğu ortaya çıkmıştır. Bu durum, erken çocukluk eğitiminde etkileşimli kitap okuma temelli etkinlikler kullanmanın 5 yaş grubu çocuklarının bilişsel bakış açısı alma becerilerini artırıcı etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Ayrıca, müdahaleden üç hafta sonra deney grubuna kalıcılık testi uygulanmış ve elde edilen etkinin kalıcı olduğu anlaşılmıştır.
Resimli çocuk kitaplarındaki metin ve görsellerin coğrafi kavramlar açısından incelenmesi
Bu araştırmanın amacı resimli çocuk kitaplarının görsellerinde ve metinlerinde geçen coğrafi kavramların incelenmesidir. Mevcut araştırmada nitel araştırma modellerinden tarama modeli kullanılmıştır. Verilerin toplanması aşamasında nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, okul öncesi ve ilkokul öğrencilerine yönelik olan, 5-13 yaş aralığını kapsayan, Türkiye'de 30 ulusal yayınevine ait olan, yerli ve çeviri resimli çocuk kitapları oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini, 30 ulusal yayınevine ait olan, 22 yerli resimli çocuk kitabı ve 85 çeviri resimli çocuk kitabı olmak üzere toplamda 107 resimli çocuk kitabı oluşturmaktadır. Tarama modeli olarak yürütülen bu araştırmada resimli çocuk kitaplarının metinlerindeki ve görsellerindeki coğrafi kavramlar ele alınmıştır. Araştırma kapsamında araştırmacı tarafından oluşturulan "Kitap Değerlendirme Formu" kullanılarak sadece nitel verilerden faydalanılmıştır. Belirlenen tüm resimli çocuk kitapları toplam 4 kez okunmuştur. İlk okumada metinlerdeki, ikinci okumada görsellerdeki, üçüncü okumada hem metinlerdeki hem de görsellerdeki coğrafi unsur ve bileşenler gözden geçirilmiştir. Son okumada ise her bir kitap için form doldurulmaya başlanmıştır. Araştırma kapsamında ulaşılan bulgulara bakıldığında metinlerde en çok geçen coğrafi kavramın iklim ve atmosfer (173) en az geçen coğrafi kavramın ise madenler-enerji kaynakları (4) olduğu tespit edilmiştir. Görsellerde geçen en fazla coğrafi kavram bitki örtüsü (309), en az geçen coğrafi kavram ise turizm (1)'dir. Resimli çocuk kitaplarının metinlerinde sanayi ve ulaşım coğrafi kavramının hiç yer almadığı görülmüştür. Resimli çocuk kitaplarının görsellerinde hiç bulunmayan bir coğrafi kavram ise bulunmamıştır. Araştırmanın bulgularında da bu resimli çocuk kitaplarının metinlerinden ve görsellerinden çeşitli örneklere yer verilmiştir. Araştırmada geliştirilen bazı öneriler ise şu şekildedir: Coğrafi kavramları belirlemede farklı kitap türlerinin de kullanılması, mevcut araştırmada kullanılan resimli çocuk kitaplarının sayısı arttırılarak araştırmanın genişletilmesi, seçilen kitapların belirli bir ölçüte dayandırılarak yeni bir araştırma tasarlanması, araştırmanın modelinin değiştirilmesi ve hem öğretmenlerin hem de ebeveynlerin bu araştırmayı inceleyerek çocuklarının/öğrencilerinin coğrafi kavram bilgilerini zenginleştirmeleri önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Coğrafya, coğrafi unsurlar, resimli çocuk kitapları
Biyografik resimli çocuk kitapları ve etkileşimli okuma
Bu araştırmanın amacı, biyografi türündeki resimli çocuk kitaplarının okul öncesi eğitim programındaki 'Kendisine ve ailesine ait özellikleri tanıtır' kazanımlarının edinilmesini nasıl etkilediğini incelemektir. Eylem araştırmasının kullanıldığı bu araştırmadaki veriler 2021-2022 eğitim öğretim yılında Düzce ilinin Gölyaka ilçesine bağlı bir devlet okulundan edinilmiştir. Çalışma kapsamında okul öncesi dönemde bulunan 6 çocuğun katılımıyla gerçekleştirilen etkileşimli okuma atölyelerine ve etkinliklere yer verilmiştir. 5 adet biyografi türünde nitelikli resimli çocuk kitabının kullanıldığı çalışma 6 hafta sürmüştür. Uygulama araştırmacı tarafından yürütülmüştür. Verileri toplamak için kontrol listesi değerlendirme formu, ön değerlendirme ve son değerlendirme olmak üzere iki kez uygulanmış ve süreç içerisinde araştırmacı günlüğü tutulmuştur. Etkileşimli okuma atölyelerinin tamamlanmasının ardından eylem öncesi çocuklarla gerçekleştirilen görüşmeler yeniden yapılmış, elde edilen veriler alan yazın ışığında tartışılmıştır Eylem araştırması olarak tasarlanan bu çalışmada durum tespiti yapabilmek amacıyla 57 okul öncesi öğretmeni, 42 ebeveyn ve 40 çocuk ile görüşmeler yapılmıştır. Öğretmen ve ebeveynler ile görüşülürken verilen cevaplar doğrultusunda kontrol listesi değerlendirme formunda bulunan veriler işaretlenirken öğrencilerden ses kaydı alınmıştır. Daha sonra bilgisayar ortamına aktarılan veriler içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Durum tespiti yapıldıktan sonra eylem planı hazırlanarak etkileşimli kitap okuma atölyeleri gerçekleştirilmiştir. Son olarak yapılan görüşmeler neticesinde biyografi türündeki resimli çocuk kitaplarının çocukların belirtilen kazanımlara katkı sağlayıp sağlamadıkları analiz edilmiştir. Yapılan araştırmada biyografi türündeki resimli çocuk kitaplarının etkileşimli okuma yöntemiyle okunmasının MEB (2013) Okul Öncesi Eğitim Programında yer alan 'Kendisine ait özellikleri tanıtır/ Ailesiyle ilgili özellikleri tanıtır' kazanımlarına olumlu yönde katkı sağladığı sonucuna ulaşılmıştır. Yapılan araştırmanın sonucuna göre biyografi türündeki resimli çocuk kitaplarının öğrencilerin kendilerine ilişkin ad-soyad, yaş ve fiziksel özelliklerini, ebeveynlerine ilişkin ad, soyad ve mesleklerini; yakın akrabalarına ilişkin isim ve ev adreslerini ifade etmelerinde artış sağladığı görülmüştür. Ancak öğrencinin cinsiyeti, boy uzunluğu, duyuşsal özellikleri, anne ve babasına ilişkin fiziksel özellikleri ve ebeveynlerinden birisine ait telefon numaralarını söylemelerinde ise bir değişikliğe rastlanmamıştır.
3-6 yaş grubu çocuklarına yönelik yayımlanan resimli hikaye kitaplarının bazı temel değerler açısından incelenmesi
Bu çalışma, 3-6 yaş grubu çocukların değer edimine yönelik, Türk yazarlar tarafından yazılmış resimli hikaye kitaplarında yer alan temel insani değerlerin neler olduğunu ve yer verilme oranlarını tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Birinci bölümde araştırmanın amacı, önemi, sınırlılıkları ve değer kavramına yer verilirken ikinci bölümde değerler ve çocuk kitaplarına ilişkin bilgiler sunulmuştur. Araştırmada içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın evreni, 3-6 yaş gurubu çocukları için değerlere yönelik ve Türk yazarlar tarafından yazılmış resimli çocuk kitaplarıdır. Örneklemi ise bu eserler arasından ölçüt örneklem yöntemi ile seçilen 135 kitap oluşturmaktadır. Eserlerde işlenen değerler kodlanarak metin kısımları için kategorilere ve alt kategorilere ayrılmıştır; resim kısımları ise yalnızca kategorilere ayrılmıştır. İnceleme sonucunda 3-6 yaş grubu çocuklar için değerlere yönelik olarak yayımlanan, Türk yazarlar tarafından yazılmış resimli çocuk kitaplarında sevgi, paylaşmak, arkadaşlık, mutluluk, nezaket, yardımseverlik, temizlik, saygı, adalet, tutumluluk, estetik, empati, hoşgörü, dürüstlük, çalışkanlık, özgüven, sorumluluk, cesaret, liderlik ve barış değerlerine yer verildiği tespit edilmiştir. Kitapların metin kısımlarındaki toplam cümle %28.69 oranında değer ifade etmektedir. Resim kısımlarında ise tüm resimlerin %53.04 oranında değer ifade ettiği bulunmuştur. Değer içerikli resimli hikaye kitaplarının metin kısımlarında geçen değer dağılımlarına bakıldığında sevgi, paylaşmak, arkadaşlık, mutluluk ve nezaket en çok rastlanan değerlerken cesaret, liderlik ve barış en az yer verilen değerler olduğu görülmektedir. Değer içerikli resimli hikaye kitaplarının resim kısımlarında geçen değer dağılımlarına bakıldığında paylaşmak, sevgi, mutluluk, arkadaşlık ve yardımseverlik değerlerine yüksek oranda; saygı, temizlik, nezaket, empati ve çalışkanlık değerlerine orta derecede yer verildiği sonuçlar arasındadır. Metin kısmında en fazla sevgi değerine yer verilmişken resim kısmında paylaşmak değeri ilk sırada yer almaktadır. Her iki kısımda da barış değeri en son sıradadır. Resimli çocuk kitaplarında sevgi, paylaşmak, arkadaşlık, mutluluk gibi belirgin şekilde işlenen değerlerin yanı sıra cesaret, liderlik, özgüven, sorumluluk, barış gibi farklı değerlerin de ele alınması çocuğun kişisel gelişimine ve öz saygısının artmasına katkı sağlayacaktır. Anahtar Kelimeler: Okul Öncesi Eğitim, değerler, değerler eğitimi, çocuk kitapları.
Etkileşimli okumanın hikâye anlatma becerisine etkisi
Bu çalışmanın amacı, etkileşimli okuma çalışmalarının hikâye anlatma becerisine olan etkisini incelemektir. Araştırmada ön-test son-test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırma 2018-2019 eğitim öğretim yılı Şanlıurfa İl merkezli bir devlet okulunda yürütülmüştür. Araştırma, deney grubunda 25 ve kontrol grubunda 25 olmak üzere toplam 50 üçüncü sınıf öğrencisinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın ön test ve son test verileri sessiz kitap niteliği taşıyan bir resimli çocuk kitabını, deney ve kontrol grubu öğrencilerinin hikâye anlatma yöntemi dâhilinde seslendirmesiyle ve bu esnada ses kayıt cihazı aracılığıyla toplanmıştır. Araştırma kapsamında gerçekleştirilen Etkileşimli Okuma çalışmaları araştırmacı tarafından deney grubu öğrencilerine uygulanmıştır. Araştırmanın uygulama süreci 12 hafta sürmüş ve bu süre zarfında toplam 18 resimli çocuk kitabı etkileşimli okuma çalışmaları dâhilinde kullanılmıştır. Araştırmanın verileri SPSS 24 paket programı yardımıyla analiz edilmiştir. Verilerin analizi doğrultusunda elde edilen sonuçlara göre, öğrencilerin hikâye anlatma yöntemiyle kurgulamış oldukları ön test anlatımlarında kelime sayısı, kelime çeşitliliği ve cümle anlam ünitesi gibi boyutlarda deney ve kontrol grubu arasında anlamlı bir farklılık görülmezken son testin hikâye anlatımlarında deney grubu öğrencilerinin lehine anlamlı bir farklılık ortaya çıkmıştır. Araştırmanın sonunda elde edilen sonuçlar ve literatür doğrultusunda etkileşimli okuma çalışmalarının çocuklarda ifade edici dil becerilerinin gelişimine katkı sağladığını, kelime hazinesini arttırdığını göstermektedir.
Interdisciplinary research on picturebooks and comics for museums and cultural heritage sites
Picturebooks and comics are utilized as interactive learning tools for visitors in museums and cultural heritage sites. The museum visit bears various challenges for children, especially in regards to meaning-making, such as grasping the essence of artworks, understanding historical concepts, and orienting themselves in space. Picturebooks and comics can facilitate children's engagements in these cultural places through fiction, nonfiction, or hybrid narrations. While fictional narrations help accustom children to the subject and the environment, non-fiction offers them playful experiences based on knowing through art. The presented research reveals different aspects of children's picturebooks in museums and cultural heritage sites. First, it analyses the image and text relationships in select picturebooks published by museums and cultural heritage sites to map how children benefit from this relationship, in addition to writing, drawing, and designing activities that hone their creative skills. Second, it investigates interactivity in these books to understand how they can bolster children's embodied learning in art through sensory, hands-on, and spatial engagements. Based on this research, a picturebook project for the Pera Museum was developed as a case study to propose novel ways for children to interact with museum content.
Teknoloji ile zenginleştirilmiş yeni nesil etkileşimli kitap tasarımlarının işlevsel özelliklerine ilişkin potansiyellerin ve gelecek yönelimlerinin belirlenmesi
Etkileşimli çocuk kitapları, geleneksel basılı çocuk kitaplarından farklı olarak alışılan okuma deneyimini yeniden şekillendiren kitaplardır. Düz anlatım biçiminin yerine farklı tasarım teknikleri kullanarak tasarlanan etkileşimli çocuk kitapları, çocukların kitapla hem fiziksel hem de zihinsel etkileşime girmesini amaçlar. Etkileşimli çocuk kitapları çocukların dikkatlerini çekmek, aktif katılımını ve keşfetmesini sağlamak için birden fazla görsel araç ve farklı unsurlar (dokunmalı yüzeyler, minik oyuncaklar, katlanır kartlar, ses öğeleri, vb.) içerir. Bu çalışmanın temel amacı, kullanıcının (çocuğun) yalnızca izleyici rolünde olduğu veya kısıtlı etkileşim araçları ile sunulan kitaplar yerine teknolojiyle zenginleştirilmiş; dokunsal, işitsel ve görsel duyular gibi çoklu duyuları deneyime dahil eden etkileşimli çocuk kitaplarının gelecekteki gelişim potansiyellerini tasarım bağlamında incelemektir. Araştırma kapsamında alana yönelik tasarlanan, alanda var olan etkileşimli kitapların ürün odaklı sektör analizi yapılmıştır. Etkileşim türlerine göre kategoriler oluşturulmuş ve etkileşimli çocuk kitapları türlerine göre sınıflandırılmıştır. Alanında uzman kişilerle kişisel çalıştay düzenlenmiştir. Sonuçlar doğrultusunda, teknoloji ile zenginleştirilmiş yeni nesil etkileşimli kitap tasarımlarının işlevsel özelliklerine ilişkin potansiyeller ve gelecek yönelimleri belirlenmiş; çocuklara yönelik etkileşimli kitap tasarımı için çeşitli öneriler sunulmuştur.
Okul öncesi çağı çocuklarına dönük hazırlanmış dürüstlük konulu öykülerin içerik analizi
Bu çalışmanın amacı okul öncesi çağı çocuklarına dönük olarak hazırlanmış, dürüstlük konulu, Türk ya da yabancı yazarlar tarafından yazılmış Türkçe olarak basılmış öykülerde dürüstlük konusunun nasıl işlendiğini ortaya koymaktır. Araştırma temel nitel araştırma yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Doküman analizi kapsamında toplanan verilerin analizi için içerik analizi teknikleri kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu; Türkçe olarak 2004 - 2015 yılları arasında basılmış yazarı Türk ya da yabancı olan, okul öncesi çağı çocuklara dönük dürüstlük konulu 21 resimli çocuk kitabı, dört İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından çevrimiçi olarak yayımlanmış Değerler Eğitimi Kılavuzlarında yer alan dürüstlük konulu 9 öykü ve Değerler Eğitimi Merkezince çevrimiçi yayımlanmış olan okul öncesi çağı çocuklarına dönük dürüstlük konulu 1 öykü ile oluşturulmuştur. Nitel araştırma yaklaşımı ile desenlenen araştırmada, nitel içerik analizden sonra nicel içerik analizine de başvurulmuştur. Nitel içerik analizi için QSR NVivo 11 adlı yazılımdan yararlanılmıştır. Gerçekleştirilen nitel içerik analizi bulgularına göre, dürüst olmayan davranış örneklerine dürüst davranış örneklerinden daha fazla rastlanmıştır. Metinler içerisinde dürüstlüğün faydası ile dürüst olmamanın zararına birbirine çok yakın sayılarda rastlanmıştır. Dürüst davranmamanın sebep olduğu olumsuz duygulara, dürüstlüğün sebep olduğu olumlu duygulardan daha fazla rastlanmıştır. Öykülerin nicel içerik analizi yoluyla incelenmesiyle tüm metinlerde en sık tekrar eden kelimelerin sayılarına ulaşılmıştır. En az beş harften oluşan sözcükler içerisinde çalışma grubunda en sık tekrar eden kelimenin "yalan" kelimesi olduğu görülmüştür. Bulgular genel olarak değerlendirildiğinde çalışma grubundaki metinlerin çoğunun "dürüstlük ve olumlu sonuçlarından" çok "dürüst olmama ve olumsuz sonuçlarına" vurgu yaptığı sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar kelimeler: Okul öncesi, dürüstlük, öykü, ileti resimli kitap.
Çocuk edebiyatının temel ilkeleri açısından Behiç Ak'ın kitaplarında görsel tasarım, değerler ve metin ilişkileri
Bu çalışma, çocuk edebiyatında önemli bir yere sahip olan Behiç Ak'ın resimli çocuk kitaplarının tasarım özelliklerini, resimleme tekniklerini inceleyen; resim-metin ilişkisini, hikâyelerdeki ve resimlerdeki değerleri çözümleyen bir araştırmadır. Amaçsal örneklem ile seçilen, Behiç Ak'ın kitapları arasından resim yoğunluğu en fazla olan on dört kitabı betimsel tarama yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Behiç Ak'ın "Bilyeler, Büyükanne ve Miyop Ejderha, Doğum Günü Hediyesi, Gökdelene Giren Bulut, Karadeniz'deki Yunus, Kedi Adası, Rüzgârın Üzerindeki Şehir, Uyurgezer Fil, Yüksek Tansiyonlu Çınar Ağacı" eserleri ile Tombiş Kitaplar Serisinde yer alan "Benim Bir Karışım, Bizim Tombiş Taştan Hiç Anlamıyor, Bizim Tombiş Fiyonk Makarnayı Çok Seviyor, Ben Ne Zaman Doğdum, Tombiş Maskeli Baloya Katılmak İstemiyor" isimli resimli çocuk kitapları incelenen eserlerdir. Bu hikâye kitapları dikkatlice okunmuş; resimleri incelenmiş; kitaplardaki değerler tespit edilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılıp değerler tespit edilmiş; resimlerin metin ve değerler eğitimine katkısı yorumlanmıştır. İncelenen kitaplardan elde edilen bulgular örneklerle sunulmuş ve resimlerle desteklenmiştir. Son olarak araştırmadan elde edilen sonuç ve önerilere yer verilmiştir. Araştırma sonucunda Behiç Ak tarafından kaleme alınan kitapların, çocuklara uygun olduğu; okulöncesi ve temel eğitim seviyesindeki çocukların rahatlıkla okuyabileceği tespit edilmiştir. Kitapların, biçimsel yönden bazı kusurları olsa da barındırdığı değerler ile resimleme teknikleri açısından çocuğun gelişimine katkısı olacağı kanısına varılmıştır. Sanatçının eserlerindeki görseller incelendiğinde, grafik tasarım ilkelerinin göz önünde bulundurulduğu görülmektedir. Kitaplardaki görsellerin çizim teknikleri çocuğa ve çocuk edebiyatına uygun niteliktedir. Kitaplarda tespit edilen "dostluk, sevgi, doğa bilinci, hayvan sevgisi, paylaşma, dayanışma, adalet, sabır, sorumluluk, yardımseverlik, nezaket kuralları" gibi değerlerin resimlerle de çocuğa sezdirildiği, metnin ve değerlerin resimlerle desteklendiği görülmüştür. Tüm kitaplarda ortak olan değerler ise hayvan sevgisi, çevre bilinci, dostluk ve dayanışmadır. Behiç Ak, özellikle doğa ve hayvanlar konusunda çocuklarda farkındalık yaratmak istemiştir.
Çocuk edebiyatı yazarı Sara Şahinkanat'ın kitaplarının değerler eğitimi kapsamında incelenmesi
Bu araştırma da Sara Şahinkanat'ın yazarı olduğu okul öncesine yönelik olan çocuk kitapları, değerler eğitimi kapsamında incelenmiştir. Çalışma, nitel araştırma yöntemlerinde biri olan doküman analizi yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Okul öncesi çağı çocuklarına uygun olan sekiz kitap doküman analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Bu çalışma sırasında incelenecek olan çocuk kitapları baştan sona ayrıntılı şekilde dikkatlice birkaç defa okunmuştur. Kitabı kısaca tanıtan özetleri yazılmıştır. Her bir çocuk kitabının içerisinde bulunan yazıların ve resimlerin değer tespitleri yapılmıştır. Ayrıca yazılarda bulunan beceriler ve kavramlarda çalışmada belirtilmiştir. Çözümlemeler sonucunda Sara Şahinkanat'ın kitaplarında okul öncesi dönem çocukları için nitelikle değer aktarımı olabileceği ortaya konulmuştur.
Temsil edilmeyenin temsili: Resimli çocuk kitaplarında engellilik
This study examines the representation of disability in pre-school children's fiction picture books. It aims to investigate and identify the characteristics of how disability is represented in order to raise awareness about the issues surrounding the depiction of disability and in this way, help to make picture books more inclusive. Additionally, the goal of the study is to inspire and motivate illustrators to change current misrepresentation or non-representation of disability and diversity in picture books. The focus of this thesis is on the children's picture books published in Turkey in the last decade, which belong to local and foreign authors. This thesis uses qualitative analysis as a method. It examines a total of 52 picture books in detail via 40 different codes. The results show that there is an increase and improvement in the representation of disability in picture books published in the last decade. However, the analyzed picture books usually use disability as a theme, they have stereotypical approach to the types of disabilities and aim to present information about the type of disability rather than a story. Furthermore, the disabled characters are mostly main characters and they are generally children. This study emphasizes that picture books need to be more inclusive and equitable as they are influential educational instruments for children.
Etkileşimli e-kitap tasarımlarında kullanıcı deneyimi tasarım sürecinin incelenmesi
Bu tez çalışmasında; çocuklara yönelik etkileşimli e-kitap tasarım sürecinde izlenmesi gereken adımları ve dikkate alınması gereken temel kriterleri belirlemek amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında öncelikle e-kitap teknolojisini tanımlayabilmek için kitabın ve e-kitap teknolojisinin tarihsel gelişim süreci araştırılmıştır. Teknolojik gelişmelerin resimli çocuk kitaplarının tasarım ve üretim sürecine etkileri ele alınmıştır. Tüm bu gelişmelerin sonucunda, çocuklar için bir eğitim materyali olarak görülmeye başlayan e-kitap teknolojisinin bir eğitim aracı olarak kullanılabilirliği tartışılmıştır. Uzmanlar tarafından ortaya konmuş kuramlar ve araştırmalar incelenerek, etkileşimli e-kitap tasarım sürecinde izlenmesi gereken temel adımlar ve tasarım sürecinde dikkat edilmesi gereken temel ilkeler belirlenmiştir. Kullanıcı deneyimi açısından etkin ve verimli çalışan bir uygulama geliştirebilmek için, kullanıcı merkezli arayüz tasarımın önemi vurgulanmıştır. Çocuklar ve yetişkinler arasındaki temel farklılıklara odaklanılarak, çocuklara yönelik geliştirilen arayüz tasarımlarında dikkate alınması gereken kriterler saptanmıştır. Richard E. Mayer`in ¨Türetimci Çoklu Öğrenme Kuramı¨ ve ileri sürdüğü temel ilkeler doğrultusunda, çoklu ortam öğelerinin tasarım süreci değerlendirilmiştir. Skemorfizm ve Flat tasarım yaklaşımıyla tasarlanmış etkileşimli e-kitap uygulamaları kullanıcı deneyimi açısından karşılaştırılmıştır.
Feridun Oral'ın çocuk kitaplarının çocuk edebiyatı yönünden incelenmesi
Feridun Oral yazdığı ve çizdiği kitapları ile tanınan, ressamlığı ile de ön plana çıkan önemli bir çocuk edebiyatı yazarıdır. Bu araştırma, çok yönlü sanatçı kişiliği olan Feridun Oral'ın hem yazıp hem de çizdiği kitapların çocuk okura uygunluğunu, çocuk edebiyatının nitelikleri açısından incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, öykünün hem yazarı hem de çizeri olan Oral'ın kitaplarını, geliştirilen kitap değerlendirme formuyla çocuk edebiyatına ve çocuk okura uygunluk açısından değerlendirmektedir. Araştırmaya konu olan kitaplar, Feridun Oral'ın 1993-2024 yılları arasında hem yazıp hem de çizdiği Türkçe çocuk kitaplarıdır. Yazarın sadece çizdiği, yetişkinler için yazdığı ve başka dilde olan kitapları incelemeye dâhil edilmemiştir. Araştırmada alanyazın taraması yapılarak biçim, içerik, dil ve anlatım ile resimler ana başlıkları ile kapsamlı bir kitap değerlendirme formu geliştirilmiştir. Formda kitapların taşıması gereken nitelikler maddeler halinde sorulmuş ve "evet" ya da "hayır" cevabı verecek şekilde kodlanmıştır. Oluşturulan her bir madde ile ilgili açıklama eklenmiştir. Geliştirilen 92 maddelik form, uzman görüşleri de alınarak incelmeye konu olan 22 kitabın değerlendirilmesinde kullanılmıştır. Her kitap için maddeye yönelik yapılan tespitle ilgili açıklama tabloya aktarılmıştır. Araştırmada, Feridun Oral'ın hem yazıp hem çizdiği 22 çocuk kitabının, çocuk edebiyatının taşıması gereken nitelikleri, biçim açısından %84,83, içerik açısından %87,55, dil ve anlatım açısından % 71,94, resimler açısından %86,84 oranında taşıdığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu da Oral'ın kitaplarının çocuk okura genel olarak uygun olduğunu ortaya koymuştur. Bu çalışmada oluşturulan kitap değerlendirme formu ile çocuk kitaplarının taşıması gereken nitelikler ortaya konulmuştur. Kitapları basmadan önce incelemek için yayınevlerinin, çocuk okur için kitap seçiminde ya da önerisinde bulunan öğretmen ve ebeveynlerin formdan faydalanması önerilmektedir.
Sosyal bilgiler dersinde resimli öykülerle kadın tarihi öğretimi
Bu çalışmanın amacı Sosyal Bilgiler dersi içerisinde yer alan tarih konularının öğretiminde eril merkezli bakış açısının dışına çıkmak ve tarihsel süreçte kadın öznelere de yer vermektir. Bu sayede öğrencilerin toplumsal hayatta kadınların varlığını ve tarihte kadın öznelerinde yer aldığını görmeleri sağlanacaktır. Öğrenciler görecekleri kadın özneler sayesinde kadınların yaşam tarzlarını ve kadın haklarının kazanılma aşamalarını-tarihi süreç içerisinde takip edebileceklerdir. Böylece öğrencilerde toplumsal cinsiyet eşitliğine yönelik olumlu düşüncelerin oluşması hedeflenmektedir. Bu amaç doğrultusunda, Sosyal Bilgiler dersi altıncı sınıfta yer alan; "Türk tarihinden ve güncel örneklerden yola çıkarak toplumsal hayatta kadına verilen değeri fark eder. Pozitif ayrımcılık ekonomik, siyasal ve toplumsal temsili gibi olumlu kadına şiddet gibi olumsuz konular üzerinde durulur" kazanımına yönelik çalışmalar yapılmıştır. Kazanım ile öğrencilerde yapılandırmacı yaklaşıma uygun olarak anlamlı öğrenmeyi sağlamak ve kendi bilgilerini oluşturmalarına olanak tanımak amacıyla resimli öykü tekniği kullanılması uygun görülmüştür. Sekiz tane resimli öykünün yer aldığı bu çalışmada öğrencilerin, kadın perspektifinde dönemi hikâyeleştiren yazılarla düş güçlerini canlandıracak ve resimler sayesinde zihinsel olarak geçmiş, şimdi ve gelecek arasında bağ kurma yetilerini geliştirebilecekleri düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Resimli öykü, toplumsal cinsiyet, kadın tarihi, kadın hakları, kadın özneler
4-6 yaş çocukların illüstrasyon stili eğilimi üzerine bir araştırma ve resimli çocuk kitabı önerisi
Bu araştırmanın amacı okul öncesi dönem 4-6 yaş çocuklar için hazırlanmış olan resimli çocuk kitaplarının içerisinde bulunan az ögeli, orta ögeli veya çok ögeli illüstrasyonlardan hangi tür olanının çocukların ilgisini çektiğinin ve tercihlerini hangisinden yana kullandıklarının belirlenmesidir. "Çocuklar kendi yaş kategorilerine ait kitaplarda bulunan illüstrasyon stillerini tercih eder mi?" sorusundan yola çıkılarak yapılan bu araştırma, 4-6 yaş çocuklar için tercih edilmesi gereken illüstrasyon türünü belirlerken yol gösterici olması açısından önemlidir. Araştırmada, illüstrasyon terimi ele alınarak başlangıcından günümüze kadar olan gelişim süreci hem dünyadaki hem de Türkiye'deki tarihçesine değinilerek aktarılmıştır. Çocukluk kavramının ortaya çıkışından bahsedilerek, okul öncesi dönem 4-6 yaş çocuğun gelişim süreçleri ve sanatsal faaliyetleri hakkında bilgi verilmiştir. Resimli çocuk kitabı kavramı, kısa tarihçesi açıklanmış ve araştırmanın konusunu içeren az ögeli, orta ögeli ve çok ögeli illüstrasyonlardan bahsedilmiştir. Araştırma evrenini, Antalya ilindeki özel kreşlerde eğitim gören toplamda 50 katılımcının bulunduğu 4-6 yaş okul öncesi dönem çocuk oluşturmuştur. Araştırma kapsamında nitel araştırma yönteminin içerisinde bulunan yarı yapılandırılmış görüşme yöntemi kullanılmış ve veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme sorularından yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda ulaşılan bulgular ışığında katılımcılar tarafından tercih edilen çok ögeli illüstrasyon stilini barındıran bir resimli çocuk kitabı uygulaması tasarlanmıştır.
Sesbirim farkındalığının desteklenmesi: Bir resimli çocuk kitabı tasarımı
Bu çalışmanın temel amacı 48 – 84 ay aralığında yer alan çocukların sesbirim farkındalığının desteklenmesi amacıyla bir resimli çocuk kitabı oluşturmak ve kitaba ilişkin öğretmen ve ebeveynlerin görüşlerini belirlemektir. Bu doğrultuda araştırmanın ilk kısmında ilgili literatür, benzer kitaplar ve erken okuryazarlık gelişimine ilişkin teorik çerçeve incelenerek kitabın taslak formu oluşturulmuştur. Oluşturulan taslak 8 kişiden oluşan uzman görüşüne sunulmuş; alınan görüşler doğrultusunda düzenlenmiş formu deneme uygulamalarında kullanılarak uygulama sürecinde karşılaşabilecek sorunlar belirlenmiş ve bu sorunları gidermek için gereken düzenlemeler gerçekleştirilmiştir. 48 – 84 ay aralığındaki çocukların sesbirim farkındalığı becerilerini desteklemek üzere ortaya çıkan kitap sesbirimlerle ilgili olarak sayma, tanıma, birleştirme, bölme, tamamlama ve değiştirme görevlerini kapsamaktadır. Araştırmanın ikinci kısmında ise ortaya çıkan kitap, çalışma grubunda yer alan ebeveynlere ve öğretmenlere görüşlerini almak üzere sunulmuştur. Bu doğrultuda araştırma öğretmenlerin ve ebeveynlerin görüşleri nitel araştırmanın yapısına uygun olarak betimsel bir bakış açısıyla belirlenmiştir. Oluşturulan anket formları aracılığıyla araştırmanın çalışma grubunda yer alan 32 öğretmen, 23 ebeveyn kitabı bir çocukla deneyimlemiş ve anket formu doğrultusunda görüşlerini belirtmişlerdir. Öğretmenlerin ve ebeveynlerin kitaba ilişkin görüşleri doğrultusunda Usi'nin Sesli Yumakları isimli resimli çocuk kitabının çocukların sesbirim farkındalığı becerisinin desteklenmesinde kullanılabilecek bir kitap olduğu ifade edilebilir.
Okul öncesi dönemdeki çocuklar için hazırlanmış resimli çocuk kitaplarının sürdürülebilir kalkınma amaçları açısından incelenmesi
Okul öncesi çocuklarına yönelik basılan resimli çocuk kitaplarında, United Nations Development Programme-UNDP (Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı) tarafından belirlenen sürdürülebilir kalkınma amaçlarını içerme durumlarını araştırmayı hedefleyen bu çalışmada resimli çocuk kitaplarının doğasını betimlemek için doküman analizi yönteminden yararlanılmıştır. Okul öncesi çocuklarına yönelik basılmış 100 adet resimli çocuk kitabı araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan "Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları ve Hedefleri Formu" kullanılmıştır. İncelenen kitaplar sürdürülebilir kalkınmanın Birleşmiş Milletler tarafından belirlenen 17 amacı ve bu amaçların altında yer alan 169 hedefe göre analiz edilmiştir. Bu analiz sonucunda incelenen kitapların 42 tanesinde amaçlar ve hedeflerle ilgili bulguya ulaşılmıştır. Bulguya rastlanan 42 kitapta sürdürülebilir kalkınmanın 17 amacından sadece 11 tanesiyle ilgili bulgu bulunurken 6 amaçla ilgili herhangi bir veri elde edilememiştir. 17 Amaç arasından en çok "Karasal Yaşam" ve "Sürdürülebilir Şehirler ve Topluluklar" maddeleriyle ilgili bulguya rastlanmıştır. Bu iki maddede ki bulgular ise incelenen 100 kitabın 15 tanesinde yer almaktadır. Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları altında 169 hedef bulunmaktadır. Yapılan analizde bu hedeflerden sadece 24 tanesiyle ilgili bulgu elde edilmiştir. 169 hedef arasından en çok "Güvenli ve kapsayıcı yeşil alanlara ve kamusal alanlara erişimin sağlanması" maddesiyle ilgili bulguya ulaşılmıştır. Bu madde incelenen kitapların 15 tanesinde geçmektedir. Çocuklara sürdürülebilir kalkınma amaçlarını kitaplarla kazandırmak için yayınevleri sürdürülebilir kalkınma amaçlarını içeren kitapların basımı konusunda çalışmalar yapabilir. Ebeveynler ve okul öncesi öğretmenleri sürdürülebilir kalkınma amaçları hakkında bilgi edinip, bu içeriklere sahip kitapları satın almayı tercih edebilirler.
Dördüncü sınıf fen bilimleri dersine yönelik hazırlanan resimli çocuk kitaplarının öğrencilerin akademik başarılarına ve okuma gelişimlerine etkisi
Bu araştırmanın amacı fen bilimleri dersine yönelik hazırlanan resimli çocuk kitaplarının dördüncü sınıf öğrencilerinin akademik başarılarına ve okuma gelişimlerine etkisini incelemektir. Bu amaç doğrultusunda karma yöntem araştırmalarından nicel ve nitel verilerin eş zamanlı toplandığı yakınsayan paralel desen kullanılmıştır. Araştırma 2019-2020 eğitim öğretim yılında Kocaeli ili Körfez ilçesine bağlı bir devlet ilkokulunun dördüncü sınıfında okuyan 30 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubunun belirlenmesinde amaçsal örnekleme türlerinden ölçüt örnekleme kullanılmış olup sınıf mevcudu, kadın-erkek katılımcı sayısının birbirine eşit olması, üçüncü sınıf genel akademik başarısı, Fen Bilimleri dersi ve Türkçe dersi akademik başarıları ölçüt olarak kabul edilmiştir. Bu çalışmada veri toplama araçları nitel ve nicel araçlar olmak üzere ayrı ayrı ele alınmıştır. Nicel veri toplama aracı olarak; araştırmacılar tarafından geliştirilen ve güvenirliği 0,82 olarak hesaplanan "Maddenin Özellikleri Akademik Başarı Testi"; Yetişir ve Ceylan (2015) tarafından geliştirilen ve bu araştırma kapsamında güvenirliği 0,89 olarak hesaplanan "Fen Öğrenmeye Yönelim Ölçeği"; Dinçer ve Doğanay (2016) tarafından geliştirilen ve bu araştırmadaki güvenirliği 0,88 olarak hesaplanan "Öğretim Materyaline İlişkin Motivasyon Ölçeği"; Çeliktürk ve Yamaç (2015) tarafından geliştirilen ve bu çalışmadaki güvenirliği 0,97 olarak hesaplanan "Okuma Kaygısı Ölçeği" ile araştırmacı tarafından geliştirilen Ateşman (1997)'ın okunabilirlik formülüne göre hesaplanan ve okunabilirlikleri orta güçlükte bulunan "Cümle Doğrulama Testleri" kullanılmıştır. Bu çalışmada nitel veri toplama araçları olarak; araştırmacılar tarafından geliştirilen gözlem formları, yarı yapılandırılmış görüşme formları, öğrenci günlükleri ve araştırmacı günlükleri kullanılmıştır. Nitel veri toplama araçlarının geçerliği için uzman görüşlerine başvurulmuş, güvenirliği için ise Miles ve Huberman (1994)'ın önerdiği güvenirlik formülü kullanılarak hesaplanmıştır. Bu araştırma kapsamında uygulamalara geçmeden önce dördüncü sınıf Fen Bilimleri Öğretim Programında yer alan "Maddenin Özellikleri" ünitesindeki anahtar kavramlar, bilimsel bilgiler ve ilgili kazanımları kapsayacak şekilde 7 bölümden oluşan resimli çocuk kitapları geliştirilmiştir. Resimli çocuk kitapları için hazırlanan öykülerin bilimsel açıdan kontrolünü yapmak, kazanımlarla uyumunu belirlemek amacıyla uzman görüşü alınmıştır. Hazırlanan resimli çocuk kitaplarının öğrencilerin akademik başarılarına, okuma kaygılarına, okuma gelişimlerine, fene yönelimlerine etkisini incelemek için "Maddenin Özellikleri Akademik Başarı Testi", "Fen Öğrenmeye Yönelim Ölçeği", "Okuma Kaygısı Ölçeği" 30 dördüncü sınıf öğrencisine ön test olarak uygulanmıştır. Araştırma süreci, tüm ön test-son testlerin uygulanması ve öğrenci görüşmeleri yapılarak araştırmanın tamamlanması 10 hafta sürmüştür. Deney grubundaki öğrencilerle resimli çocuk kitapları kullanılarak 7 hafta süresince haftada 3'er saat fen bilimleri dersi işlenmiştir. Dersler araştırmacı tarafından yürütülmüş, sınıf öğretmeni ise araştırmaya gözlemci olarak katılmıştır. Resimli çocuk kitabıyla gerçekleştirilen her ders sonrasında nitel veri toplama araçları kullanılarak veri toplanmıştır. Bu kapsamda yapılandırılmış öğrenci günlükleri, araştırmacı günlükleri, öğrenci görüşmeleri ile elde edilen nitel veriler katılımcıların resimli çocuk kitapları ile fen öğrenmeye yönelik görüş ve düşüncelerini ortaya çıkarmak amacıyla kullanılmıştır. Uygulama sonrasında ön testte kullanılan nicel veri toplama araçları ve Öğretim Materyaline İlişkin Motivasyon Ölçeği çalışma grubunda yer alan 30 dördüncü sınıf öğrencisine son test olarak uygulanmıştır. Araştırma kapsamında nicel veri toplama araçlarından elde edilen veriler bağımlı (ilişkili) örneklem t testi ve ilişkili ölçümler için tek faktörlü varyans analizi (ANOVA); nitel veri toplama araçlarından elde edilen veriler içerik analizi kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırmada problemin daha iyi anlaşılması için her iki veri türünden gelen bulgular birleştirilerek yorumlanmıştır. Bu araştırma sonucunda çalışma grubundaki öğrencilerin "Maddenin Özellikleri Akademik Başarı Testi"nden aldıkları ön test ortalama puanlarıyla (x̄ = 11,33 + 2,94) son test ortalama puanları (x̄ = 18,03 + 2,84) arasında son test lehine istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur. Çalışma grubundaki öğrencilerin "Fen Öğrenmeye Yönelim Ölçeği" ön test ortalama puanları (x̄ = 132,20 + 22,33) son test ortalama puanlarından (x̄ = 132,53 + 17,33) daha düşük olmasına rağmen ön ve son test arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Çalışma grubundaki öğrencilerin "Okuma Kaygısı Ölçeği" ön test ortalama puanları (x̄ = 69,36 + 32,96) ve son test ortalama puanları (x̄ = 56,20 + 31,64) arasında anlamlı bir farklılık olmamasına rağmen son test ortalama puanlarında bir düşüş (okuma kaygısında azalma) olduğu tespit edilmiştir. Çalışma grubundaki öğrencilerin "Öğretim Materyaline İlişkin Motivasyon Ölçeği" son test puanlarına göre 1 öğrencinin orta düzey motivasyona (%3,33), 11 öğrencinin yüksek düzeyde motivasyona (%36,67) ve 18 öğrencinin çok yüksek düzeyde motivasyona (%60) sahip olduğu tespit edilmiştir. Bu araştırma kapsamında dördüncü sınıf maddenin özellikleri ünitesine yönelik hazırlanan 7 adet resimli çocuk kitabı ve bu kitaplarla işlenen dersler hakkındaki öğrenci görüşleri de değerlendirilmiştir. Buna göre öğrenciler resimli çocuk kitaplarının büyük oranda dikkat çekici ve eğlendirici olduğunu, bu kitaplarla ders işlemekten hoşlandıklarını, derslerin bu şekilde işlenmesine devam edilmesini istediklerini, farklı derslerde de resimli kitapların kullanılması gerektiğini ve resimli çocuk kitapları sayesinde fen bilimleri derslerine yönelik olumlu düşüncelere sahip olduklarını belirtmişlerdir. Bu çalışmanın sonucunda elde edilen veriler ışığında; hem fen bilimleri hem de farklı derslerin kazanımlarına yönelik resimli çocuk kitapları hazırlanarak farklı değişkenler kullanılarak, farklı araştırma yöntem ve desenleriyle bu kitapların etkililiğinin araştırılması önerilebilir.