Tema
Bu konu başlığı altında 166 tez
Gülten Dayıoğlu ödüllü romanların yapı, izlek ve metinlerarasılık bağlamında değerlendirilmesi
Çocukların ilgi ve ihtiyaçları göz önünde bulundurularak konu, karakter, dil ve anlatım bakımından eserler hazırlanmaktadır. Çocuk edebiyatının gelişmesi bakımından nitelikli eserlerin artmasını teşvik etmek amacıyla her yıl değişik dallarda ödül törenleri düzenlenmektedir. Gülten Dayıoğlu Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Vakfı da çocuk edebiyatı alanında ödül veren kuruluşlardan biridir. Araştırmada söz konusu vakfın ödül verdiği kitaplar ile Gülten Dayıoğlu eserleri arasındaki yapı-izlek ve metinlerarasılık durumunun değerlendirilmesi amaçlanmıştır. 2007 yılından beri "roman" kategorisinde ödül alan kitaplardan dokuz çocuk romanı araştırma materyalini oluşturmaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılmıştır. Belirlenen araştırma soruları kapsamında incelenen kitaplardan elde edilen veriler betimsel analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Bilimsel analiz yöntemine uygun şekilde belirlenen temalar ve kategoriler incelemelerde temel alınmıştır. İncelemeler sonucunda ödüllü eserlerle Gülten Dayıoğlu'na ait eserler arasında bazı benzerlikler ve ayrılıklar olduğu tespit edilmiştir. Yapısal ve içerik özelliklerin birbirine benzediği, eserlerde metinlerarası ilişkilerin sınırlı düzeyde bulunduğu, roman karakterlerinin ortak özellikler taşıdığı, yer verilen kök değerlerde ortak unsurların bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca ödüllü romanların yapı unsurları bakımından çocuğa görelik ilkesine uygun olduğu ve Türkçe derslerinde materyal olarak kullanılabileceği görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Gülten Dayıoğlu, GDÇGEV, Yapı - İzlek, Metinlerarasılık, Ödüllü Çocuk Romanı.
Çağdaş Türk sanatçısı Cihat Burak resimlerinde kadın ve hayvan temasının kurgulanışı
Bu yüksek lisans tezi çağdaş Cihat Burak'ın resimlerindeki kadın ve hayvan imgelerinin ortaklığı ve bu ortaklığın plastisitesi üzerinde durmuştur. Kadın, ataerkil toplumlarda hane içinde nasıl evcilleştirilmişse; hayvanın da aynı evcilleştirme süreci içinde içinde oluşuna mizah ve hiciv ile yaklaşan Cihat Burak, bu ortaklığı görsel bir üsluba dönüştürmüştür. İlk olarak sanatçının resmettiği hayvanların dünya tarihindeki bir çok kültürde nasıl anlamlar ifade ettiği, sanat tarihine nasıl yansımış olduğu ve Cihat Burak'dan önce ve sonra en çok hangi dönemlerde ve hangi sanatçılar tarafından kullanılmış olduğu incelenmiştir. Cihat Burak'ın resimleri arasında sıkça odalık türünde resimlerin bulunması ve bunu kadın hayvan ilişkisi üzerinden anlatmış olması, sanatçının kadın ve hayvan resimlerini oryantalizm ile ilişkilendirdiği sonucunu doğurmuştur. Bu yüzden kadının nesne olması ve erkeğin özne olması durumunun Cihat Burak'ın kendine has ironik anlatım biçimi ile nasıl aşıldığı tartışılmış, sanat tarihinde oryantalist örneklerle odalık kavramı incelenmiş ve Cihat Burak resimlerindeki odalık geleneğine karamizah ile yapılan göndermeler örneklerle gösterilmiştir.
Yılmaz Erdoğan'ın romanlarında temalar
Bu çalışmamızda Yılmaz Erdoğan'ın romanlarını yapı, tema, iç ve dış unsurlar olarak ele almaya ve yine romanları anlatıcı, bakış açısı, vaka- olay örgüsü, kişiler, zaman, mekân, dil-üslup ve anlatım teknikleri başlıkları altında analiz edip yapısal açıdan incelemeye çalıştık. Bu kapsamda çalışmanın birinci bölümünde Yılmaz Erdoğan'ın hayatı, eserleri ve roman özetlerini ele aldık. Bu kısmı Yılmaz Erdoğan'la röportaj yaparak oluşturduk. Eserlerini ise roman, hikâye, şiir ve antoloji başlığı altında dört kısma ayırdık. İkinci bölümde Yılmaz Erdoğan'ın romanlarının yapı bakımından inceledik. Bu kısmı iç unsurlar; anlatıcı ve bakış açısı, vaka- olay örgüsü, kişiler, zaman ve mekân ve anlatım teknikleri; anlatma ve gösterme teknikleri, geriye dönüş tekniği, mektup tekniği, tasvir tekniği, iç monolog tekniği başlığı altında ikiye ayırdık. Üçüncü bölümde ise Yılmaz Erdoğan'ın romanlarında öne çıkan temalardır. Bunları yedi başlık altında topladık: Bunalım ve karmaşa, tarih, özlem, din, gelenek, aşk ve tabiat. Romanlarında temalardan ulaştığımız sonuçlardan bazıları şöyledir: Özlem: Yılmaz Erdoğan'ın romanlarında özlem teması, sıla özlemi, sevgiliye ve çocukluğa özlem olmak üzere üç şekilde işlenir. Genellikle geçmişe gidilir ve her zaman özlemle hatıralarını kalplerinin bir köşesinde yaşatırlar. Tabiat: Yılmaz Erdoğan'ın romanlarında tabiat konusu genellikle gezilerde öne çıkar. Ekiple gidilen yerlerdeki kırlar, ovalar, dağlar sıklıkla söz edilir. Tabiata açılmak romanlarda önemli bir yer tutar. Aşk: Yılmaz Erdoğan'ın romanlarında aşk konusu duygu boyutunda yaşanır, cinsellik yoktur. Romanların sonunda sevenler kavuşur. Tarih: Yılmaz Erdoğan romanlarında tarih teması Türk milletinin tarihinde yer alan önemli şahsiyetlerden yola çıkılarak anlatılır. Yazar, geçmişin hikâyelerini bugünün meseleleriyle bağlantılı olarak işler. Bu şekilde dün ve bugün bütünleşir, geçmişin üzerinden şimdinin okumasını ve sorgulamasını yapar. Gelenek: Romanlarda gelenek teması, kültürel değerlerimizi anlatarak okuru bilinçlendirmek amacıyla ele alınır. Din: Romanlarda din temasını bazen birilerine dua ederken; bazı romanlarında da çocuklara okudukları ninnilerde görürüz. Yılmaz Erdoğan'ın romanlarında uzun yıllardan beri var olan ve süzülerek gelen inanç ve geleneği birleştirir. Tarih temasını romanlarında anlatırken Türk milletinin tarihteki kahramanlıkları ve çekilen acıları milli duygu ve birlik ile işler. İncelemeye çalıştığımız romanlarda yazarın değinmiş olduğu millî, İslamî ve tarihî olaylar ve değerler bize yol gösterici olmuş ve yazarın oluşturduğu gelenekçi tavrı, romanların dünyasına adım atmamızı sağlamıştır. Romanlarında öne çıkan bunalım ve karmaşa, özlem, tabiat, aşk, tarih, gelenek ve din gibi temalar üzerinden romanlarını analiz ederek kullandığı anlatım tekniklerini de incelemeye çalıştık. Anahtar Kelime: Anlatıcı, Anlatım Teknikleri, Zaman, Mekân, Şahıs, Dil ve Üslup,
Müştehir Karakaya'nın romanlarında yapı ve tema
Bu tez çalışmasında Karakaya'nın romanlarındaki yapı ve tema incelenmiştir. Karakaya Türk edebi sahasında hikâye, roman, deneme, günce ve şiir türlerinde yirmiden fazla eser yayımlamıştır. Yazar ayrıca dergi ve yerel gazetelerde de çeşitli yazılar kaleme almıştır. Çalışmanın giriş bölümünde, romanda yapıyı oluşturan unsurlar ve roman incelemesiyle ilgili bakış açılarına kısaca değinilmiştir. İkinci bölümde, Karakaya ile yapılan röportajlar ve incelenen süreli yayınlar çerçevesinde hayatı ve edebi kişiliği incelenmiştir. Üçüncü bölümünde yazarın romanları, yapı bakımından incelenmiştir. Bu bölümde yazarın sekiz romanı; yapısal özellikleri, eserlerin kimliği ve konusu, olay örgüsü, özet, kişiler(karakter özelliklerine göre), zaman, mekân, anlatım teknikleri, anlatıcı ve bakış açıları açısından ele alınmıştır. Çalışmanın dördüncü bölümünde romanlarda yer alan temalar bireysel ve toplumsal iki alt başlıkta değerlendirilmiştir. İncelenen romanlardan hareketle Müştehir Karakaya'nın ele aldığı kişi ve temaların kendi hayatından izler taşıması bakımından ele alınarak, incelenen metinlerden hareketle elde edilen otobiyografik bulgulara da değinilmiştir. Çalışmanın sonuç bölümünde yazarın sanat hayatı ve eserlerine dair yapısal değerlendirmelere yer verilmiştir.
Refik Erduran'ın tiyatroları üzerine tematik bir inceleme
Çağdaş Türk tiyatrosunun önemli simalarından biri olan Refik Erduran, çok yönlü kişiliğiyle edebiyat dünyasına sayısız katkıda bulunmuş ve hemen hemen her türde eser vermiştir. Toplumcu gerçekçi çizgide eserlerini oluşturan sanatçı, Nazım Hikmet'ten etkilenmiş ve tiyatrolarını oluştururken onun sanatını örnek almıştır. Refik Erduran'ın neredeyse tüm eserlerinde dikkat çeken ortak nokta yaşanmışlıklarından faydalanmasıdır. Özellikle içinde yetiştiği aydın çevreyi eleştirmesi, toplumsal bozukluklara vurgu yaparak bireyler ve makamlar üzerinden ironik mesajlar vermesi deneyimlerinin ve toplumcu gerçekçi bakışının bir sonucudur. Bunların yanı sıra çıkar çatışmaları, yozlaşma, kadın-erkek eşitsizliği, cehalet, Doğu-Batı çatışması, Batı hayranlığı, batıl inanışlar, vatanseverlik, sosyalizm ve devrim odaklı ezen-ezilen ilişkisi yazarın tiyatrolarında en çok ele aldığı temalardır. Refik Erduran'ın sanat anlayışını gerçek manada ortaya koymak, yazarı daha iyi anlayarak hayata bakışını ve tiyatroyla gerçek hayatı nasıl iç içe geçirdiğini göstermek için basılmış tiyatro oyunlarını temaları üzerinden inceledik. İncelememizi yaparken nitel araştırma tekniklerinden biri olan dokuman analizinden faydalandık ve tespit ettiğimiz tiyatrolar üzerinde temaları sınıflandırdık. Ardından tema ve yan fikirlerle ilişkili örnek diyalogları göstererek yazarın edebi anlayışından hareketle tespitlerde bulunduk. "Tema" ve "konu" eserlerde birbirini destekleyen temel değerler olarak karşımıza çıkmaktadır. Ancak bu iki kavramın birbirinden farklı olduğunu unutmamak gerekir. Tema, yazarın ortaya koyduğu eserde okuyucuya vermek istediği mesajı içeren yapıdır. Konu ise yazılan eserin temelini oluşturan ve esere ait tüm değerlerin etrafında kümelendiği yapıdır. Bir başka deyişle konu, yazarın okuyucuya ulaştırmak istediği mesaj için kullandığı aracı; tema ise okuyucunun alması gereken dersi, zihninde oluşan telkini temsil eder. Bu doğrultuda çalışmamızda konu-tema ayrımı noktasında Nurullah Çetin'in Roman Çözümleme Yöntemi adlı eserinde ortaya çıkardığı tema tanımı referans alınmıştır. Nurullah Çetin'e göre tema, "romanın üzerine temellendiği konunun yazarın duygu ve düşüncesinde öznel bir yargı halinde ortaya konan sentezi olup, romanın nihai hedefi ve romancının asıl amacıdır" (Çetin, 2008, s. 123). İki bölümden oluşan çalışmamızda bölümlere girilmeden önce giriş başlığı altında tiyatronun gelişimi ve Türk tiyatrosu ele alınmıştır. Ardından birinci bölümde Refik Erduran'ın hayatı, eğitimi, sanat anlayışı, askerlik yılları, yayıncılığı, ödülleri ve eserleri hakkında ayrıntılı bilgi verilmiş, ikinci bölümde ise Refik Erduran'ın basılmış tiyatroları tek tek ele alınmıştır. Eserlerin özetleri verildikten sonra ele alınan temalar ve temaları destekleyen yan fikirler incelenmiştir. Toplamda 15 basılmış tiyatro eserine bu işlem uygulanmıştır. Temaları incelerken Refik Erduran'ın hayatından, sanat görüşünden ve aydın kişiliğinden faydalanılmıştır. Tema incelemesinden sonra Refik Erduran'ın kullanmış olduğu temalarla ilgili tespitleri içeren sonuç bölümü ele alınmış ve kaynakça bölümüyle çalışma sonlandırılmıştır.
Nezihe Araz'ın tiyatrolarında tema ve yapı
Asıl mesleği gazetecilik olan Nezihe Araz, birçok türde eser yazmıştır. Biyografi-inceleme, şiir, senaryo, tiyatro türlerinde çok sayıda eseri vardır. Araz'ın eserleri içinde yazdığı tiyatrolar önem arz etmektedir. Bu noktada sanatçının tüm oyunlarını inceleyen bir araştırma yoktur. Bu çalışma ile onun çocuk oyunları dışındaki tiyatro eserleri incelenmiştir. Çalışmamızda Nezihe Araz'ın tiyatrolarındaki tema ve yapı özellikleri ortaya konmuştur. Gazeteci olması dolayısıyla olaylara ve durumlara geniş bakış açısı ile bakabilen sanatçı, köy yaşamından kalburüstü kişilerin yaşamına kadar her kesimin halini gerçekçi bir şekilde yansıtmıştır. Üniversite yıllarından sonra Kenan Rıfai ile tanışmıştır. Düşünce dünyasında tasavvuftan etkilenen sanatçı, bu öğretinin unsurlarını eserlerine yansıtmıştır. Bunun yanı sıra kadının uğradığı haksızlıklar, kadın hak ve özgürlükleri birçok tiyatrosunda ele aldığı konulardır. Kısaca tiyatrolarındaki temel konular tasavvuf ve kadındır. "Nezihe Araz'ın Tiyatrolarında Tema ve Yapı" adlı tezimize giriş bölümünde Cumhuriyet Dönemi'nin tiyatrosu hakkında bilgiler verilerek başlanmıştır. Çalışmamız iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Nezihe Araz'ın hayatı, sanatı ve eserleri konu alınmıştır. Çalışmamızın temel noktası olan sanatçının tiyatrolarındaki tema ve yapı ikinci bölümde ele alınmıştır. İnceleme sonucu sanatçının oyunlarındaki yapı ve tema özelliklerine ait genel bir değerlendirmeye sonuç kısmında yer verilmiştir.
1981, 2005 ve 2018 Türkçe öğretim programlarına göre 6. sınıf Türkçe ders kitaplarının tema yapısının incelenmesi
Çalışmanın amacı, ilköğretim 6. sınıf Türkçe ders kitaplarının 1981, 2005 ve 2018 Türkçe Programları'na göre tema yapılarının karşılaştırılması yapılarak farklılıklarının ve benzerliklerinin tespit edilerek değerlendirilmesidir. Bu araştırma, literatür taramaya ve tarananlarla ilgili durumu belirlemeye çalıştığı için araştırmada betimleme yöntemi ve tarama tekniği kullanılmıştır. Çalışmada 1981 Türkçe Öğretim Programı'na göre MEB, Yıldırım, Özyürek; 2005 Türkçe Öğretim Programı'na göre MEB, Koza ve Evren Yayınları; 2018 Türkçe Öğretim Programı'na göre de Eksen Yayınları 6. sınıf Türkçe ders kitapları ele alınmıştır. İncelenen metinler, uzman görüşleriyle belirlenen tema ölçütlerine göre ayrı ayrı analiz edilmiştir. 1981, 2005 ve 2018 Türkçe Programları'na göre hazırlanan ders kitaplarına genel olarak bakıldığında 1981 Türkçe Programı'nın ders kitaplarında, daha fazla sayıda metin, tema ve alt tema ile karşılaşılmıştır. Buna rağmen 2005'e göre hazırlanan ders kitaplarında metin, tema ve alt tema sayısı azalmış, 2018'e göre hazırlanan ders kitabında ise metin, tema ve alt tema sayısında artış gözlenmiştir. 2005 ve 2018 programlarına uygun kitapların çoğunlukla dinleme metinlerinde görsel ögeler kullanılmadığı için 1981'e göre daha çok sayıda 'kısmen uygun' metin tespit edilmiştir. Ders kitapları dinleme metinlerinde, içeriği yansıtan görsellere yer verilmediği görülmektedir. 1981'e uygun ders kitaplarında daha fazla sayıda tanınmış yazara ait eser bulunmaktadır. Metin ve tema sayısının artırılması ile hedef kitlenin daha iyi hayata hazırlanacağı, okuma metinlerinde olduğu gibi dinleme metinlerinde de iletiyi destekleyen görsellerin kullanılmasının, temanın daha iyi anlaşılmasına fırsat verebileceği düşünülmektedir. 2018 programında daha önceki programlardan farklı olarak e-posta, kılavuzlar, çizgi roman, reklam gibi türlere yer verilmesinin tür çeşitliliği bakımından faydalı olduğu düşünülmektedir. 1739 Sayılı Millî Eğitim Kanunu'nun Türk Millî Eğitiminin Temel İlkeleri'nde "Her derece ve türdeki ders programları; bilimsel ve teknolojik esaslara ve yeniliklere, çevre ve ülke ihtiyaçlarına göre sürekli olarak geliştirilir." denilmektedir (Resmî Gazete, 1973: 2342). Buna rağmen programlarda her şeyi güzellik ve olumlu bir bakış ve anlayış temeline yerleştiren bir tema dağılımı görülmektedir. Yaşamda hedef kitlenin karşılaşabileceği olumsuz durumlar da düşünülerek tema ve alt temaların kapsamı genişletilmeli, ihtiyaçlar göz önünde bulundurularak demokrasi, ticaret, ekonomi, kötü alışkanlıklar gibi temalara da yer verilmelidir.
Abdulvahap Akbaş'ın hayatı ve şiirlerinin tematik incelenmesi
Mesleği öğretmenlik olan Abdulvahap Akbaş‟ın edebiyatın çeşitli türlerinde eserleri vardır. Şiir, roman, hikâye, deneme, gezi, çocuk kitapları, sadeleştirme, dil bilgisi türlerindeki çok sayıda eserinin yanında roman, hikâye ve çocuklar için yazdığı kitaplar ve de yarım kalmış eserleri bulunmaktadır. Akbaş‟ın şiirleri diğer eserlerinin yanında daha fazladır ve bu onun şiire gösterdiği ehemmiyeti göstermektedir. Bu noktada henüz sanatçının veya şiirlerinin incelenmesiyle alakalı bir çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışma yazarın hem hayatı noktasında hem de onun çalışmalarının büyük çoğunluğunu kapsayan şiirlerinin incelenmesi konusunda bir eksiği gidermeyi hedeflemektedir. Bu çalışma ile Abdulvahap Akbaş‟ın şiirlerindeki temaların belirlenmesi hedeflenmiştir. Öğretmenlik mesleğinin de bir sonucu olarak çocuklara çok ayrı bir hassasiyetle yaklaşan Abdulvahap Akbaş, çocukların günümüz dünyasında çektiği sıkıntılara şiirlerinde sıkça yer vermiştir. Şiirlerinde dinî-tasavvufî konulara da değindiği gözlenen şairin hemen pek çok şiirinde inancının ve değerlerinin izlerini görmek mümkündür. Bunun yanı sıra farklı zamanlarda seyahat ettiği, hayatında iz bırakmış ve manevi havasını yüreğinde hissettiği yerleri sanatsal ve mimari yönden ele almış ve bunları şiirlerinde işlemiştir. Abdulvahap Akbaş‟ın Hayatı ve Şiirlerinin Tematik olarak incelemesi adlı tezin giriş kısmına şairin hayatı ve şiiri hakkında bilgiler verilerek başlanmıştır. Çalışmamız iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Abdulvahap Akbaş'ın hayatı, genel olarak eserleri hakkında bilgi verilmiştir. Tez çalışmasının ana konusu olan şiirlerinin tema bakımından incelenmesi ikinci bölümde ele alınmıştır. İnceleme sonucunda yazarımızın şiirlerindeki tema özelliklerine ait genel bir değerlendirmeye sonuç kısmındadır. Anahtar kelimeler: Abdulvahap Akbaş, Biyografi, Şiir, Tema
Türkçe ders kitaplarının tema öğretimi açısından incelenmesi
Türkçe öğretiminde ders işleniş sürecinde öğrencilerde edinilmesi beklenen pek çok kazanım mevcuttur. Bunlardan birisi de tema öğretimidir. Temalar, Türkçe Öğretim Programı içerisinde zorunlu ve seçmeli temalar olarak belirlenmiştir. Tema öğretiminin ders işleniş süreçlerinde yer alabilmesi için öğrenme-öğretme süreçlerinde en çok ihtiyaç duyulan ve başvurulan ana gereç şüphesiz belli periyotlarla dönemin ilgi ve beklentilerine yönelik hazırlanan ders kitaplarıdır. Ders kitaplarının öğrenci ve öğretmenler tarafından uygulanma kolaylığı, ders süreçlerinde başvurulan ana gereç olması, metinler aracılığıyla belirlenen öğrenme kazanımlarını edindirme noktasında önemli bir kaynak olması gibi konular sebebiyle ders kitapları, öğrenme süreçlerinin başucu kaynaklarıdır. Ders kitaplarının hazırlanma süreçlerinde Türkçenin dört temel dil becerisine dengeli biçimde yer veriyor olması, etkinliklerin hedefledikleri kazanımlar noktasında ders işleniş aşamalarının hepsini kapsıyor olması, etkinlik yönergelerinin anlaşılır olması, hedeflenen tema öğretimi bağlamında seçilen metinlerin ve metin altı etkinliklerinin işlevselliği önemlidir. Etkinlikler, tema öğretimi noktasında hedeflenen öğrenme kazanımlarının edindirilmesi anlamında önemli birer araçtır. Bu çalışma, ortaokul Türkçe ders kitaplarının tema öğretimi açısından incelenmesine dayalıdır. Ders kitaplarındaki etkinliklerin tema öğretimi bakımından işlevsel olup olmadığı, etkinliklerin sınıf seviyesi ve dil becerileri bakımından dağılımı, etkinliklerin ders işleniş süreçlerinden hangi aşamaya dâhil edilebileceği, tema öğretimine ilişkin etkinlik yönergelerinin açık ve anlaşılırlığı, tema öğretimi kapsamında nitelendirilebilecek etkinliklerin genel çerçevedeki işlevsellik düzeyleri, tema bağlamında hazırlanan etkinliklerin Türkçe programında hangi konu önerisine-alt tema- işaret ettiği, etkinliklerin Türkçe programında verilen kazanımlardan hangileri ile eşleştikleri konuları analiz edilmiştir. Ders kitapları, doküman analizi yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Yapılan incelemeler sonucunda incelenen ders kitaplarındaki tema öğretimine ilişkin etkinliklerin Türkçe programında belirlenen zorunlu ve seçmeli temalara uygun birer dağılım gösterdiği, programda belirlenen zorunlu ve seçmeli temalara her sınıf seviyesinde yer verildiği, etkinliklerin dil becerileri anlamında homojen bir dağılım göstermediği, dinleme becerisinin etkinliklerde ihmâl edilen bir beceri olduğu, temaya ilişkin doğrudan metne dayalı etkinliklerin daha çok okuma/anlama temel becerisine yönelik olduğu, konuşma ve yazma becerisine ilişkin etkinliklerin metinden bağımsız cevaplandırılmaya imkân sunmasına rağmen etkinliklerin birbirinin aynısı izlenimi verdiği, etkinliklerdeki yönergelerin genel anlamda açık ve anlaşılır olduğu, işlevsellik noktasında etkinliklerin bulgular ve önerilerde belirtilen bakımlardan geliştirilebileceği, tema bağlamında hazırlanan etkinliklerin her birinin ana tema etrafında gelişebilecek konu önerilerine uygunluk halinde olduğu, etkinliklerin Türkçe programındaki temel dil becerileri bakımından becerilerin işaret ettikleri kazanımlarla uygunluk içinde olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır.
Türk resim sanatında köy teması
Sanat tarihinde köy konusu edebiyattan resme kadar farklı dönemlerde önem kazanmış ve daha fazla eser ortaya konmuş, çoğunlukla da bu çalışmalar düşünsel veya ideolojik kaygılarla üretilmiştir. Bu çalışmada, öncelikle köy olgusu ve Batı resim sanatında köy teması genel olarak ele alınmış sonrasında ise Türk resim sanatında köy teması batı anlayışı öncesi ve doğrudan batı anlayışına dönük ayrıca çağdaş Türk resim sanatı olarak incelenmiş olup köy teması günümüze kadar olan süreçte resim çevrelerinde yer edinen oluşum, gruplar ve bireysel yaklaşımlar dikkate alınarak irdelenmiştir. Kırsal yaşam ile şehir yaşamının belirgin bir biçimde birbirinden ayrılmadığı Batı anlayışı öncesi dönemde sosyo-ekonomik sınırlar yoğunluklu olarak saray ve çevresi ile taşra arasında gözlemlenmektedir. Bu nedenle resim sanatında köy teması ayrıcalıklı bir yer edinmemektedir. Çağdaş Türk resim sanatının ilk döneminde de köy teması öne çıkmamaktadır. Köy ya da kırsal yaşamı ele alan ressamlar daha çok izlenimci bir üslupla manzara türünü benimsemişlerdir. İzleyen yıllarda özellikle 1938 sonrasında köy temasının Türk resminde öneminin arttığı gözlemlenmiştir. 1938 yılından 1944 kadar milli sanat bilincini geliştirmek amacıyla gerçekleştirilen yurt gezileri ile dönem ressamları kırsal konulara yönelmişlerdir. Bu dönemde Müstakiller ile birlikte bu gezilere katılan D Grubu sanatçıları da resimlerinde yoğun bir şekilde köy temasını kullanmıştır. Yeniler ve Onlar Grubunun genel eğilimleri yönünde biçimlenen dönem de Türk resim sanatında köy teması yoğun bir şekilde ele alınmıştır. Bu dönem ressamlarının toplumcu gerçekçi eğilimleri onları toplumsal sorunları resmetmeye yöneltirken, köy teması çoğunlukla kente göç bağlamında toplumsal konuların bir parçası olarak ortaya çıkmıştır. 1950 yılı sonrası Türk resminde ise konu çeşitliliği oldukça fazladır. 1950 öncesi Türk resim sanatına kıyasla bu dönemde köy temasına sıklıkla yer verilmiştir. Ancak bu resimlerin her biri hem tarz hem de teknik olarak farklılık arz etmektedir. 1950 sonrasında köy teması bağlamında öne çıkan tek grup Yeni Dal Ressamları olmuştur. Ancak bu ressamlar da köy ile ideolojik olarak ilgilenmiş ve çoğunlukla toplumsal sorunlar zemininde bu konuya yönelmiştir. Bununla birlikte köy temasına resimlerinde toplumsal sorunlar bağlamı dışında yer veren ressam yok denecek kadar azdır.
Türkçede ilgi tümceciklerinin yapısı: -Dık ve -an biçimbirimlerinin seçim stratejisi
Doğal dilin sonsuz kez yinelenebilme özelliğinin en belirgin örneklerinden biri olarak niteleme işlevli yantümceler, Üretici Dilbilgisi'nin ortaya çıkışından günümüze kadar bu kuramsal çerçevenin içinde çalışan dilbilimcilerin ilgisini yoğun bir şekilde çekmiştir. Kuramdaki genel kabullerin yönünde Türkçedeki gibi ortaçsal niteleme işlevli yantümceler, İngilizce tipi bitimli yantümcelerle denk tutularak aynı ne-taşımalı analizle ele alınmaya çalışılmıştır. Tezimizde adlaştırma şeklinde kurulan Türkçe NİYT'ler ele alınırken Üretici Dilbilgisi çerçevesinde geliştirilen ne-taşımalı yaklaşımın uygulanmasının, bu niteleme işlevli yantümcelerin uygun bir şekilde betimlenmesine ve çözümlenmesine engel olduğu kanaatine vardık. Bu sebeple Türkçede gözlemlenen iki niteleme işlevli yantümce kurma stratejisinin arasındaki seçimine bir açıklama getirebilmek amacıyla, merkezine adlaştırma sürecini alan yeni bir analiz geliştirmeye çalıştık. Bu amaç doğrultusunda önceki analizlerden elde ettiğimiz verileri ve tespitleri gözden geçirerek iki ilgilendirme stratejisinin arasındaki farkın ilgilendirilen unsurun dilbilgisel işlevinde değil, tümceciğin içinde kalan öznenin anlamsal statüsünde olduğu kanaatine vardık. Bu tespitten hareketle analizimiz için iki temel çıkış noktası belirledik: Özne kavramı ve bir altasıralama stratejisi olarak adlaştırma. Özne kavramının ayrıntılı irdelemesinin sonucunda 'özne' olarak bilinen dilbilgisel işlevinin aslında en az dört birbirinden bağımsız dilbilgisel işleve ayrılması gerektiğini tespit ettik. Bu dört farklı dilbilgisel işlevin tanıtılmasından ve bunların X'-şemasındaki konumlarının belirlenmesinden sonra adlaştırma yapılarında bu işlevlerden hangisinin bulunabileceği öğrenebilmek için gözlerimizi adlaştırmaların yapısına çevirdik. Konumuz olan adlaştırmaların yapısını ortaya çıkarmak amacıyla Karma Genişletilmiş Yansımalar Analizi'nden faydalanarak her iki niteleme işlevli yantümce kurma stratejisinde bulunan eylemsel ve adsıl işlevsel yansımalarını ortaya çıkardık. Bunun sonucunda sadece [-DIğ+I] ilgilendirme stratejisinin yapısında BelÖ seviyesi yansıtıldığını belirledik. Bu tespite ve Bölük BelÖ Varsayımı'na dayanarak Türkçedeki iki ilgilendirme stratejisinin arasındaki farkın şu şekilde özetlenebileceği sonucuna ulaştık: Yüklemleme temasının mantıksal özneyle aynı unsur olduğunda bu unsurun niteleme işlevli yantümceyi oluşturan adlaştırmanın içinde kalmasına ve özelliklerini eşlemesine olanak sağlayan [-DIğ+I] niteleme işlevli yantümce kurma stratejisine geçilir. Tezimizde bu şekilde yürüttüğümü kuramsal tartışmanın; hem ad öbeklerinin yapısı, hem tümcelerin yapısı hem de karma ulamlar konusunda ileri çalışmalara da zemin oluşturduğu kanaatindeyiz.
Bela Bartok'un ikinci keman konçertosu: Tarihsel yeri, önemi ve icraya yönelik bazı öneriler
XX. yüzyıl müziğinin simge isimlerinden Béla Bartók, halk müziği öğelerini kendi müziğinde içselleştirmiş, yenilikçi ve özgün olanın peşinde bir besteci olarak öne çıkar. Bartók'un İkinci Keman Konçertosu üzerine yapılmış olan bu çalışma, eseri yorumlayacak kişilere, bestecinin bu özel konumunu göz önünde bulundurma yolunda yardımcı olmak amacıyla hazırlanmıştır. Çalışma, beş bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın kapsamı, amacı ve yönteminin aktarıldığı birinci bölümü, Bartók'a dair biyografik bilgilerin paylaşıldığı ikinci bölüm takip etmektedir. Üçüncü bölümde Bartók'un halk müziği araştırmaları, bu bağlamda Türkiye'ye gerçekleştirdiği seyahat ele alınmış ve bu araştırmalar ile bestecinin üretimi arasındaki ilişki irdelenmiştir. Çalışmanın dördüncü bölümünde icracının eseri daha iyi anlayabilmesi için İkinci Keman Konçertosu'nun tema ve biçim analizi yapılarak icracının karşılaşacağı teknik güçlükleri aşma yolunda yardımcı olacağı düşünülen çalışma önerileri sunulmuştur. Beşinci ve son bölümde ise araştırma ve analizden elde edilen bulgular paylaşılmıştır.
Necat Çavuş'un şiirlerinin tematik açıdan incelenmesi
Türk edebiyatında 1980 kuşağı arasında yer alan Necat Çavuş, şiirlerinde mistik ve metafizik eksenli temaların yanı sıra çağın içerisindeki bireysel ve sosyal sorunlara odaklanır. Bu tez çalışmasının temel amacı, Necat Çavuş'un şiirlerindeki temaların belirlenerek detaylı bir şekilde incelenmesidir. Bu çalışmada şairin hayatı, şiirleri, hikâyeleri, çeviri çalışmaları, dergicilik faaliyetleri, makaleleri ve poetikası üzerine elde edilen bilgiler, disiplinlerarası bir yaklaşımla irdelenerek yorumlanmıştır. Bu inceleme sonucunda şiirlerinde özellikle dinî ve dinî unsurlar içerisinde tasavvuf, peygamber kıssaları ve ehlibeyit sevgisi ile ilgili konular değerlendirilmiştir. Şiirlerde Diriliş düşüncesi ile ilgili temalar belirlenerek metafiziğe dayalı unsurlar incelenmiştir. Doğu ve Batı medeniyeti ile ilgili düşüncelerin mukayesesi yapılmış ve tasnifin alt başlığı olarak Amerika'nın dünya üzerindeki etkisinin ne şekilde ele alındığı belirlenmiştir. Çavuş'un şiirlerinde ayrılık temasının yanı sıra sosyal tenkit unsurları tetkik edilerek kültürel değişimin ve yozlaşmanın ne şekilde işlendiği açıklanmaya çalışılmıştır. Şiirlerde, yaşanılan dönemde Müslüman toplumların bağımsızlık mücadelesine ve çağın içerisinde ezilen toplumlara karşı adaletin gücüne ve önemine de odaklanıldığı tespit edilmiştir. Çavuş'un şiir evreninde ideal kadın ve ötekileşen kadın modeline ilişkin imgeler irdelenerek çocuk ve anne ile ilgili şiirler metin merkezli bir yaklaşımla tahlil edilmiştir. Aşk temasının ele alınış biçimi ile ilgili kapsamlı tespit ve tahlillere yer verilerek mekânın birey ve toplum üzerindeki etkisi açıklanmıştır. Necat Çavuş'un hayatı ve eserleri ile ilgili bilgiler çalışmaya dâhil edilerek gerekli görülen kısımlar ele alınmış ve yapılan değişikliklerle konular sistemli bir şekilde sınıflandırılmıştır.
Sabahat Emir'in roman ve tiyatrolarında yapı ve izlek
Sabahat Emir, yazdığı eserlerle 1960 sonrası Türk edebiyatında önemli bir yer edinen kadın yazarlarımızdandır. Şiir, anı, deneme, roman, tiyatro, senaryo gibi pek çok türde eser veren yazar daha çok hikâyeleriyle ön plana çıkmıştır. Bu çalışmada yazarın romanları ve yazdığı tek tiyatro eseri yapı ve izlek bakımından ele alındı. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde yazarın yaşamı, edebî kişiliği, eserleri hakkında bilgiler verildi. Çalışmanın ikinci bölümünde Sabahat Emir'in roman türündeki iki eseri sırasıyla romanın kimliği, bakış açısı ve anlatıcı, olay örgüsü, zaman, mekân, şahıs kadrosu, dil ve üslup, anlatım teknikleri ve izleksel kurgu bakımından incelendi. Romanlar yapısal ve izleksel kurgu bakımından incelenirken roman teorisi alanında yazılan yetkin eserlerden yararlanıldı. Sabahat Emir'in incelenen iki romanında yalnızlık, yabancılaşma gibi bireysel sorunlar; evlilik sorunsalı/boşanma ve kadının toplum içindeki konumu, kültürel yozlaşma, Batı hayranlığı ve yanlış Batılılaşma gibi toplumsal sorunlar ile devir, ölümün yokluğu ile kazâ ve kadere teslimiyet gibi tasavvufi konular izleksel açıdan değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde Sabahat Emir'in Yunus Emre adlı tiyatro oyunu; oyunun kimliği, bakış açısı ve anlatıcı, olay örgüsü, zaman, mekân, şahıs kadrosu, dil ve üslup, anlatım teknikleri ve izleksel kurgu bakımından incelendi. Bu tiyatro oyunu Yunus Emre'nin tarihi kişilik özelliklerine paralel olarak beşeri aşktan ilahi aşka geçiş, halkın arasına karışıp gönüller yapmak ve Yunus Emre'nin evrensel öğüt ve öğretileri izlekleri bakımından incelenmiştir. Sabahat Emir'in monografisinde ön plana çıkan hususların ele alınıp romancılığının değerlendirildiği ve iki romanı ile tek tiyatro eserinin içerik, üslup ve yapı bakımından karşılaştırıldığı bir sonuç kısmından sonra hem yazarla hem de alanla ilgili kaynakça kısmına yer verildi. Anahtar Kelimeler: Roman, Sabahat Emir, Tiyatro Oyunu, Yapı ve İzlek
Faik Esad: Hayatı, edebi şahsiyeti ve şiirlerinin tema bakımından incelenmesi
Bu araştırma, 1870-1903 yılları arasında yaşayan Faik Esad'ın şiirlerini ve düzyazılarını gün yüzüne çıkarmanın yanı sıra şiir alanında yazdıklarından yola çıkarak şairin şiir dünyasına bir ayna tutmayı amaçlamaktadır. Bu amacı gerçekleştirmek üzere öncelikle Faik Esad'ın Türkiye'nin farklı kütüphanelerinde bulunan eserlerinin kopyalarına ulaşılmış, daha sonra ise bu eserlerdeki şiirler ve düzyazılar Arap harflerinden Latin harflerine aktarılmıştır. Faik Esad'ın bir şair ve yazar olarak edebî şahsiyetinin tespitinde eserlerinin sağlam bir metninin oluşturulması hayati bir önemi haizdir. Faik Esad'ın yayımlanmış sekiz kitabı bulunmaktadır. Bu eserler yayımlanış sırasına göre Sabah-ı Hayatım, Gül Demetleri, Bahar Çiçekleri, Arapların Hikayat-ı Şairanesi, Bir Demet Çiçek, Nağamat, Gülbün ve Mahşerü'n-Nefâis isimlerini taşımaktadır. Bahar Çiçekleri, Bir Demet Çiçek, Nağamat ve Gülbün isimli eserler tamamen şiirlerden oluşurken, Sabah-ı Hayatım ve Gül Demetleri isimli eserlerde şiirlerin yanı sıra düz yazılar da bulunmaktadır. Ayrıca bu eserlerde Arapça ve Farsça olarak yazılmış manzum ve mensur bazı eserlerden yapılan çeviriler de yer almaktadır. Mahşerü'n-Nefâis isimli antoloji niteliğindeki eserde ise daha ziyade Tanzimat dönemi şair ve yazarlarının eserlerinden örneklere yer verilmiştir. Daha çok nazım parçalarının yer aldığı eserde az da olsa nesir örnekleri de bulunmaktadır. Ayrıca, Faik Esad'ın Arapçadan çevirdiği, nesir türünde hikayeler bulunan 'Arapların Hikayât-ı Şairânesi' adlı eseri de vardır. Anahtar Kelimeler: Faik Esad, Andelib, Tema Bakımından İnceleme, Türk Edebiyatında Ara Nesil.
Şebnem İşigüzel'in beş romanı üzerine inceleme
Şebnem İşigüzel, hikâyeleri, romanları ve denemeleri ile edebiyat dünyasına önemli katkılar sağlayan bir yazardır. İşigüzel, eserlerinde aile ve toplumda görmezden gelinen kötülüklere karşı başkaldırı gayreti içindendir. Bu çalışma, Sarmaşık (2002), Çöplük (2004), Kirpiklerimin Gölgesi (2010), Gözyaşı Konağı Ada, 1876 (2016), İyilik (2019) adlı romanlar üzerinden yazarın değişen zamanabağlı değişmeyen kadının var olma sıkıntısını açıklamayı amaçlar. Çalışmanın gayretine uygun olarak bu eserleri sanatçının romancılık anlayışında çokça vurguladığı kadının yabancılaşma ve yalnızlık sorununu göz önünde bulundurarak yapı ve tema temel alınarak incelenmiştir. Üç bölümden oluşan çalışmada öncelikle yazarın hayatı, edebî kişiliği ve eserlerinin listesi hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde ise romanlar, kronolojik sıraya göre yapı ve tema bakımından ele alınmıştır. Romanların yapısı: eserin kimliği, isim içerik ilişkisi, olay örgüsü, zaman, mekân, şahıs kadrosu, bakış açısı ve anlatıcı başlıkları altında; romanların temalarını ise yabancılaşma, yalnızlık, şiddet ve tecavüz, ben bilinci, özgürlük, sevgi başlıkları altında değerlendirilmiştir. Üçüncü veson bölümde, beş romanın ortak vurgusu olan, kadının çocukluktan yaşlılığa uzanan yaşam öyküsünde öteki olarak görülme sıkıntısına dair çıkarımların ana hatları çizilmiştir. Çalışmanın sonuna da kaynakça eklenmiştir. Anahtar Kelimeler: Şebnem İşigüzel, yapı, tema, kadın, metin çözümleme
Learning from storybooks: Does the theme matter
Reading storybooks are one of the most preferred pastime activities in childhood. In addition to entertaining feature, storybooks can be used to improve children's social and cognitive skills. However, there is limited research on whether and what kind of information children can learn from storybooks and what kind of storybooks promote this learning process. Study 1 investigated whether story theme (i.e., realistic, anthropomorphic, or fantastical) and the problem context (i.e., physical or social) influence children's learning of analogical problem solutions. In Study 1, 91 preschool children listened to storybooks and were asked to solve problem solution analogies. Results showed that children who listened to realistic stories were more successful while solving physical problem solution analogies. However, this was not the case for the stories which had more social context. In Study 2, we examined whether story theme has an impact on children's learning of pro-social behaviors such as sharing, helping and honesty. Seventy-eighty 6-year-old children were administered pro-social behavioral tasks before and after listening to either realistic, anthropomorphic or fantastical storybooks. It was found that children who listened to realistic storybooks showed an increase in their sharing behavior from pre-test to post-test compared to children in either anthropomorphic or fantastical conditions. Even though we did not find this kind of story theme effect on children's helping or honesty behaviors, children's scores on these behaviors increased from pre to post-tests which suggested that listening to storybooks promoted children's prosocial behaviors.
Göksel Altınışık Ergur'un öykülerinde tematik kullanımlar
Göksel Altınışık Ergur; daha çok öykü ve şiir türünde, münferit ve kolektif çalışmaları bulunan günümüz sanatçılarındandır. Yazar, gündelik yaşantıları ve bireysel durumları öykülerine konu eder. Bu bağlamda öykülerinin klasik ve modern bir çizgide ilerlediği görülür. Olay merkezli öykülerin temelinde nesnel gerçeklik bulunurken bireyin iç dünyasını yansıtan eserlerde psikolojik tahlillere yer verilir. Ayrıca şahıslar, eserlerde psikolojik taraflarının dışında sosyal konumlarıyla da bulunurlar. Bu açıdan öykülerin, farklı yaklaşımlara ait özellikleri bünyesinde barındırdığı söylenebilir. Öykülerdeki kurmaca çoğu kez gerçek hayatla iç içedir. Kurgusal yapı içerisinde ortak kullanımlar göze çarpar. Yapıdaki ortaklıklara rağmen temadaki farklılıklar eserlerin özgün tarafını oluşturur. Nitekim tek başlarına yahut birbirleriyle ilişkili olarak kullanılan temalar, eserlerin anlam dünyasına derinlik katar ve çeşitlilik kazandırır. Yazarın tıp doktoru olması, bunun yanında farklı disiplinlere ilgi duyması ve edebiyat, müzik, sosyoloji alanlarında eğitim alması eserlerindeki yapı ve tema çeşitliliğine katkı sağlar. Yazarın birçok mesleki çalışması bulunmakla beraber, edebiyat alanında toplam beş öykü ve iki şiir kitabı vardır. Bu çalışmanın amacı Göksel Altınışık Ergur'un öykülerini, tematik anlamda incelemek ve örneklendirmektir. Yöntem olarak betimleme yöntemi seçilmiş, tahlil aşamasında ise metin merkezli bir yaklaşım benimsenmiştir. Yapılan incelemeler neticesinde Ergur'un eserlerinde birbirleriyle doğrudan ya da dolaylı ilişkili öne çıkan on üç tema saptanmıştır. Söz konusu temalar içerisinden en yoğun kullanılanların kadın, sevgi, umut, hastalık olarak kurguya yön verdiği tespit edilmiştir.
1945-1991 yılları arasında modern Kırgız şiirinde kadın teması
Bu çalışmada, 1945-1991 yılları arasında Kırgız şairleri tarafından kaleme alınan Kırgız şiirlerinde kadın temasının nasıl yer aldığı incelenmiştir. Çalışmamızın amacı; 1945-1991 yılları arası modern Kırgız şiirinde kadın temasının sosyal, siyasî, toplumsal değişiklik vb. gibi etkenlerin ışığında şiirde nasıl kullanıldığının incelenmesidir. Çalışmanın giriş bölümünde Kırgız edebiyatı hakkında genel bilgiler yer almaktadır. Birinci bölümde, tarihî dönemlere ayırarak modern Kırgız şiiri hakkında genel bilgiler verilmektedir. İkinci bölümde, 1945-1991 yılları arasında Kırgız şairleri tarafından kadın temasında yazılan şiirler kullanılmıştır. Bu şiirlerden bazıları tarafımızca aktarılıp, bazıları da yayımlanan kaynaklardan alınmıştır. Tezimizde yer alan kadın temalı şiirler, tarihi dönemler ışığında, yaşanan toplumsal değişiklikler göz önünde bulundurularak tematik açıdan başlıklara ayrılmıştır. Üçüncü bölümde, şiirlerin dil, üslup ve yapı bakımından incelemesi yapılmıştır. Dördüncü bölümde, Kırgız Türkçesinden aktarımı yapılan şiirler yer almaktadır. Çalışmanın sonuç bölümünde, her bölümün değerlendirmesini yaptıktan sonra kaynakçaya yer verdik.
1917-1941 yılları arası modern Türkmen şiirinde kadın teması
Türkmenistan köklü ve bir o kadar da geniş bir tarih ve kültür birikimine sahiptir. Bu birikimle süregelmiş olan Türkmen edebiyatı ağırlıklı olarak şiir türünde gelişim göstermiş ve değerli edipler yetiştirmiştir. Bu doğrultuda Modern Türkmen şiirinde kadın temalı eserleri tasnifleyerek bu çalışmamızı oluşturduk. Hazırlamış olduğumuz "1917-1941 Yılları Arasında Modern Türkmen Şiirinde Kadın Teması" başlıklı tezimiz Giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Türkmen adı ve Türkmen Tarihi (XIX-XX yy.) hakkında genel bilgiler verilmiştir. Çalışmamızın Birinci bölümünde; Türkmen edebiyatı tarihi oluşumu (XVIII-XIX-XX. yy.) ve dönem şahsiyetleri ile Modern Türkmen şiiri (1920-1940) ve dönem şahsiyetleri hakkında genel bilgiler verilerek kronolojik bir sırayla ve dönemsel olarak incelenmiştir. İkinci bölümde; Türkmen kadını hakkında kısa bir bilgilendirmeden sonra kadın temalı şiir örnekleri verilmiştir. Bu şiir örnekleri incelenirken özellikle İsmail Çetişli'nin Metin Tahlillerine Giriş-1, Mehmet Kaplan'ın Şiir Tahlilleri-1 ve Şiir Tahlilleri-2 kitaplarından faydalanılmış, dönemin sosyal ve siyasi açısından ele alınarak tasnif edilmiştir. Ek'de çalışmamızda kullandığımız şiirlere yer verilmiştir. Sonuç bölümünde ise yaptığımız araştırma ve inceleme sonucunda varılan netice üzerinde durularak değerlendirmelerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Türkmen Edebiyatı, Modern Türkmen Şiiri, Kadın, Bolşevik İhtilali.
Kemal Beyatlı'nın hikâye ve romanlarında yapı ve izlek
Bu çalışma, Irak-Türkmen edebiyat tarihinde önemli yazarlardan biri kabul edilen Kemal Beyatlı'nın hikâye ve romanlarının yapı ve izlek bakımından incelemelerini ortaya koymak amacıyla hazırlanmıştır. Bireysel ve sosyal meseleleri ele alan yazar; romanlarında hem Irak Türklerinin yaşam mücadelelerini, hayat tarzlarını, gelenekleri ve âdetlerini hem de Kerkük şehrini, Kerkük'ün uzun yıllar süren yönetim sorununu ve başından geçen savaşları anlatır. "Kemal Beyatlı'nın Hikâye ve Romanlarında Yapı ve İzlek" başlıklı bu tez, Giriş Bölümünde konunun neden seçildiği, önemi, metodu, araştırma yöntemleri gibi konular hakkında bilgi verilmiştir. I. Bölümde Irak Türkmen tarihi ve Edebiyatı hakkında bilgi verir. II. Bölüm, Beyatlı'nın Hayatı, Sanatı, Edebî Kişiliği, Eserleri ve Irak Türkmen edebiyatındaki ve Türkmen millî davalarındaki yeri hakkında bilgiler verilmiştir. III. Bölüm ise yapı ve izlek ana başlığı altında yazarın hikâye ve romanları incelenmiştir. Bu üç bölüm dışında genel Kaynakça ve Ek bölümleri yer alır. Elde edilen tespitler toplu biçimde değerlendirilerek Sonuç kısmında verilmiştir.
Mahmut Yesari'nin telif tiyatrolarında yapı ve izlek
Tiyatro, kökeni antik çağlara dayanan, çeşitli dinî törenlerden doğan ve törenlerde gelişim gösteren bir sahne sanatıdır. Meşrutiyet ve Cumhuriyet döneminin önemli yazarlarından biri olan Mahmut Yesari, yaşamı boyunca tiyatro alanında sayısız eserler kaleme almıştır. Bu çalışmanın konusu Mahmut Yesari'nin telif tiyatrolarında yapı ve izlektir. Bu kapsamda Mahmut Yesari'nin ailesi, hayatı, edebî kişiliği tanıtılmış, tiyatroculuğu ve eserleri hakkında ayrıntılı bilgiler verilmiştir.On bir eseri yapısal çözümleme yapılarak tahlil edilmiştir. Tezin, Giriş Bölümünde konunun seçilme nedeni, önemi, araştırma yöntemleri gibi konular hakkında bilgi verilmiştir.I.Bölümde tiyatronun gelişim sürecinden bahsedilmiştir. II.Bölümde Yesari'nin hayatı, sanatı, edebî kişiliği, tiyatroculuğu, eserleri hakkında bilgiler verilmiştir. III. Bölüm ise yapı ana başlığı altında Mahmut Yesari'nin telif tiyatroları tahlil edilmiştir. IV.Bölümde telif tiyatrolarının izleksel kurgusu ele alınmıştır.Tezin sonunda elde edilen tespitlerin değerlendirildiği Sonuç ve yararlanılan kaynakların yer aldığı Kaynakça bölümleri verilmiştir.
Et-Tekrâr fî şi'r şa'irât el-asr el-Umevî ve'l-Abbasi
Bu çalışma Emevi ve Abbasi dönemi kadın şairlerin şiirlerinde tekrar ve tevâzî olgusunu ele almaktadır. Bir kelimenin veya cümlenin birden fazla tekrarı anlamına gelen bu dilsel olgu pekiştirme (te'kit), korkutma (tehvîl), yüceltme (ta'zim) gibi birçok anlama gelmektedir. Çalışmayı bir giriş ve üç temel bölümden oluşturduk, girişte araştırma konusunu, şiir ve nesirde önemli yerleri olan Emevi ve Abbasi dönemi kadın şairlerin şiirlerinin araştırılmasının önemini ele aldık. Burada, bu araştırmanın arka planındaki hedefleri, bu araştırmaya uygun metot ve yöntemi ve bu iki çağda kadın şairlerin şiirlerini incelemenin önemini inceledik, bütünleştiri yöntemi seçmeyi uygun bulduk. Bu araştırmanın muhtevasından her hangi bir yönünü ele alan çalışmalara işaret ettik.
6?8. sınıf Türkçe ders kitaplarının tema ve metin türü yönünden incelenmesi
Bu çalışmanın amacı, 6-8. sınıf Türkçe ders kitaplarını tema ve metin türü yönünden incelemektir. Ders kitaplarının, öğretim programının uygulanmasında temel kaynaklar olduğu göz önünde bulundurulduğunda, öğretim programının bileşenlerini tam anlamıyla yansıtması beklenir. Çalışmada tarama modeli kullanılmıştır. Kuram çerçevesinde yapılandırmacılık, çoklu zekâ kuramı, tematik yaklaşım ve metin türleri üzerinde durulmuştur. Türkçe ders kitapları tema dağılımları, tema-alt tema uygunluğu, tema tasarımları, disiplinlerarasılık (tematik yaklaşım), alternatif çoklu zekâ etkinlikleri ve metin türlerinin doğru belirlenmesi bakımından incelenmiştir.Ders kitaplarının farklı sınıflarda tema, alt tema; aynı sınıf düzeyinde de alt tema tekrarına düştükleri gözlemlenmiştir. Bazı metinlerin ana temaya uygun olmadığı hatta aynı metnin farklı kitaplarda farklı temalara dâhil edildiği görülmüştür. Disiplinlerarası ilişki düşünüldüğünde ise en çok Sosyal Bilgiler dersiyle ilişkilendirme yapılırken Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersiyle hiçbir ilişkilendirme yapılmadığı, disiplinlerarası ilişkilendirme yapmada 6. sınıftan 8. sınıfa doğru bir düşüş olduğu gözlemlenmiştir. Kitapların daha çok kinestetik ve görsel zekâya yönelik alternatif etkinlik verdiği ancak birçok zekâ alanına hitap edecek görsel-işitsel yayınları ek olarak sunmadıkları görülmüştür. Metin türü ayrımında gerekli hassasiyetin gösterilmediği saptanmıştır. Metin türlerinden söyleşi ve deneme türünün birbiriyle karıştırıldığı; anı türünde aktaranın belirtilmediği; düşünce yazısı, didaktik metin gibi genel adlandırmaların tür olarak verildiği; bazı metinlerde de türün iyi örneği kullanılmadığı sonuçlarına varılmış ve bunlara yönelik önerilerde bulunulmuştur.Anahtar Kelimeler: Ders kitabı, tema, metin türü.