Theme
159 theses under this subject heading
Şebnem İşigüzel'in beş romanı üzerine inceleme
Şebnem İşigüzel, hikâyeleri, romanları ve denemeleri ile edebiyat dünyasına önemli katkılar sağlayan bir yazardır. İşigüzel, eserlerinde aile ve toplumda görmezden gelinen kötülüklere karşı başkaldırı gayreti içindendir. Bu çalışma, Sarmaşık (2002), Çöplük (2004), Kirpiklerimin Gölgesi (2010), Gözyaşı Konağı Ada, 1876 (2016), İyilik (2019) adlı romanlar üzerinden yazarın değişen zamanabağlı değişmeyen kadının var olma sıkıntısını açıklamayı amaçlar. Çalışmanın gayretine uygun olarak bu eserleri sanatçının romancılık anlayışında çokça vurguladığı kadının yabancılaşma ve yalnızlık sorununu göz önünde bulundurarak yapı ve tema temel alınarak incelenmiştir. Üç bölümden oluşan çalışmada öncelikle yazarın hayatı, edebî kişiliği ve eserlerinin listesi hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde ise romanlar, kronolojik sıraya göre yapı ve tema bakımından ele alınmıştır. Romanların yapısı: eserin kimliği, isim içerik ilişkisi, olay örgüsü, zaman, mekân, şahıs kadrosu, bakış açısı ve anlatıcı başlıkları altında; romanların temalarını ise yabancılaşma, yalnızlık, şiddet ve tecavüz, ben bilinci, özgürlük, sevgi başlıkları altında değerlendirilmiştir. Üçüncü veson bölümde, beş romanın ortak vurgusu olan, kadının çocukluktan yaşlılığa uzanan yaşam öyküsünde öteki olarak görülme sıkıntısına dair çıkarımların ana hatları çizilmiştir. Çalışmanın sonuna da kaynakça eklenmiştir. Anahtar Kelimeler: Şebnem İşigüzel, yapı, tema, kadın, metin çözümleme
1917-1941 yılları arası modern Türkmen şiirinde kadın teması
Türkmenistan köklü ve bir o kadar da geniş bir tarih ve kültür birikimine sahiptir. Bu birikimle süregelmiş olan Türkmen edebiyatı ağırlıklı olarak şiir türünde gelişim göstermiş ve değerli edipler yetiştirmiştir. Bu doğrultuda Modern Türkmen şiirinde kadın temalı eserleri tasnifleyerek bu çalışmamızı oluşturduk. Hazırlamış olduğumuz "1917-1941 Yılları Arasında Modern Türkmen Şiirinde Kadın Teması" başlıklı tezimiz Giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Türkmen adı ve Türkmen Tarihi (XIX-XX yy.) hakkında genel bilgiler verilmiştir. Çalışmamızın Birinci bölümünde; Türkmen edebiyatı tarihi oluşumu (XVIII-XIX-XX. yy.) ve dönem şahsiyetleri ile Modern Türkmen şiiri (1920-1940) ve dönem şahsiyetleri hakkında genel bilgiler verilerek kronolojik bir sırayla ve dönemsel olarak incelenmiştir. İkinci bölümde; Türkmen kadını hakkında kısa bir bilgilendirmeden sonra kadın temalı şiir örnekleri verilmiştir. Bu şiir örnekleri incelenirken özellikle İsmail Çetişli'nin Metin Tahlillerine Giriş-1, Mehmet Kaplan'ın Şiir Tahlilleri-1 ve Şiir Tahlilleri-2 kitaplarından faydalanılmış, dönemin sosyal ve siyasi açısından ele alınarak tasnif edilmiştir. Ek'de çalışmamızda kullandığımız şiirlere yer verilmiştir. Sonuç bölümünde ise yaptığımız araştırma ve inceleme sonucunda varılan netice üzerinde durularak değerlendirmelerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Türkmen Edebiyatı, Modern Türkmen Şiiri, Kadın, Bolşevik İhtilali.
6?8. sınıf Türkçe ders kitaplarının tema ve metin türü yönünden incelenmesi
Bu çalışmanın amacı, 6-8. sınıf Türkçe ders kitaplarını tema ve metin türü yönünden incelemektir. Ders kitaplarının, öğretim programının uygulanmasında temel kaynaklar olduğu göz önünde bulundurulduğunda, öğretim programının bileşenlerini tam anlamıyla yansıtması beklenir. Çalışmada tarama modeli kullanılmıştır. Kuram çerçevesinde yapılandırmacılık, çoklu zekâ kuramı, tematik yaklaşım ve metin türleri üzerinde durulmuştur. Türkçe ders kitapları tema dağılımları, tema-alt tema uygunluğu, tema tasarımları, disiplinlerarasılık (tematik yaklaşım), alternatif çoklu zekâ etkinlikleri ve metin türlerinin doğru belirlenmesi bakımından incelenmiştir.Ders kitaplarının farklı sınıflarda tema, alt tema; aynı sınıf düzeyinde de alt tema tekrarına düştükleri gözlemlenmiştir. Bazı metinlerin ana temaya uygun olmadığı hatta aynı metnin farklı kitaplarda farklı temalara dâhil edildiği görülmüştür. Disiplinlerarası ilişki düşünüldüğünde ise en çok Sosyal Bilgiler dersiyle ilişkilendirme yapılırken Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersiyle hiçbir ilişkilendirme yapılmadığı, disiplinlerarası ilişkilendirme yapmada 6. sınıftan 8. sınıfa doğru bir düşüş olduğu gözlemlenmiştir. Kitapların daha çok kinestetik ve görsel zekâya yönelik alternatif etkinlik verdiği ancak birçok zekâ alanına hitap edecek görsel-işitsel yayınları ek olarak sunmadıkları görülmüştür. Metin türü ayrımında gerekli hassasiyetin gösterilmediği saptanmıştır. Metin türlerinden söyleşi ve deneme türünün birbiriyle karıştırıldığı; anı türünde aktaranın belirtilmediği; düşünce yazısı, didaktik metin gibi genel adlandırmaların tür olarak verildiği; bazı metinlerde de türün iyi örneği kullanılmadığı sonuçlarına varılmış ve bunlara yönelik önerilerde bulunulmuştur.Anahtar Kelimeler: Ders kitabı, tema, metin türü.
Nedim Gürsel'in romanlarında yapı ve tema incelemesi
Türk edebiyatı içinde postmodern çizgide özgün roman anlayışıyla tanınan Nedim Gürsel'in, yazma işini var olma biçimi şeklinde nitelendiren bir sanatkâr olduğu görülür. Romanlarındaki doğu / batı sentezinde önemli yer tuttuğu görülen görsel ögelerin bu ilgisinin bir sonucu olduğunu söylemek mümkündür. Yazarın, romanlarını küçük bir dünyada kurguladığı görülürken insan ve mekân ilişkisine psikolojik bir boyut kazandırdığı görülür. Bu çalışmada, Nedim Gürsel'in romanlarında yapı ve tema incelemesi yapılmıştır. Yapı ve tema incelemesinde Şerif Aktaş'ın Anlatma Esasına Bağlı Edebi Metinlerin Tahlili (Teori ve Uygulama) kitabı esas alınmıştır. Bu kapsamda çalışmanın birinci bölümünde Nedim Gürsel'in hayatı, yazın yaşamı ve eserleri aktarılmıştır. İkinci bölümde romanlarındaki yapı başlığında romanların her biri için ayrı ayrı değerlendirmeler yapılmıştır. Romanlar, zihniyet, yapı, olay ve olay örgüsü, kişiler, zaman, mekân, dil anlatım ve bakış açısı başlıkları altında incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise, Nedim Gürsel'in romanlarındaki tema başlığı altında romanların teması, kadın ve cinsellik, tarih, şiddet ve ölüm, mitoloji ve dinsel öğeler, başkaldırı, özgürlük ve yalnızlık olarak belirlenmiştir. Romanlar değerlendirilirken betimsel tarama tekniği de kullanılmıştır. Bu kapsamda konuyla ilgili daha önceden yazılan kitaplar, makaleler, tezler ve internet kaynakları taranmıştır. Anahtar Kelimeler: Nedim Gürsel, Roman, Yapı, Tema.
19. yüzyıl sonrası resim sanatında spor temalı eserlerde kompozisyon ve hareket
Bu araştırmada sanat ve spor ayrı disiplinlerde ele alınarak birbirleriyle nasıl etkileşime geçtikleri; eserler ve sanatçılar üzerinden görsellerle incelenmiştir. İki boyutlu yüzey üzerinde hareketin anlatımını kuvvetlendiren, destekleyen yöntemler araştırılarak, kompozisyon bütünlüğü içinde değerlendirilmiştir. Yüzey planlamasında hareket kavramı, sporcu figürleri ile ele alınarak kompozisyon kurguları örneklendirilmiştir. Spor ve sporcu temasını sanatçılar yaşadıkları döneme göre; mücadele, rekabet, hareket, denge, artistik değer gibi kavramları eserlerinde çeşitli kompozisyon ve benimsedikleri üslupla anlatmışlardır. Modern Olimpiyatların kurucusu olan pedagog tarihçi yazar Baron Pierre de Coubertin; daha sağlıklı bir nesille barışçıl bir dünya adına, sporun güzelliklerini ancak sanatçıların anlatabileceği fikrinden yola çıkarak sanatın olimpiyatlarda yer almasına önderlik etmiştir. Böylece spor temalı sanat eserleri, ilk kez 1912 yılında olimpiyat oyunlarına sanat yarışmaları adı altında dahil edilmiştir. Bu çalışmada, spor disiplininde resim sanatının nasıl somutlaştırıldığı örneklerle incelenmiştir. Hareket kavramı ve kompozisyon anlatımı üzerinden spor ve sanat arasındaki ilişki ele alınmıştır. Anahtar kelimeler: Hareket, denge, artistik, spor
Frigya mirasının çağdaş seramik sanatına aktarımı: Tematik bir yaklaşım
Bu çalışma, Anadolu'nun kadim uygarlıklarından Frigya'nın zengin kültürel ve mitolojik mirasını, çağdaş seramik sanatı pratikleri aracılığıyla yeniden yorumlamayı ve bu yolla sanatsal bir diyalog kurmayı amaçlamaktadır. Araştırma, Frig mirasını statik bir arkeolojik buluntu seti olarak değil, çağdaş sanatçının etkileşime geçebileceği dinamik bir kültürel kaynak olarak ele almıştır. Bu kapsamda, Frig toplumunun varoluşsal temalarını yansıtan on üç ana tema ("Doğuş", "Hayat", "Mücadele", "Bakan Gözler", "Gordios", "Güneş", "Aslan", "Şapka", "Kuş", "Böcek", "Yaratık", "Midas" ve "Kral") belirlenmiştir. Bu temalar ekseninde üretilen özgün seramik eserler ve destekleyici çizimler, araştırmanın birincil veri kaynağını oluşturmaktadır. Sanat temelli araştırma (artsbased research) metodolojisiyle yürütülen bu süreçte, her bir eserin formu, malzemesi ve tekniği, seçilen temanın sembolik ve felsefi katmanlarını derinleştirmek üzere bilinçli bir şekilde kurgulanmıştır. Örneğin, Midas figürü üzerinden iktidarın trajik doğası, sfenks (yaratık) üzerinden mitolojik güç veya fibula (bakan gözler) üzerinden sır ve korunma temaları, malzeme ve biçim arasındaki diyalogla ifade edilmiştir. Bu tez, Frig sanatının estetik kodlarının çağdaş bir dile "tercüme edilmesi" sürecinin, yalnızca bir form aktarımı değil, aynı zamanda bir anlam üretme eylemi olduğunu ortaya koymaktadır. Çalışma, tarihsel mirasın sanatsal yorumunun, kültürel belleği korumanın yanı sıra, geçmişin evrensel insanlık durumlarına dair yeni ve eleştirel sorgulamalara alan açabileceğini göstermektedir. Bu yönüyle tez, geçmişle kurulan yaratıcı ilişkinin sanatsal ve entelektüel potansiyelini seramik sanatı özelinde ortaya koymayı hedeflemektedir.
Necati Sarıca'nın şiirlerinde yapı ve tema
1965 yılında dünyaya gelen Necati Sarıca'nın, şiir macerası ilkokul dördüncü sınıfta başlamıştır. Asıl mesleği savcılık olan Sarıca'nın şairliği ve şiirleri dikkate değer bir konudur. 1980 sonrası imgeci şiir anlayışını benimseyen şair hakkında nitelikli bir bilimsel çalışmanın yapılmamış olması çalışmanın odak noktasını oluşturmaktadır. Yüksek lisans tezi olarak hazırlanan "Necati Sarıca'nın Şiirlerinde Yapı ve Tema" adlı bu çalışma Necati Sarıca ile ilgili yapılan bilimsel çalışmaların ilki olma özelliğini taşımaktadır. Çalışma giriş ve sonuç dışında iki bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında Cumhuriyet dönemi şiirine değinilmiştir. Birinci bölümde Sarıca'nın hayatı ve sanat anlayışı ele alınmıştır. İkinci bölümde ise şiirlerinin yapısını oluşturan unsurlar belirlenerek incelenmiştir. Ardından Sarıca'nın şiirleri tematik açıdan incelenerek sınıflandırılmıştır. Sonuç bölümünde ise elde edilen bulgulara yer verilen çalışmada Necati Sarıca'nın Türk şiirindeki yerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada ağırlıklı olarak metne dayalı yöntem kullanılmıştır. Yer yer karşılaştırma yöntemine de başvurulmuştur. Ayrıca Necati Sarıca ve çevresi ile görüşmeler yapılarak elde edilen bilgiler ışığında çalışmaya yön verilmiştir. Eserleri biyografik okumaya uygun olan Sarıca'nın şiirlerinde ağırlıklı olarak anne, aşk, ayrılık, vatan sevgisi, din, kadın, ölüm, renk, siyaset, şehir ve tasavvuf temaları yer almaktadır. Temalara genel olarak hüzün duygusu hâkimdir. Yapıya gelindiğinde ise, şairin şiirlerde manayı ön planda tuttuğu ve biçim kaygısına düşmediği görülmektedir.
Enis Batur'un şiirleri üzerine bir inceleme
1952 yılında dünyaya gelen Enis Batur, gençlik yıllarından itibaren edebiyat dünyasının içerisinde yer almıştır. Edebiyat ile erken yaşlarda tanışmasıyla giderek artan üretkenliği, şairi Türkçenin en üretken şairlerden birisi yapmıştır. Enis Batur, şiirleriyle birçok ödül kazanmıştır. Enis Batur, şairliğin yanı sıra deneme yazarı, eleştirmen, yayıncı ve romancıdır. Ayrıca yazar birçok dergi ve gazetede çeşitli konularda makaleler yayımlamıştır. Batur'un Türkçeye çevirdiği şiir, kitap ve yazılar da vardır. Enis Batur'un şiirlerinin tema bağlamında incelenmesi üzerine bilimsel bir çalışma yapılmamış olup şiir türündeki eserleri tema açısından incelenmemiştir. Yüksek lisans tezi olarak hazırlanan bu çalışma "Enis Batur'un Şiirleri Üzerine Bir İnceleme" başlığı altında tematik açıdan ele alınmıştır. Bu çalışma Enis Batur'un şiirlerinin tematik olarak incelenmesi ile ilgili yapılan ilk bilimsel araştırma niteliği taşımaktadır. Tez, giriş ve sonuç dışında iki bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında şairin bulunduğu dönem olan Cumhuriyet'in ilanıyla başlayan ve günümüzde hâlâ devam etmekte olan Cumhuriyet Dönemi edebiyatı anlatılmıştır. Bu dönemde Enis Batur'un bulunduğu konum vurgulanmıştır. Birinci bölümde şairin hayatı ve edebi kişiliği ele alınmış ardından çalışmanın esas kısmı olan şairin şiirleri, tematik açıdan incelenmiştir. Enis Batur'un şiirleri arasında anlam bütünlüğü, temalar üzerinden sağlanmıştır. Anlamı şekillendiren temalar ağırlıklı olarak yabancılaşma, zaman, kadın, ölüm, mekân, mevsimler ve musiki olmuştur.
Türkiye'de yayınlanan çocuk dergilerinde sağlık temasının incelenmesi
Çocuklar, tüm dünyayı etkileyen pandemi gibi olağanüstü sağlık koşullarından geçmiştir. Bu süreçte dergiler çocuklar için güncel, önemli ve ilgi çekici bilgi kaynaklarıdır. Araştırmada, Türkiye'de pandemi döneminde yayınlanan çocuk dergileri, sağlık teması kapsamında incelenmiş ve çocukların sağlığa ilişkin meraklarının nasıl giderildiği sorusuna odaklanılmıştır. Bu amaç doğrultusunda pandeminin ilk yılı olan 2020 yılında 12 ay boyunca yayınlanan 15 farklı çocuk dergisinden 153 sayı araştırma grubuna alınmıştır. Nitel araştırma yöntemi benimsenmiş ve veriler doküman analizi ile elde edilmiştir. Araştırmadan elde edilen verilere bakıldığında, çocuk dergilerinde sağlık temasına genel olarak yer verildiği, sağlık içeriklerinin çocuklara teorik bilgiler yoluyla sunulduğu ve bazı dergilerde bulunan sağlık temasının çocukların ilgilerini çekecek düzeyde olmadığı bulunmuştur. Çocuk dergilerinin alanında uzman kişilerce editörlük süreçlerinden geçerek yayınlanması, çocukların ilgilerini çekecek içerikler hazırlanması önerilebilir. Çocuk dergilerinin güncel olanı çocuklara aktarma amacına uygun olarak pandemi, obezite gibi güncel sağlık temaları ile ilgili içeriklerin geliştirilmesi gerektiği sonucuna varılabilir.
Onat Kutlar'ın hikayelerinde yapı ve tema
1950 kuşağı yazarlarından Onat Kutlar; hikâyeleri, şiir kitapları, denemeleri, sinema ve senaryo yazılarıyla edebiyat dünyasında yer edinir. İshak ve Karameke adında iki öykü kitabı yayımlamış olan Onat Kutlar, hikâyelerinde farklı ve aykırı kişilerin iç dünyasını, varoluşçu ve gerçeküstü öğelerle ele alır. İshak öykü kitabıyla 1960 yılında Türk Dil Kurumu ödülünü kazanan Onat Kutlar'ın diğer hikâye kitabı Karameke, yazarın ölümünden sonra Ferit Edgü tarafından baskıya hazırlanır. Bu çalışma üç bölümden oluşur. İlk bölümde Onat Kutlar'ın hayatı, eserleri ve sanata dair görüşlerine yer verilir. İkinci bölümde; İshak ve Karameke kitaplarında yer alan hikâyeler; olay örgüsü, kişiler, mekân, zaman, bakış açısı ve anlatım teknikleri bakımından tek tek incelenir. Üçüncü bölümde ise İshak ve Karameke kitapları tema bakımından gruplandırılarak ele alınır. Sonuç kısmında çalışma süresince elde edilen bulguların genel değerlendirmesi yapılır. Kaynakça bölümünde ise çalışmayı hazırlarken yararlanılan kaynakları içeren bibliyografya yer alır. Anahtar Kelimeler: Onat Kutlar, yapı, tema, hikâye.
Yusuf Ziya Ortaç'ın romanlarında ve tiyatro eserlerinde yapı ve tema
"Yusuf Ziya Ortaç'ın Romanlarında ve Tiyatro Eserlerinde Yapı ve Tema" adlı bu çalışma, yazarın hayat hikâyesini, sanat anlayışını, romanlarını ve tiyatro eserlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde yazarın hayatı, sanatı ve eserleri ile ilgili bazı bilgiler verilmiştir. Hayatının dönüm noktaları, sanat hayatının nasıl başladığı, sanat anlayışında görülen değişim ve gelişmeler aktarılmıştır. İkinci bölüm çalışmanın en uzun ve kapsamlı bölümüdür. Burada yazarın romanları, altı ana başlık altında incelenmiştir. "Romanların Tanıtımı" başlığı altında eserin nasıl ortaya çıktığı ve basımı ile ilgili bilgiler verilmiştir. "Olay Örgüsü" başlığı altında ise eserdeki çatışmalar ve ana düğümler üzerinde durulmuştur. "Temalar", iki başlık altında değerlendirilmiştir. "Roman Kişileri", fonksiyonları ve tiplerimi bakımından incelenmiş, bunlar kendi içinde gruplandırılmıştır. "Zaman", "Mekân", ve "Bakış Açısı" kısımlarında her roman ayrı ayrı ele alınıp incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise yazarın tiyatro eserleri ele alınmıştır. Tiyatro eserlerinin dördü günümüz harflerine aktarıldıktan sonra incelenmiştir. Bu eserler incelenirken romanlarında uygulanan metot uygulanmıştır. Sonuç bölümünde, yapılan çalışmadan elde edilen bulgular sunulmaktadır.
Halit Fahri Ozansoy'un tiyatro eserlerinde yapı ve tema
"Halit Fahri Ozansoy'un Tiyatro Eserlerinde Yapı ve Tema" adlı bu çalışmanın amacı; yazarın tiyatro eserlerinde hangi tema ve yapı unsurlarının kullanıldığını tespit etmek ve en fazla hangi temaların işlendiğini belirlemektir. Birinci bölümde, çalışmanın asıl konusuna geçmeden önce Türk tiyatro tarihi ve gelişim aşamaları incelenmiş ve bu konuyla ilgili bilgi verilmiştir. İkinci bölümde yazarın hayatı, mizacı, edebi kişiliği ve bağlı olduğu topluluklar ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise tiyatro eserlerinin tanıtımları yapıldıktan sonra eserler, olay örgüsü, temalar, şahıs kadrosu, insan ögesinin seyirciye sunuluşu, zaman, mekân ve dekor şeklinde tasnif edilmiş ve incelenmiştir. Sonuç kısmında ise bulgularla ilgili genel bir değerlendirme yapılmıştır.
Muhterem Yüceyılmaz'ın hayatı ve romanları üzerine bir araştırma
Muhterem Yüceyılmaz'ın romanları üzerine yapmış olduğumuz çalışmanın amacı, yazarın romanlarını ve romancılığını detaylı bir şekilde parçadan bütüne doğru incelemektir. Bu incelemeyle daha önceden üzerinde herhangi bir çalışma bulunmayan Muhterem Yüceyılmaz'ın beş adet romanı yapı ve tema bakımından detaylı bir şekilde analiz edildi. İki bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde Muhterem Yüceyılmaz'ın hayatı, sanatı ve eserleri ele alındı. İncelenen romanlar ışığında yazarın edebî şahsiyeti ve romancılığı belirlenmeye çalışıldı. Çalışmanın ikinci bölümünde Muhterem Yüceyılmaz'ın romanları yapı ve tema bakımından tek tek basım tarihine göre incelendi. Sonuç bölümünde ise romanların ortak ve farklı yönleri gözler önüne serilmeye çalışıldı. Anahtar kelimeler: Muhterem Yüceyılmaz, Roman, Tarih, Psikoloji, Aşk
Tema-temelli yaklaşıma dayalı İngilizce öğretimiyle öğrencilerin dil becerilerini ve küresel konulara ilişkin farkındalıklarını geliştirmeye yönelik bir eylem araştırması
Bu çalışmanın genel amacı içerik temelli dil öğretim yaklaşımının tema-temelli modeline dayalı olarak gerçekleştirilen İngilizce öğretimi ile yükseköğretim öğrencilerinde temel dil becerileri ve küresel konulara yönelik farkındalığın nasıl geliştirilebileceğini ve uygulamada karşılaşabilecek sorunların nasıl giderilebileceğini araştırmaktır. Bu genel amaç doğrultusunda, öğrencilerin tema-temelli modele dayalı olarak gerçekleştirilen İngilizce öğretiminin uygulanması sürecine ilişkin görüşleri de araştırılmıştır. Nitel araştırma desenlerinden biri olan eylem araştırması biçiminde desenlenen çalışma 2015-2016 akademik yılı bahar döneminde Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Meslek Yüksekokulu'nun Turizm ve Seyahat İşletmeciliği programında eğitim alan ikinci sınıf öğrencileri ile yürütülmüştür. Araştırma verileri, yarı yapılandırılmış görüşme, gözlem, öğrenci günlüğü, araştırmacı günlüğü, öğrenci ürünleri ve küçük sınav formunda hazırlanan başarı testleri ile toplanmıştır. Uygulama öncesinde ihtiyaç ve ilgi anketleri yoluyla ders kapsamında çalışılacak temalar olarak farklılıklara saygı, toplumsal cinsiyet eşitliği ve küresel ısınma temaları belirlenmiştir. Uygulama yapılan sınıftaki mevcut durumu ortaya koymak için, temel dil beceri düzeylerini ölçmek amacıyla, küçük sınav niteliğindeki birinci başarı testi; küresel konulara ilişkin farkındalık düzeylerini belirlemek amacıyla yarı-yapılandırılmış görüşmeler uygulanmıştır. Uygulama aşamasında içerik temelli dil öğretim yaklaşımının tema temelli modeli doğrultusunda tasarlanan İngilizce ders planları 11 haftalık bir zaman diliminde 22 ders saatinde uygulanmıştır. Uygulamada eylem araştırması süreci döngülere dayalı olarak yürütülmüş, her döngüde belirlenen temalara yönelik hazırlanan ders planının uygulama aşaması izlenmiştir. Süreç içerisinde ortaya çıkan sorunları çözme amacıyla eylem planları geliştirilmiş ve sorun çözüldükten sonra bir sonraki döngüye geçilmiştir. Öğrencilerdeki dil gelişimi; başarı testleri, öğrenci ürünleri ve gözlemler yoluyla ölçülürken, farkındalık gelişimi; yarı yapılandırılmış görüşmeler, öğrenci ürünleri ve araştırmacı günlüğü ile takip edilmiştir. Eylem araştırması sürecini değerlendirmek için ise öğrenci günlükleri ve araştırmacı günlüğünden yararlanılmıştır. Toplanan nitel veriler içerik analizi ve betimsel analiz ile çözümlenmişken; başarı testleriyle toplanan nicel veriler üzerinde Wilcoxon işaretli sıralar testi ve t-testi yapılmıştır. Araştırma sonuçları, tema-temelli dil öğretim yaklaşımı kullanarak gerçekleştirilen İngilizce öğretiminin öğrencilerde temel dil becerileri gelişimini olumlu yönde etkilediğini göstermiştir. Uygulama sürecinde dil becerilerinin gelişimine yönelik karşılaşılan sorunların telaffuz ve topluluk önünde konuşma konusunda özgüven sorunu, derste anadil kullanımı, uygun olmayan kelime seçimi, formal yazım kurallarına dikkat etmeme ve çeviri programlarını kullanma ile ilişkili olduğu ve alınan önlemlerle bu sorunların eylem araştırması sürecinde çözümlendiği görülmüştür. Çalışmada, küresel konulara ilişkin farkındalık gelişimi ile ilgili olumlu sonuçlar alınmıştır. Öğrencilerin farklılıklara saygı kavramı ve farklılıkları oluşturan unsurlara ilişkin algılarında gelişme meydana geldiği, farklılıklara saygı ilkesine ters düşen örnekleri çeşit ve sayı bakımından artırdıkları belirlenmiştir. Uygulama öncesi toplumsal cinsiyet eşitliği kavramı, genel olarak kanun önünde kadın-erkek eşitliği ile sınırlandırırlarken, uygulamanın ardından bu kavramın kapsamı, hem kanunları hem de iş, aile ve toplumsal yaşamı birçok yönden kapsayacak şekilde genişletilmiştir. Uygulama öncesi küresel ısınma ile sera gazı arasındaki ilişki çoğu öğrenci tarafından kurulamazken, uygulamalar sonrası gerçekleştirilen görüşmelerde bu ilişkinin kurulduğu, ayrıca öğrencilerin küresel ısınmanın nedenleri, muhtemel etkileri ve küresel ısınmaya karşı alınabilecek önlemlere ilişkin farkındalık düzeylerinin arttığı ortaya çıkmıştır. Ayrıca uygulamalarda, öğrencilerin farklılıklara saygı ilkesi ile bağdaşmadığı fark edilen çeşitli ifade ve davranışlarının da süreçte tasarlanan çeşitli etkinlikler sonucunda ortadan kalktığı görülmüştür. Tema-temelli yaklaşımla işlenen İngilizce derslerinin öğrencilerde kendi önyargılarının farkına varma ve bunlardan vazgeçme, medyanın toplumsal cinsiyet eşitsizliğini yayma ve sürdürme konusundaki olumsuz etkilerini fark etme, medya tarafından empoze edilenlere eleştirel bir gözle bakabilme, küresel ısınmayı önlemek ya da etkilerini yavaşlatmak konusunda bireylerin sahip oldukları sorumluluklar konusunda bilinçlenme ve doğayı korumanın önemini daha iyi anlama gibi konulardaki farkındalık gelişiminin yanı sıra, öğrencilerin derse, dil öğrenmeye, küresel sorunların çözümü konusunda adım atmaya ve küresel sorunlar konusunda araştırma yapmaya yönelik motivasyonlarını arttırdığı şeklinde sonuçlara ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: İçerik temelli dil öğretim yaklaşımı, tema-temelli model, küresel eğitim, küresel konular.
Nazan Bekiroğlu'nun romanlarında yapı ve tema
Son dönem Türk edebiyatının öne çıkan yazarlarından biri olan Nazan Bekiroğlu, Dolunay'la başlayan yazı serüvenine Türk Edebiyatı, Milli Kültür, Kayıtlar, Yedi İklim ve Dergâh gibi dergilerde çıkan deneme ve hikâyelerle devam etmiştir. Gelenekten beslendiğini söyleyebileceğimiz bu yazılarıyla ciddi bir okur kitlesine ulaşmayı başaran Nazan Bekiroğlu, "Nun Masalları" ismiyle hikâyelerden oluşan ilk kitabını yayımlar. Bu hikâye kitabının ardından "Mor Mürekkep" adıyla denemelerini kitaplaştıran Nazan Bekiroğlu'nun ilk romanı, geleneğin modern bir tarzda yeniden inşa edildiği "Yûsuf ile Züleyha" olur. Yûsuf ile Züleyha'dan sonra dört roman daha kaleme almış olan Bekiroğlu'nun bugün toplam beş romanı bulunmaktadır. Çalışmamız, eserleriyle edebiyat tarihimiz içerisinde gelenekten geleceğe bir köprü kurmayı başaran Nazan Bekiroğlu'nun romanlarının yapı ve tema bakımından incelenmesinden oluşmaktadır. Eserlerinde genel olarak insan hakikati üzerinde duran yazar, bu hakikati yaratılış, aşk, hicran, hasret yaşam, ölüm, ihtiras gibi daha çok metafizik arka planı olan temalar çerçevesinde ele alır. Bekiroğlu'nun son dönemin takip edilen isimlerinden biri olmasında eserlerinin muhtevası kadar üslubunun da önemli bir etkisi vardır. Yazarın yazın hayatında ciddi bir yer işgal eden romanlarının yapı ve tema bakımından incelemesinden oluşan çalışmamız iki bölümden meydana gelmektedir. Çalışmanın birinci bölümü "Nazan Bekiroğlu'nun Hayatı, Edebî Kişiliği ve Eserleri", ikinci bölümü ise "Nazan Bekiroğlu'nun Romanlarında Yapı ve Tema" başlıklarını taşımaktadır. Bu iki bölümün ardından "sonuç" ve "kaynaklar" bölümlerine yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Modern Türk Edebiyatı, Nazan Bekiroğlu, Roman, Tema, Yapı.
Türk ve Alman masallarında sağlık teması
Anlatmaya dayalı edebi türlerden biri olan masallar, ait oldukları toplumların kültürel değerlerini taşımaktadır ve bu değerler, masal anlatıcıları vasıtasıyla nesilden nesle aktarılıp günümüze kadar gelmiştir. Masallar, bir toplumun hayata bakışını, inançlarını kendine has özelliklerle yansıtmaktadır. Masallarda, yaşam-ölüm, sağlık-hastalık, hastalanma-iyileşme gibi unsurlar yer almaktadır. Çalışmamızda, Alman derleyicilerden Grimm Kardeşler ile Türk derleyicilerden Pertev Naili Boratav, Eflatun Cem Güney, Tahir Alangu, Naki Tezel ve Oğuz Tansel'in derlediği masallar bu unsurlar yönünden incelenmiş ve iki farklı toplumun sağlığa-tıbba-hekime bakışı değerlendirilip karşılaştırılarak benzerlikleri ve farklılıkları ortaya konmuştur.
Bir anaokulunda uygulanan "minik tema" projesinin öğretmen bakış açısına göre incelenmesi
Gelecek nesillere daha yaşanılabilir bir dünya bırakılması için çevre bilincinin küçük yaşlarda kazanılması çok önemlidir. Bu araştırma kapsamında, okul öncesi eğitimde çevre eğitimini geliştirmeye yönelik olarak Tema Vakfı tarafından uygulanan Minik Tema projesi sürecinde öğretmenlerin, farkındalık ve tutumlarında yaşanan değişimlerin ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu araştırmada, verilen çevre eğitimi uygulamaları sürecinde öğretmenlerin yaşantıları ve bu süreçte çevre eğitimi algılarında oluşan değişim-gelişimleri irdelenmiştir. Bu araştırma Minik Tema projesinin nasıl uygulandığını süreçte neler yaşandığını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Uygulamanın yapıldığı anaokulunda bulunan sekiz öğretmen araştırmanın katılımcılarını oluşturmaktadır. Araştırmaya katılmaya gönüllü olmuşlardır. Öğretmenlerle birlikte hazırlanan uygulama takvimi doğrultusunda etkinlikler uygulanmıştır. Yapılan uygulamalar gözlenmiştir. Öğretmenlerle bireysel ve odak grup görüşmeleri yapılmıştır. Betimsel analiz yöntemi ile veriler analiz edilmiştir. Yapılan görüşme ve gözlemler doğrultusunda elde edilen verilere göre, öğretmenlerin çocuk temelli uygulama bakış açısına sahip olmadıkları, etkinlikleri genel olarak sözel anlatım şeklinde gerçekleştirdikleri gözlenmiştir. Süreç içerisinde Minik Tema uygulama kitapçığının da rehberliğiyle mesleki ve bireysel anlamda pek çok kazanım elde etmişler ve keyifli eğitim süreçleri geçirmişlerdir. Süreçte öğrencilerinde aktif rol aldığı öğrenmesüreçleri gerçekleştirilmiştri. Öğretmenler, uygulamalar sonrasında çevre eğitiminin nasıl olması gerektiği konusunda eksikliklerini farketmişler ve pek çok alanda kazanımlar edinmişlerdir. Özellikle sınıf yönetimi ve farklı yöntem -tekniklerin kullanımı konusunda süreç içerisinde anlamlı kazanımları olmuştur.
Didem Madak'ın şiirlerinde ana izlekler
Bu çalışma, Didem Madak (1970 – 2011)'ın Grapon Kağıtları (2000), Ah'lar Ağacı (2002), Pulbiber Mahallesi (2007) başlıklı kitaplarının tematik açıdan incelenmesinden oluşmaktadır. Kendi hayatından yola çıkarak şiirlerini kaleme alan ve şiiri bir kurtuluş ve yaşama tutunma nedeni olarak gören Didem Madak'ın şiirleri daha çok mutsuzluğun şiirleridir. Bu mutsuzluk, Madak'ın küçük yaşta annesini kaybetmesiyle başlamış, hayattan istediğini elde edemeyince derinleşmiş ve artık mutlu olamayacağı düşüncesiyle şairin ruhunda onarılamaz bir yaraya dönüşmüştür. Didem Madak'ın hemen hemen bütün şiirleri, onun derinden duyumsadığı acılarının belki de tek tanıklarıdır. Yalnızlık, hüzün, anne özlemi, aşk, kadının dünyası, çocukluk, yoksulluk vb. izlekler, şairin acılarının ispatıyken Didem Madak'ın kaleminde derin bir anlam dünyasının örnekleridir. Didem Madak, acılarını şiirleri aracılığıyla paylaşırken itiraf şiiri de diyebileceğimiz gizdökümcü şiir anlayışının yansımasını sunar. Didem Madak'ın şiirleri, bizde itiraf şiiri yoktur diyenlere büyük bir örnek teşkil etmektedir. Anahtar kelimeler: Didem Madak, şiir, izlek, gizdökümcülük, feminizm.
Türk edebiyatında girit mübadelesini anlatan romanların tema bakımından incelenmesi
İnsanlık var olduğundan bu yana türlü sebeplerden, sürekli göç eden yahut göçe maruz kalan toplumlar bu göç dalgalanmalarının sonucunda ister istemez sosyal, siyasal, ekonomik kırılmalar yaşamışlardır. Yakın tarihteki göçlerden biri de 30 Ocak 1923'te Lozan Anlaşması'na bağlı olarak imzalanan Türkiye-Yunanistan Nüfus Mübadelesi Sözleşmesi gereğince Batı Trakya'daki Müslümanlar; İstanbul, Gökçeada ve Bozcada'daki Rumlar hariç Türkiye'deki Rumların Yunanistan'a, Yunanistan'daki Türklerin Türkiye'ye göç ettirilmesini ön gören ve daha sonra gerçekleşen mübadele göçüdür. Türkiye-Yunanistan Nüfus Mübadelesi'nin de her iki toplum üzerinde de sosyal, siyasal, ekonomik etkileri uzun yıllar süregelmiştir. Tarih çizgisiyle beraber gelişim gösteren edebiyat da bu etkilere kayıtsız kalmamıştır. Yunan edebiyatında 1930'larda, Türk edebiyatında ise 1990'larda Mübadele temalı romanlar yazıldığı araştırmalar sonucunda ortaya çıkmıştır. Çalışmamızda, Mübadele romanları ile ilgili yapılan çalışmalar, biraz daha spesifik hâle getirilerek sadece Giritli Mübadilleri ve Girit'ten Mübadele öncesi Anadolu'ya yerleşen göçmenleri konu alan romanlar incelenmiştir. Romanlardan bazıları, tanınmış yazarlar tarafından yazılıp popüler olurken bazıları ise ikinci ya da üçüncü kuşak mübadiller tarafından yazılmış olup çok popüler romanlar değillerdir. Romanların bazılarında tür kaygısı yaşanmakla beraber on beş roman tematik açıdan incelenmiştir. Çalışmada "Giriş" bölümünde Mübadele, Girit ve edebiyatta Mübadele'nin yeriyle ilgili bilgiler verildikten sonra, birinci bölümde "Girit Mübadelesi ve Bunun Türk Romanına Yansıması" başlığında "Giritli Mübadilleri Anlatan Romanların Tanıtılması" alt başlığında incelenen romanlar yer, zaman, kişi, olay unsurları göz önünde bulundurularak tanıtılmıştır. İkinci bölümde "Girit Mübadillerini Anlatan Romanların Tema Bakımından İncelenmesi" başlığı altında "Göç", "Yabancılaşma ve Ötekileşme", "Aşk ve Cinsellik", "Göçün Meydana Getirdiği Ekonomik Sorunlar" başlıkları ve yine onların alt başlıklarıyla romanların benzer ve ayrılan yönleri tespit edilmiştir. Romanlardan alıntılar yapılarak göç sonucu türlü sosyolojik ve psikolojik kırılmalar yaşayan Giritli Mübadil tipinin, Türk romanında ne şekilde yer aldığı ortaya konulmuştur. "Sonuç" bölümünde de ortaya çıkan ortak sonuçların değerlendirilmesi yapılmıştır. Çalışma, 1990'lardan günümüze kadar yol kat etmiş Mübadele romanlarının ve içlerinde sayıları azımsanmayacak ölçüde Giritli Müslüman Türklerini konu alan romanların, Türk edebiyatı tarihindeki yeri açısından önem arz etmektedir.
Sabir Rüstemhanlı'nın "Ölüm Zirvesi" ve "Gök Tanrı Oğuz Kağan Destanı" romanları incelemesi: Tarih – gerçeklik – metin merkezli bir çalışma
Jeopolitik ve jeostratejik değeri yüksek bir coğrafyada bulunan Azerbaycan, Türk Dünyası için çok eski dönemlerden beri hem tarihi geçmişi, hem de edebiyat ve sanattaki varlığı ile büyük önem taşımaktadır. Azerbaycan son yıllarda dikkate değer sayıda araştırmacının ilgi alanına girmekte, hakkında bilimsel çalışmalar yapılmaktadır. Bu düşünceden hareketle yüksek lisans tezimizi Azerbaycan edebiyatı alanında yapmayı uygun gördük. Çalışmamızda Türkiye sahasında süratle tanınmaya ve büyük ilgiyle takip edilmeye başlayan Sabir Rüstemhanlı'yı romancı yönüyle ele almaya karar verdik. Onun Ölüm Zirvesi ile Gök Tanrı Oğuz Kağan Destanı adlarını taşıyan iki romanını tarih, gerçeklik ve metin merkezli çerçeveden incelemeyi amaçlayan tez çalışma konusunu belirledik. Böylece Rüstemhanlı'nın bu iki romanı aracılığıyla Türk dünyasının hafızasını canlı tutmayı ve Türklüğün yüksek değerlerini gündeme getirerek yeniden ön plana çıkarmayı amaçladık. Rüstemhanlı imzalı iki romanı incelerken aynı zamanda tarih sahası ile roman türünün kesişen ve örtüşen noktalarını tespit etmeye çalıştık. Böylelikle yıllarca gelişimini iki ayrı koldan sürdüren tarih ve edebiyat sahalarının birbirini destekleyip besleyen ortak hususiyetlerini yakından görme imkânı bulduk. Bilindiği üzere tarih yaşanmış hadiseleri gerçekliğe bağlı olarak ele almaktadır. Edebiyat ise ondan farklı olarak yaşanmış ya da yaşanması muhtemel hadiseleri kurgulayarak anlatan bir çalışma sahasıdır. Araştırmamız Sabir Rüstemhanlı'ya ait iki eserde tarihi hadiselerin roman formu içinde nasıl kurgulandığını ortaya çıkarmaya yöneliktir. Araştırmamız ana gövdeyi oluşturan dört bölüm ile giriş, sonuç, kaynakça kısımlarından oluşmaktadır. Giriş kısmında çalışma ile bağlı konu, amaç, yöntem, literatür taraması, kısıtlıklar, tarih disiplini, roman türü, tarihi roman, Azerbaycan tarihi ve edebiyatı gibi konularda genel bilgi verilmiştir. Birinci bölümde Azerbaycan edebiyatında kendine özgü bir yer edinmiş bulunan Sabir Rüstemhanlı'nın hayatının aşamaları, edebi kişiliği ve eserleri ile ilgili bilimsel araştırmaya dayanan bilgiler yer alır. Kanaatimizce bir müellif hakkında yeterince bilgi sahibi olmadan onun edebiyattaki birikim ve tecrübelerinin göstergesi konumundaki eserini doğru biçimde değerlendirmek epeyce zordur. Bu sebeple öncelikle Rüstemhanlı'yı derli toplu bilgiler ışığında tanımanın doğru olacağını düşündük. Böylelikle Türkiye sahasında hakkında bilimsel çerçevede yeterince çalışma yapılmamış olan yazarı, geniş kitlelere tanıtmak daha kolay hale gelecektir. İkinci bölümde klasik roman inceleme metodu çerçevesinde teorik bilgiler verilmiştir. Bu kapsamda olay örgüsü, şahıs kadrosu, mekân ve zaman mefhumları, bakış açısı ve anlatıcı, dil ve üslup özellikleri alt başlıkları şeklinde nazari açıklamalar yapılmıştır. Ayrıca anlatma- gösterme tekniği, tasvir tekniği, mektup tekniği, geriye dönüş tekniği, montaj tekniği, leitmotiv tekniği, diyalog ve iç diyalog teknikleri, iç çözümleme tekniği ve bilinç akışı tekniği gibi başlıklar altında roman inceleme yöntemleri ana hatlarıyla tanıtılmıştır. Üçüncü bölümde Sabir Rüstemhanlı'nın Ölüm Zirvesi romanı ikinci bölümdeki teorik bilgiler ışığında incelemeye tabi tutulmuştur. Eserde 13. ve 14. yüzyılda Azerbaycan hanlıkları döneminde yaşanan hadiseler ve Rus istilası o dönemin tanığı olan gerçek tarihi şahsiyetlerin hayatlarından yola çıkılarak anlatılmıştır. Bilhassa hanlıklar döneminin öne çıkan şahsiyetlerinden Nadir Şah ve Cavad Han tarihi gerçeklere uygun biçimde fikir, faaliyet ve kişilikleriyle tasvir edilmiştir. Dördüncü bölümde yine Rüstemhanlı'ya ait olan Gök Tanrı Oğuz Kağan Destanı adlı roman incelenmiştir. Bu kısımda klasik roman inceleme metotları ile teknik unsurlar dikkate alınmıştır. Romanda bütün Türk toplumlarının ortak değeri kabul edilen Oğuz Kağan'ın doğumundan ölümüne kadar geçirdiği süreç ayrıntılarıyla birlikte okurlara aktarılmıştır. Sonuç bölümünde çalışma boyunca sıralanan bilgiler ışığında elde edilen veriler değerlendirilmiştir. Bilimsel araştırmamızda yapılan tahlil ve yorumlardan ortaya çıkan sonuç açıklanmıştır. Son kısım olan kaynakçada ise çalışma boyunca faydalandığımız farklı nitelikteki belge ve kaynaklar alfabetik sıraya uygun olarak verilmiştir. Çalışmamızın bizden sonra aynı veya benzer konuda çalışacak diğer araştırmacılara yardımcı olmasını temenni etmekteyiz.
A deconstructivist view on enhancing language classroom students' critical reading skills by using theme-based poetry in high school context
There is an increasing need to be literate and critical readers in the language learning and teaching process. In such a dynamic world, language learners should gain a number of insights into critical reading skills such as analysing and reflecting. Therefore, this study implies that the immersion of students in the literary world through deconstruction of tasks using theme-based poetry could lead to an improvement in their reading and subsequently critical reading skills. The objective of this study is to improve the language learning context of students in which theme-based poetry is analysed in terms of critical reading skills such as analysing figurative language, finding meaning in context, and reflecting their own experience to the poems that are being read. In this study, an action research design was used. The participants were 30 EFL high school students with an EFL level of English proficiency B1. Data were collected through an observation and interviews. A different researcher was requested to analyse the findings to ensure inter-rater reliability and credibility together with the actual researcher. The teacher, as an action researcher, reflected on the findings and implemented the necessary actions required. The results showed that EFL high school students made notable progress in their critical reading skills with the help of theme-based poetry.
Metin Altok ve şiirlerinin yapı, tema ve üslup bakımından incelenmesi
14 Mart 1941 Bergama doğumlu olan Metin Altıok, şiir dünyasındaki başarısından çok 2 Temmuz 1993 Pir Sultan Abdal Şenliklerinde yaşanan katliam sebebiyle maalesef ölümünden sonra adını duyurmuştur. 1960'lı yıllarda şiir dünyasında gün yüzüne çıkmayı tercih eden Altıok ölümüne kadar şiir yazmayı sürdürür. Türk şiirinde İkinci Yeni'nin şiir anlayışını devam ettirdiği kabul edilen Altıok, sanat ve biçim kaygısı olmadan, toplumsal sorunları da göz ardı etmeden bireyselliği savunur. On bir şiir kitabı, bir deneme kitabı ve iki tiyatro oyunu vardır.Edebiyat tarihi araştırmalarında monografi çalışmaları önemli bir yer tutar. Yüksek lisans tezi olarak hazırlanan bu çalışmamızda Türk edebiyatının önemli bir kişisi olan Metin Altıok'un hayatını sanatını ve eserlerini belgelere dayanarak ayrıntılı şekilde inceledik. Bütün eserlerini, makalelerini, hakkında yapılmış çalışmaların tamamını değerlendirmeye çalışarak Türk Edebiyatı içerisindeki yerini belirlemeye çalıştık. Bütün şiirleri yapı ve tema bakımından incelenmiştir. Ayrıca tezimizde Altıok'un üslubuna da yer verdik. Geniş bir kaynakça ile belgeler, fotoğraflar ve anıların bulunduğu ekler bölümü de tezimizde yer almaktadır. Bugüne kadar Metin Altıok hakkında bir takım çalışmalar yapılmış olsa da bu çalışmalar doyurucu bir niteliğe sahip değildirler. Yaptığımız bu çalışma ile edebiyat tarihimizdeki Metin Altıok ile ilgili bu açığı kapatabileceğimizi umuyoruz.
Tahir Malik'in "Sonuncu Kurşun" adlı kıssasının Türkiye Türkçesine aktarılması ve yapı-izlek yöntemiyle incelenmesi
Daha Tahir Malik, polisiye roman türünde verdiği başarılı örneklerle Yeni Özbek edebiyatında önemli bir yere sahiptir. Yazarın "So'nggi O'q/Sonuncu Kurşun" adlı kıssası; 1922 yılından 1957 yılına kadarki otuz beş yıllık süreçte Sovyet rejiminin Lenin ve Stalin dönemlerinde Özbekistan'da yaşanan baskı, sürgün, zulüm ve katliamları polisiye bir kurguyla gerçek kişilerin trajedileri üzerinden anlattığı eseridir. "Sonuncu Kurşun" kıssası bu yönüyle Özbekistan'da oldukça ses getirmiştir. Türkiye'de Tahir Malik'in eserlerinden "Jinoyatin Uzun Yo'li/Suçun Uzun Yolu", "Ov/Av" ve "Şaytanat/Şeytanlar" romanın I.cildi üzerine çalışma yapılmıştır. Söz konusu çalışmalarda eserlerin edebî yönden incelenmediği fark edilmiştir. Dolayısıyla Tahir Malik'in Türkiye'de edebî yönden incelenen eseri bulunmadığı için "Sonuncu Kurşun" kıssası Türkiye Türkçesine aktarılıp edebî açıdan yapı izlek yöntemiyle incelenecektir. Çalışmanın giriş bölümünde Ekim Devrimi'nin Özbekistan'a etkilerinden ve Özbek edebiyatında hikâyenin gelişiminden bahsedilecek, birinci bölümde Özbek yazar Tahir Malik'in hayatı, sanatı ve eserleri ele alınacak, ikinci bölümde "Sonuncu Kurşun" kıssasının Türkiye Türkçesine aktarımı gerçekleştirilecek, üçüncü bölümde eser edebî yönden yapı izlek yöntemiyle incelenecektir.
Gafur Gulam'ın "Shum Bola" kıssasının Türkiye Türkçesine aktarılması ve yapı-izlek yöntemiyle incelenmesi
Sovyet Dönemi Özbek edebiyatının önde gelen isimlerinden Gafur Gulam'ın Shum Bola kıssası Özbek edebiyatının en önemli nesir yazılarından birisidir. Eser hem dönemin sosyal yaşantısına ışık tutma niteliği taşımakta hem de Gafur Gulam'ın kendi çocukluk hatıralarından izler barındırmaktadır. Kıssanın başkişisi Karavoy, babasını kaybetmiş yaramaz bir çocuktur. Kıssa, Karavoy'un evden ayrıldıktan sonra başından geçen olaylar üzerine kurgulanmıştır. Dönemin önemli isimlerine, Özbek Türklerinin kültürel ögelerinden çocuk oyunlarına, ulusal giyimlere, yemek kültürüne ve koşuk, karhat, alyor gibi sözlü edebiyat ürünlerine sıkça yer verilmiştir. Çalışmada Shum Bola kıssası yapı ve izlek bağlamında ele alınmıştır. Bu çalışma genel olarak beş bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Sovyet Dönemi Türkistan coğrafyası hakkında bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde Gafur Gulam'ın hayatı, sanatı ve eserlerine yer verilmiştir. Üçüncü bölümde Türkiye Türkçesine aktarılan Shum Bola/Yaramaz Çocuk kıssası yapı ve izlek yöntemiyle incelenmiş ve dil ve üslup özelliklerine değinilmiştir. Dördüncü bölümde Shum Bola kıssasının Özbek Türkçesinden Türkiye Türkçesine aktarılmış metnine yer verilmiştir. Çalışmanın sonuç bölümünde çalışmaya dair genel bir değerlendirme yapılmıştır. Kaynakça bölümünde ise çalışmanın