الزَّواج المبكر في الفقه الإسلامي: دراسة تحليلية

Bu çalışma, İslam hukukunda erken evlilik konusunu incelemeyi ve analiz etmeyi amaçlamaktadır. İslam toplumlarında bugün erken evlilik meselesinin reel düzlemde neye karşılık geldiği, bu husustaki şer'i deliller, fukahanın görüşleri, bireysel ve toplumsal düzlemde artı ve eksilerinin neler olduğu hususları çalışmanın kapsamında yer almaktadır. Çalışmada konu hakkındaki delillerin toplanması, analizi ve çağdaş araştırmacıların yardımıyla tercih edilen görüşün ne olduğunun tespiti aşamalarında mukayeseli ve betimleyici tasvir metoduna müracaat edilmiştir. Çalışma şu sonuçlara ulaşmaktadır: Erken evlilik meselesi, İslam hukuk literatüründe "küçük yaşta evlilik" başlığı altında tartışılmıştır. Kur'an ve Hz. Peygamber'in sünneti erken evliliğin belirli şartlarla caiz olduğunu göstermektedir ki bu görüş, fıkıh mezheplerinin ortak görüşüdür. Bu şartlar; cinsel olgunluk, evlilik sözleşmesinin babanın rızası ile kurulması, zarardan kaçınma, kızın rızası ve denklik şeklindedir. Bununla birlikte, İbn Şibrime, Osman elBettî, Ebu Bekir el-Asam ve bazı çağdaş araştırmacılar, erken evliliğin Hz. Peygamber'e mahsus olduğunu, dolayısıyla başkası hakkında geçerli olmadığını iddia etmektedirler. Her iki görüş, evlilik çağında olmayanların ancak velisinin takdir edeceği açık bir menfaate dayalı olarak evlendirilebileceği şeklinde uzlaştırılabilir. Nitekim Kur'an ve sünnette evliliğin asgari yaşının ne olması gerektiğine dair bir bilgi yer almaz. Bazı Arap ülkelerinde kanuni evlilik yaşı 14 ile 20 yaş arasıdır. Osmanlı Aile Hukuk Kararnamesi'nde ise evlilik yaşı erkekte 18, bayanda ise 17 yaşının tamamlanması gerektiği şeklindedir. Avrupa ülkelerinde ise bu yaş ortalama 14 ile 21 arasıdır. Böylesi bir evliliğin çeşitli sebepleri olabilir. Kişi nefsini haramlara düşmekten korumak amacıyla, bir anlamda Allah'a ve resulüne itaat etme gibi şer'i saiklerle evlenebilir. Bunun yanı sıra salt gelenek ve görenek gibi örfi sebeplerle de evlenebilir. Erken evliliğin; iffetin muhafazası, günahlardan arınma, gözü haramdan sakınma gibi faydaları vardır. Öte yandan günümüzde yüksek olması da dezavantaj sadedinde zikredilebilir. Bu problemlere çözüm yolu olarak; takvalı olmak, dinde derin anlayış sahibi olmak, evliliği kolaylaştırmak, evlenen kimseyi maddi ve manevi olarak desteklemek ve hükümetlerin evlenen bireylere yönelik destek paketleri hazırlaması zikredilebilir.