1890-1939 yılları arasında Hatay'da yaşayan Ermenilerin faaliyetleri ve genel durumları

Çalışmamız I. Dünya Savaşı öncesinden Cumhuriyet Dönemine (1890?1939) kadar Hatay Ermenilerinin devlet otoritesine karşı yıkıcı faaliyetleri üzerinde durulmuştur.Çalışmamızda I. Dünya Savaşı arifesinde eğitim amacıyla çeşitli Avrupa ülkelerine giden Hataylı Ermeni gençlerinin o ülkelerin verdiği taraflı eğitim ve milliyetçiliğin etkisiyle Osmanlı Devletine karşı düşmanlıklarını körüklemiş olduğunu tespit ettik. Ayrıca Avrupa'da çeşitli şekillerde teşkilatlandırılan Ermeni gençlerinin Osmanlı Devletini yıpratmak maksadıyla Hatay'a gönderildiği yine çalışmamız esnasında ulaştığımız önemli bilgiler arasında yer almaktadır.Hem Avrupa'dan gelen Ermeni gençlerinin hem de İngiltere, Fransa ve Amerika'nın propaganda faaliyetleri sonucunda I. Dünya Savaşı öncesinde ve savaş esnasında Osmanlı Devletini yıkmaya yönelik Hatay'da Ermeniler tarafından pek çok isyanın çıkarıldığı tespit edilmiştir. Savaş esnasında Osmanlı Devleti'nin, Ermenilerin bu yıkıcı faaliyetlerini önleyebilmek için tehcir kararnamesi çıkardığı ancak Hatay'da isyan hareketine karışan Ermenilerin bu kanuna tabi tutulmamak için Musadağı'na kaçtıkları savaşın bitimi ile de özellikle İngiltere ve Fransa'nın teşvikleriyle tekrar Hatay bölgesine yerleştirildikleri görülmektedir.1920 yılında Hatay'ın Fransız Mandaterliğinde Suriye'ye bırakılmış olması ise bu bölgede yaşayan Türk vatandaşlarının en büyük nüfusa sahip olmalarına rağmen azınlık muamelesi gördüğü ve hatta buradaki Ermeni vatandaşlar ve Fransızlar tarafından mezalime uğratıldıkları görülmüştür.1939'da Hatay'ın Anavatan'a katılması ile de bir Ermeni köyü (Vakıflı) dışında bütün Ermeni köyleri boşaltılarak, köy haklarının çeşitli Avrupa ve Arap ülkelerine göç ettiği tespit edilmiştir.Anahtar Kelimeler : Antakya, Ermeni, İsyan etmek, Musadağı, Samandağ (Süveydiye)