1980 - 1990 Cumhuriyet Dönemi Türk tiyatrosunda oyun yazarlığında eğimler ve kaynakları

12 Eylül 1980 askeri müdahelesi Türk siyaset tarihinde yeni bir dönemin başlangıcı olur. Üç yıl süren askeri rejim sonunda sözde geçilen sivil hayat öncesindeki sıkıyönetim uygulamalarından, baskılardan hiç de uzak olmayan bir başka dönemi açar. Özal'ın kişiliği ile bütünleşen bu siyasal süreç, ekonomi politikalarının da ağırlıklı olarak belirlediği, 24 Ocak kararlarının uygulamalarına geçildiği neo- liberal bir anlayışı doğurur. Ekonomide yaratılan 'hür teşebbüs' ve 'atılımcı ruh' kapitalist sürecin hızlanmasında pekiştirici etmen olurken medyanın da büyük desteği ile toplumda tüketim alışkanlığı yaratılır. Bireyin farkı, konumu ve toplumda gördüğü itibar alım gücüyle ölçülürken, tüketilen malın markası ve fiyatıyla orantılı olarak zengin çevreler için yapay bir statü oluşturulmuş olur. Sınıflar arası farkı iyice açığa çıkartan 'değişim' rüzgârları burjuva sınıfının lehine eserken, 'küçük burjuva' sınıfı tüketime dayalı yaşam biçimine ayak uydurmaya çalışır. Bu dönemde 'ortadirek' kavramı ile birlikte yeni bir toplumsal sınıf ortaya atılırken, 'köşedönmecilik', 'işbitiricilik' ve 'uzlaşma' gibi duygular pompalanmaya başlar. Yanlış ekonomi politikalarının doğurduğu enflasyon giderek alt kesim insanını ezmeye başlar. Ekonomik açmazda olan işçi ve memur kesim için böyle bir dönemde ayakta kalma şansı yoktur. Toplumsal bir karamsarlık başlar. ANAP iktidarının çıkarttığı 'Muzır Yasası' ve 'Polis Yasası' ile gündeme gelen yeni uygulamalar 'sıkıyönetim' ortamının devam ettiğinin somut göstergeleridir. Bu yasaların getirdiği baskı ve yarattığı sansür doğrudan sanat ve kültür ortamına etki ederken, kültürel yaşamın üzerine bir örtü çekilmiş olur. Yasaklı kitaplar listesi uzayarak devam eder; düşünce suçlusu ilân edilen binlerce aydın, yazar ve çizer tutuklanır; cezaevlerine atılır. Yazılı ve sözlü olarak eleştirinin yasak olduğu bu dönemde, istenilen 'sindirme' ve 'yıldırma' politikaları gerçekleşir. Döneme damgasını vuran depolitizasyon, suskun bir toplumu beraberinde getirir. Bu noktada konuşması ve bir şeyler yapması beklenen 'aydın' kesim kendi kabuğuna çekilmeyi tercih eder; etmeyenler ise sivrildiklerinden dolayı, devlet tarafından etkisiz hale getirilirler. Toplum her şeyin olağanüstü yaşandığı bir dönüşüm sürecine girmiştir. İslamî hareketlerin çoğaldığı, devlet eliyle işlenen cinayetlerin arttığı, enflasyonun üst sınırlara vurduğu, insan haklarının yok sayıldığı bu süreçte yeni bir devlet ve toplum anlayışının yarattığı kültür politikasının da yeni eğilimler taşıması kaçınılmazdır. Tiyatro alanında özel ve ödenekli tiyatroların oyun seçiminden, yasaklanan oyunlardan, oyun yazarlarının eğildikleri konulardan nasıl bir dönemden geçildiği gözler önüne serilir. 1970'lerden gelen politik tavır bu dönem oyunlarda gözükmez. Politik mesajın dolaylı anlatımlara sıkıştırıldığı oyunlar gündemdedir. Bireye yönelen yazarlar aslında toplumsal bir içeriğin peşindedir. Ele alınan birey, bu toplumun ürünüdür sonuçta.