1990 sonrası fındık ihracatının Türkiye'nin dış ticareti üzerine etkileri: Sakarya örneği

Bu tezde Sakarya'dan gerçekleştirilen fındık ve fındık mamulleri ihracatının Türkiye'nin ve Sakarya'nın dış ticaretine ve milli gelirine olan etkileri araştırılmıştır. Çalışma, (2004:Q1-2016:Q4 yılları arasındaki verilerle ampirik olarak analiz edilmektedir. Serilerin durağanlığı; ADF, PP ve Vogelsang ve Perron yapısal kırılmalı birim kök testiyle, seriler arasındaki ilişkiler ise Toda ve Yamamoto nedensellik testiyle incelenmiştir. Sonuç olarak Türkiye'nin toplam ihracatından Sakarya'nın fındık ihracatına ve döviz kuruna doğru ve Sakarya'nın gayrı safi yurtiçi hasılasından Sakarya'nın fındık ihracatına doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir. Seriler arasında eşbütünleşme ilişkisinin varlığı, sınır testi yaklaşımıyla araştırılmış ve uzun ve kısa dönem analizleri ARDL yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Uzun dönem analizi sonucunda; Sakarya'nın fındık ihracatı %1 arttığında, toplam ihracatın %0,12 oranında arttığı görülmektedir. Kısa dönem analizi ile Sakarya'nın fındık ihracatının, ilin ihracatını pozitif ı biçimde etkilediği görülmüştür. Fındık fiyatlarındaki artışların, Sakarya'nın ihracatını bir dönem için pozitif, üç dönem sonra ise negatif yönde etkilemiştir.