2008 küresel krizinin Türkiye'deki illerin sosyoekonomik gelişmişlik düzeylerine etkisinin faktör analizi ile incelenmesi

Bu çalışmada Türkiye'de 81 il 21 değişken esas alınarak 2009 ve 2012 yıları için sosyoekonomik gelişmişlik düzeyleri karşılaştırılmıştır. Çalışmanın öncelikli amacı kriz dönemlerinde çeşitli sosyal ve ekonomik değişkenlerin istikrarlı bir döneme göre nasıl bir değişim gösterdiğini belirlemek ve iki dönem için sosyoekonomik gelişmişlik düzeyleri arasında bir karşılaştırma yapmaktır. Aynı zamanda iller bazında sosyoekonomik dengesizliklerin altında yatan temel faktörlerin çeşitli istatistiksel yöntemlerle belirlenmesi ve karşılaştırılması amaçlanmaktadır. Analizde kullanılan değişkenler Türkiye İstatistik Kurumu, Türkiye Bankalar Birliği, Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi, Kalkınma Bakanlığı, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü, Milli Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı yayınlarından yararlanılmıştır. Sosyal Bilimler İçin İstatistik Programı (SPSS) 23.0 paket programı kullanılarak verilere faktör analizi ve faktör türetme yöntemi olarak da temel bileşenler analizi uygulanmıştır. Faktör analizi sonucunda ekonomik gelişmişlik ve sosyal gelişmişlik göstergeleri şeklinde isimlendirilen 2 faktör elde edilmiştir. Elde edilen bu faktörlere göre kriz döneminin sosyoekonomik dengeleri nasıl değiştirdiği yorumlanmıştır. Kriz dönemleri ve sonrasında illerin sosyal ve ekonomik gelişmişlik düzeylerini etkileyebilecek oluşumlar, alınması gereken önlem ve tedbirler açıklanmıştır.