5018 Sayılı Kanun açısından kamu harcamalarında denetimin işleyişi ve değerlendirilmesi

Devlet gerek yapısı ve işleyişi, gerekse niteliği ve işlevleri ile sürekli bir değişim baskısı altında biçimlenmektedir. Günümüzde devlet doğrudan kontrol yerine süreçleri etkileme yolunu seçen bir model benimsemiştir. Seçilen bu yeni model hükümetlerin istekleri doğrultusunda değil, dünyadaki sosyal, ekonomik ve teknolojik gelişmelerin sonucunda ortaya çıkmış, Türkiye'de bu süreçten etkilenmiştir. Yeni süreç birçok alanda olduğu gibi kamu mali yönetimi ve kontrolünde de önemli yansımalar yaratmıştır.Çağdaş kamu yönetiminde amaç; strateji, politika ve hedefler ile uyumlu, kaynakların etkili, ekonomik, verimli temini ve kullanımı, hesap verebilir ve şeffaf olmaktır. Bu amaca uygun yaklaşım; sonuç odaklı yönetim ve pro-aktif (önleyici) denetim anlayışı olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu bakımdan hataları önlemek, risk ve zayıflıkları belirlemek, yönetim sistemlerini geliştirmek, yönetime yardımcı olmak ve değer katmak; geleneksel denetimler yerine sistem ve süreç odaklı denetim uygulamalarına ağırlık vermek ön plana çıkmış yaklaşımlardır.5018 sayılı Kanun ile denetim ve denetime tabi sorumlular ile sorumlulukları konularında uluslararası niteliklere uygun ve ihtiyacı karşılamaya yönelik reform niteliğinde büyük değişiklikler yapılmıştır. Mali yönetim ve kontrolün kamu idarelerinin yönetim sorumluluğu altında yürütülmesi esası kabul edilmiştir. Kamu idarelerinin düzenlilik ve performans denetimlerine tabi tutulmaları, kamu görevlilerinin de yaptıkları mali işlemlerden dolayı hem uygunluk hem de performans yönünden hesap vermeleri öngörülmüştür. Kamu harcama sürecinde yetki ve sorumluluk dengesi kurulmaya çalışılmış, denetimin uygulama aşamasından önce, uygulama aşamasında ve sonrasında yapılması ile etkin bir iç kontrol, iç denetim ve ön mali kontrol sistemi yaratılmak istenmiştir. Dış denetim, kapsamı genişletilerek Sayıştay'a bırakılmıştır.Bütün bu düzenlemelerle birlikte kamu idarelerinde önemli vizyon değişiklikleri meydana gelmiş, stratejik yönetim faaliyetleri önem kazanmıştır. Ancak istenilen düzeyde değişim henüz uygulamaya yansıtılamamıştır.