8. sınıf öğrencilerinin anlama becerilerine ilişkin algılarının çizdikleri görseller aracılığıyla incelenmesi

Dil, etkileşim aracı olmanın yanı sıra düşünce üreten mekanizma olduğu için ana dili eğitimi, nitelikli düşünme becerisi ve dil becerilerinde yetkinlik kazandırmayı hedeflemektedir. Bu bağlamda; öğrencilerin dinleme ve okumayı kapsayan anlama becerilerine ilişkin algılarının belirlenmesi, dil becerilerinin geliştirilmesi ve etkin kullanılması açısından önemlidir. Bu çalışmanın amacı; ortaokul 8. sınıf öğrencilerinin anlama becerilerine yönelik algılarını, çizdikleri görseller ve neden bu görseli çizdikleri ile ilgili açıklama cümleleri aracılığıyla belirlemektir. Araştırmanın katılımcılarını, Adıyaman ili Kâhta ilçesinde 8. sınıfta öğrenim gören 13-14 yaş grubundaki 30 gönüllü öğrenci oluşturmaktadır. Öğrencilerin dinleme ve okuma kavramlarıyla ilgili algılarını belirlemek amacıyla öğrencilere "Dinleme denildiğinde aklınıza ne geliyor?" ve "Okuma denildiğinde aklınıza ne geliyor?" soruları yöneltilerek iki ders saati içerisinde öğrencilerin resim çizmeleri ve resim çizdikleri kâğıdın arkasına ise çizdikleriyle ne anlatmak istediklerini açıklamaları istenmiştir. Bu doğrultuda, nitel araştırma desenlerinden olgu bilim (fenomenoloji) deseni kullanılmıştır. Araştırmanın verilerini, katılımcıların çizdikleri resimler ve resimlerin arkasındaki açıklamalar oluşturduğu için araştırmada veri toplama tekniklerinden doküman analizi kullanılmıştır. Toplanan veriler, içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Verilerin analizinde öncelikle görsellerin içerikleri detaylı olarak incelenerek alanyazındaki mevcut kavramlardan, öğrencilerin çizdikleri görsellerin arkasındaki katılımcı ifadelerinden ve olguyu en iyi tanımladığı belirlenen ifadelerden yararlanarak tematik kodlamalar yapılmış ve bu doğrultuda kategoriler oluşturulmuştur. Araştırmanın sonucunda, öğrencilerin büyük çoğunluğunun anlama becerileri ile ilgili olumlu algılara sahip olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin anlama becerilerini, hem öğrenme ve öğretme ortamlarında aldıkları eğitimle hem de günlük hayatla ilişkilendirdikleri tespit edilmiştir. Bu araştırmada belirlenen sorunlar; öğrencilere dayatma yapmadan nitelikli okuma alışkanlığı kazandırılarak, kişiler arası iletişimde dinlemenin önemi kavratılarak ve dinleme becerisinin geliştirilmesinde müziği etkin biçimde kullanarak giderilebilir. Anahtar Kelimeler: Anlama Becerileri; Algı; Görsel Okuryazarlık; Dinleme Becerisi; Okuma Becerisi.