8.sınıf öğrencilerinin olasılık konusundaki kavram yanılgıları

Bu çalışmanın amacı; sekizinci sınıf öğrencilerinin istatistik ve olasılık öğrenme alanındaki olası güçlüklerini ve kavram yanılgılarını belirlemek ve bu güçlükler ile kavram yanılgıların altında yatan nedenleri açıklamaktır. Araştırmada nitel ve nicel olmak üzere iki aşamalı bir araştırma deseni kullanıldığı için karma yöntem modelinden yararlanılmıştır. Bu amaç doğrultusunda 13 kavram yanılgısını kapsayan bir olasılık testi oluşturulmuş ve öğrencilere uygulanmıştır. Daha sonra öğrencilerle görüşmeler yapılmıştır. Araştırma Bolu merkez ve Gerede ilçesindeki başarı düzeyleri farklı olan 8 ortaokula uygulanmıştır. Araştırmaya 555 sekizinci sınıf öğrencisi katılmıştır. Uygulanan olasılık testinde öğrencilerden çoktan seçmeli soruları cevaplamaları ve verdikleri cevapları gerekçeleri ile açıklamaları istenmiştir. Öğrencilerin verdikleri cevap ve yaptıkları açıklama doğruysa "tam doğru", sadece verdikleri cevap doğruysa "kısmen doğru", verdikleri cevap hatalıysa "yanlış" ve herhangi bir cevaplama yapmadıysa "boş" olarak kabul edilmiştir. Elde edilen test sonuçları bir istatistik programına aktarılmıştır. Uygulama sonunda öğrencilerin olasılık konusundaki başarı düzeyleri, kavram yanılgıları, cinsiyetlerine göre başarı düzeyleri ve okulların TEOG sınavındaki başarıları ile okul başarıları arasındaki ilişki düzeyleri belirlenmiştir. Daha sonra öğrencilerin ders başarı düzeylerine göre 4'ünün ders başarı düzeyinin düşük, 3'ünün orta ve 3'ünün yüksek olacak şekilde 10 öğrenciyle görüşme yapılmıştır. Uygulanan olasılık testi ve yapılan görüşmelerle öğrencilerin kavram yanılgıları tespit edilmeye çalışılmıştır. Uygulanan olasılık testi ve yapılan görüşmeler sonucunda genel olarak olasılık konusundaki başarı düzeylerinin düşük olduğu, kız öğrencilerin erkek öğrencilere göre daha başarılı olduğu ve okulların TEOG sınavındaki başarı düzeyleri ile olasılık testindeki puanları arasında ilişki olduğu görülmüştür. Ayrıca sekizinci sınıf öğrencilerinin olasılık konusunda kavramların kullanımı ile ilgili kavram yanılgıları, sezgilere dayalı kavram yanılgıları ve bağımlı-bağımsız olayların olasılıkları ile ilgili kavram yanılgılarına sahip olduğu görülmüştür. Uygulama sonucuna göre öneriler; öğrencilerin olasılık ile ilgili muhakeme yeteneklerinin artırılması, ön bilgi eksikliklerinin giderilmesi, günlük hayat problemleri ile karşılaştırılması, formülleri ezberletmek yerine öğrencinin kendisinin ulaşması sağlanması ve kavramsal öğrenmeye önem verilmesi olarak belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Kavram yanılgısı, olasılık