ABD perspektifinden Henry Kissinger Etkisinde Türk-Amerikan ilişkileri (1969-1977)

Günümüzde 96 yaşında olan Dr. Henry Kissinger, ABD'ye Ulusal Güvenlik Danışmanı (1969-1975) ve Dışişleri Bakanı (1973-1977) olarak iki Başkan Richard Nixon ve Gerald Ford dönemlerinde hizmet etmiştir. Görev yaptığı süreçte büyük çoğunluk Amerikan dış politikasına yönelik kararları tek başına almış ve her iki başkanı kendi politikaları için ikna etmiş ve yönlendirmiştir. Bu yüzden Kissinger, Amerikan dış politikasına yönelik 1969-1977 yılları arasında alınan neredeyse tüm kararlardan sorumlu tutulmaktadır. Bundan öte Kissinger göreve gelir gelmez geleneksel Amerikan dış politikasını çatışmadan iş birliğine taşıyarak büyük bir adım atmıştı. Bu doğrultuda sahip olduğu güçlü diplomasi yeteneği sayesinde Vietnam Savaşı'nı sona erdirmiş ve Çin-SSCB'ye yönelik izlediği politikalar ile iki ülke ve ABD arasındaki gerilimi azaltmayı başarmıştır. Amerikan Yüzyılı idealinin tutkulu savunucularından biri olan Kissinger'ın Türkiye algısı ve Amerikan dünya düzeni içerisindeki yeri oldukça keskindi. Ona göre, Türkiye stratejik konumu nedeniyle Amerikan çıkarlarının korunması bağlamında kritik öneme sahip bir ülkeydi. Dolayısıyla, görev yaptığı dönemde Yunanistan'a nazaran Türkiye'ye daha olumlu yaklaşmakta ve Türkiye'yi öne çıkarmaktaydı. Kissinger görev yaptığı dönemde Kıbrıs, Anti Amerikancılık ve afyon ekimi gibi üç önemli meseleyi öne çıkarmıştır. Onun Türkiye ve İsrail odaklı siyasi yaklaşımı Türkiye'nin Kıbrıs meselesinde, özellikle 15 Temmuz 1974'te Makarios'a yönelik gerçekleştirilen askeri darbenin akabinde Kıbrıs'ta taksim planın gerçekleşmesini sağlamıştır. Kısaca ifade etmek gerekirse bu çalışmanın amacı Kissinger'ın Türk-Amerikan ilişkilerine etkisini Amerikan perspektifinden, Amerikan belgeleri ve kaynakları kullanarak ortaya koymaktır. Amerikan perspektifinin ortaya konulmasıyla akademisyenler tarafından günümüze kadar göz ardı edilmiş bir dönemi ortaya koymaktır. Anahtar Kelimeler: Kissinger, Türkiye Kıbrıs, Anti Amerikancılık, Afyon