Abidin Özmen ve Türk maarifine katkıları

Abidin Özmen, 1 Ocak 1890-1 Ocak 1966 arasında yaşamış olup Osmanlı Devleti'nin son yıllarında yaşanan yoğun siyasi, askeri, toplumsal ve ideolojik gelişmelere yakın bir tanıktır. Bu yıllarda olgunlaşmaya başlayan fikir dünyası özellikle Milli Mücadele yıllarında ve Mustafa Kemal Atatürk liderliğinde Erken Cumhuriyet Devri'nde gerçekleşen olay ve inkılâplar ile laik, milliyetçi ve ideolojik yönü ağır basan yeni bir evreye geçecektir. Osmanlı'da başlayan bürokrasi hayatı süresince tecrübe ettikleri ile Milli Mücadele ve Cumhuriyet dönemlerinde gerçekleşen ulusal, laik ve modernleşmeci süreçler onun tutum ve düşünce dünyası üzerinde kalıcı etkiler bıraktığı gibi bürokratik yaşantısı üzerinde de derin katkıları olmuştur. Özmen'in her iki siyasal dönem süresinde birbirinden önemli görevlerde bulunmuş olması onu tarihsel açıdan önemli kılmaktadır. Ayrıca görevleri icabıyla farklı bölge, kent, kaza ve taşranın toplumsallığı yanı sıra kent ortamının resmi ve yoğun yaşantısı ile de hemhal etmiş olması geride bıraktıklarının anlaşılmasını değerli kılmaktadır. Tek partili yılların aranan, popüler, çalışkan ve inkılâplara bağlı bir profili resmeden Özmen mebusluk, umumi müfettişliği valilik ve Türk Dil Kurum Başkanlığı ve başkaca vazifeler ile dolu bir biyografi örneğini ortaya koymaktadır. Özmen ile ilgili akademik ve genel çalışmalarda geniş bir literatür ortaya çıkarmasına karşın özellikle 1934-1935 yılları arasında gerçekleşen maarif vekilliği ve I. Umum Müfettişliliği ve Trakya Umum Müfettişlikleri süresince eğitim ve öğretimin yaygınlaşması ve sorunlarının giderilmesi noktalarında katkılarının hakkıyla ele alınmadığı tespit edilmiştir. Bu çalışmada, Abidin Özmen'in özel hayatı, düşünce dünyası, bürokrasi ve siyasi hayatı bir bütün halinde ele alınacaktır. Ancak tezin daha fazla odaklanacağı konu ise bu siyasi ve bürokrasi hayatı müddetince Abidin Özmen'in Türk maarifinin gelişmesine ve sorunlarının çözümü noktasında yaptığı katkılar üzerine olacaktır. Anahtar Kelimeler: Biyografi, Abidin Özmen, Tek Parti, Maarif Vekilliği, I. Umum Müfettişliği