Acil serviste akut böbrek hasarı tanısı konan ve hemodiyalize alınan hastalarda laktat ve laktat klirensinin yatış süresi ve 28 günlük mortalite ile ilişkisi

GİRİŞ: Akut böbrek hasarı (ABH), günler/haftalar içerisinde böbreğin filtrasyon ve boşaltım fonksiyonunun bozulması olarak tanımlanabilir. Laboratuar parametrelerindeki asemptomatik değişikliklerden, dolaşımdaki volümü etkileyerek; asit/baz ve elektrolit dengesizliğine sebep olarak yüksek mortalite ve morbidite ile sonuçlanan çeşitli klinik prezentasyonlarla karşılaşılabilir. ABH tanısı sıklıkla acil servislerde konulmaktadır; hafif bir rahatsızlık olarak değerlendirilebilecek iştahsızlık, bulantı, kusmadan bilinç kaybıyla hastaneye başvuru sebebi olabilecek üremik ensefalopatiye kadar geniş bir semptom yelpazesi içerisinde ABH ön tanılar arasında mutlaka bulundurulmalıdır. MATERYAL VE YÖNTEM: Çalışmamızda acil servise 10.10.2019-10.06.2020 tarihleri arasında başvuran ve diyaliz kararı alınan 600 hastanın verileri prospektif olarak incelendi. Çalışmaya dahil edilme kriterlerine uyan 115 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastaların yaşı, cinsiyeti, kronik hastalıkları, laboratuvar bulguları (WBC, Hgb, Plt, üre, kreatinin Na, K, pH, HCO3, laktat, BE), hastane yatış gün sayısı, ABH tipi ve 28 günlük mortalite durumu kayıt altına alındı. BULGULAR: 115 hastanın değerlendirildiği çalışmamızda ortalama yaş 73±14 idi. Değerlendirilen hastalarda sağ olan ve 28 gün takibinde ex olan hastaların yaş dağılımında anlamlı farklılık saptanmamıştır. Çalışmamızda 64 hasta (%55,66) 28 günlük takibinde sağ; 51 hasta (%44,34) ex olmuştur. 28 günlük ölüm varlığına göre biyokimyasal parametreler değerlendirildiğinde; nötrofil 1-2, nötrofil lenfosit oranı 1-2, üre 1-2, kreatin 1-2, beyaz küre, pH 1-2, laktat 1-2,HCO3 2, BE 2, K 2 değerleri arasında 28 günlük mortalite üzerinde sağ ve ex olan hastalar değerlendirildiğinde hemodiyaliz öncesi ve sonrası kanlarında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur. Çalışmamızda 28 günde mortalite görülen hastaların laktat değerlerinin ROC analizi yapıldığında, laktat değerinin 1,215 laktat düzeyinin altındaki değerlerde %80,4 oranında 28 gün içinde mortalite olmayacağı ve ≥1,215 düzeylerinde de %40,6 oranında mortalite olabileceği öngörüldü. SONUÇ: ABH, acil servise başvuran hastalar için önemli mortalite ve morbidite nedenidir. Çalışmamız sürecince taradığımız literatürde şimdiye kadar acil serviste yapılmış ABH'da laktat ve laktat klirensinin mortaliteye etkisi ile ilgili çok az çalışmaya rastlanmıştır. Laktatın özellikle mortalitede etkin olduğu çalışmamızda gösterilmiştir. Ancak laktat klirensi için daha fazla hasta grubu ile çalışmaya ihtiyaç olduğunu düşünmekteyiz. ANAHTAR KELİMELER: Akut böbrek hasarı, acil servis, acil hemodiyaliz, laktat klirensi, mortalite