Âhî Divanı'nın bağlamlı dizin ve işlevsel sözlüğü

Klasik şiir ürünlerini anlayabilmek adına metin şerhi, tahlil, sözlük gibi pek çok çalışma yapılmaktadır. Bu bağlamda sözlük çalışmaları da geçmişten günümüze sürekli yenileri eklenerek devam edegelmektedir. Özellikle son dönemlerde yapılan Klasik edebiyat metinleri etrafında bağlamlı dizin ve işlevsel sözlük çalışmalarının hayli yer tuttuğunu görmekteyiz. TEBDİZ (Türk Edebiyatı Bağlamlı Dizin ve İşlevsel Sözlük Projesi) adı verilen sistem üzerinden oluşturulan bu sözlükler sahip olduğu bağlamlı dizin ile sadece kelimelerin anlamlarını veren klasik bir sözlük olmaktan çıkarak okuyucusuna kelimelerin bağlam içerisinde nasıl farklılaşabildiğini, ne ölçüde değişebildiğini örnekleriyle görebilme fırsatı sunmaktadır. Bunların yanında şairin söz dağarcığı ve kelime tasarruflarını, hayal dünyasını, sanatını nasıl icra ettiğini daha somut verilerle açığa çıkarmaya da yardımcı olmaktadır. Ayrıca şairin yaşadığı döneme dair dil özellikleri, âdetler, gelenekler, inançlar gibi hususlarda çıkarımlar yapabilmeyi de kolaylaştırmaktadır. Bu çalışmada 16. yüzyılın önde gelen isimlerinden olan Rumelili şair Âhî'nin –TEBDİZ sistemi üzerinden- divanının bağlamlı dizin ve işlevsel sözlüğü oluşturulmuştur. Şairin bir Divan'ı, yarım bıraktığı Hüsrev ü Şîrîn mesnevisi ve ölümü dolayısıyla yarım kalan Hüsn ü Dil mesnevisi bulunmaktadır. Dilin işlevselliğini, şairin mizacını açığa çıkardığını düşündüğümüz bu ve benzeri çalışmaların Klasik Türk şiiri sahasında, hem araştırmacılar hem de meraklıları adına katkı sağlayabileceği düşüncesindeyiz.