Aksiyal spondiloartrit hastalarında serum endokan düzeyinin ve hastalık aktivitesiyle ilişkisinin araştırılması

Spondiloartritler (SpA); ortak klinik, radyolojik, laboratuvar ve genetik özellikleri olan bir grup hastalığı tanımlayan ortak bir terimdir. Tutulum paternine göre baskın olarak periferik SpA ve baskın olarak aksiyel SpA (axSpA) olarak sınıflandırılabilir. Klinik takipte kullanılabilecek duyarlı bir biyobelirteç malasef yoktur. Endokan proteoglikan yapısında bir moleküldür. Endokanın akut inflamasyonda ve kronik inflamasyonun değişik basamaklarında önemli görevler üstlendiği yapılan çalışmalarla gösterilmiştir. Biz bu çalışmada axSpA tanılı hastalarda serum endokan düzeylerini ve bu düzeylerin klinik ve laboratuvar parametreler ile korelasyonunu araştırmayı amaçladık. Çalışmaya axSpA için geliştirilmiş "Assessment of SpondyloArthritis International Society (ASAS)" sınıflandırma kriterlerine göre tanı almış 30 biyolojik tedavi alan axSpA hastası, 30 non-steroid anti inflamatuar ilaç kullanan axSpA hastası ve 30 bilinen hastalığı olmayan sağlıklı gönüllü alındı. Hastaların değerlendirilmesinde "Bath Ankilozan Spondilit Hastalık Aktivitesi İndeksi (BASDAİ)", "Ankilozan Spondilit Hastalık Aktivitesi Skoru (ASDAS)-CRP", "Bath Ankilozan Spondilit Fonksiyonel İndeksi (BASFİ)", AS yaşam kalitesi indeksi ve "Bath Ankilozan Spondilit Metroloji İndeksi (BASMİ)" kullanıldı. Demografik, klinik özellikleri ve laboratuvar verileri kayıt edildi. Eş zamanlı alınan serumda endokan düzeyleri "enzyme linked immunosorbent assay" (ELİSA) ile ölçüldü. Spondiloartrit grubu ile kontrol grubu arasında serum enokan düzeyleri arasında istatiksel açıdan anlamlı farklılık görülmedi (p: 0,084). Alt grup analizinde de 3 grup arasında istatiksel açıdan anlamlı farklılık görülmedi (p:0,175). Serum endokan düzeyi ile eritrosit sedimentasyon hızı (ESH) arasında negatif korelasyon (r:-0,32 ve p:0,010) ve hemoglobin düzeyi arasında pozitif korelasyon (r:0,335 ve p:0,009) saptandı. Sabah tutukluğu süresi ile serum endokan düzeyleri arasında anlamlılık düzeyinde negatif korelasyon saptandı (r: -0,294 p: 0,022). Sonuç olarak; serum endokan düzeylerinin axSpA tanı, takip ve patogenezindeki rollerini araştırdığımız çalışmamızda, hasta ve kontrol grubu arasında istatiksel açıdan anlamlı farklılık görülmedi. Serum endokan düzeyleri bazı laboratuvar parametreleri arasında korelasyon gözlendi. Bu moleküllerin axSpA tanı, takip ve patogenezindeki rolünün daha iyi anlaşılması için daha büyük olgu sayılarını içeren klinik çalışmalara ihtiyaç olduğunu düşünüyoruz. Anahtar kelimeler: Aksiyel spondiloartrit, ankilozan spondilit, endokan.