Alevi-Bektaşiliğin ütopik/ideal kenti: Rıza Şehri

Düşünce tarihinde mevcut yönetimi tasvip etmeyen düşünürlerin idealinde yaşattıkları veya kurguladıkları bir devlet modeli, bir yönetim şekli hep var olmuştur. Buna örnek teşkil edebilecek devlet modeli olarak Platon'un kaleme aldığı Devlet adlı eserini göstermek mümkündür. Bilinen ilk ütopya örneği, Yunan uygarlığında Platon tarafından kaleme alınmıştır. Antik Yunan döneminde ütopyayı polis ölçeğiyle sınırlı tutan küçük ölçekli düşünsel tasarımlar, 15. ve 16. yüzyıldan başlayarak, kavramı, ada ölçeğinden, ulus-devlet ve dünya devleti ölçeğine taşımıştır. Platon'un devleti aslında hayali/ütopik bir Ülkü Kent modelidir. İslam Düşünce tarihinde de adı ütopya olmasa da bu bağlamda kaleme alınan ilk eser örneklerinden biri de Cafer Sadık'a atfedilen Buyruk adlı kitapta geçen "Rıza Şehri" bölümüdür. Rıza Şehri örneği birçok İslam düşünürünün kaleme aldığı ütopik kentlere örneklik teşkil etmiştir. Bu bağlamda Nizami Gencevi'nin İskendername adlı eserinin "İkbalname" kısmındaki Hoşbaht Ülkesi veya Kamil Şehir diyebileceğimiz kısımdır. Bundan başka İsmail Gaspıralı'nın Daru'r-Rahat Müslümanları adlı eser de Rıza Şehri ile benzerlikler gösteren bir diğer eserdir.