Almuhtasar alraşıf fi zilal alkaşif- Hac Suresi'nin başlangıçından Neml Suresi'nin sonuna kadar (Çalışma ve inceleme)

Bu araştırmada Şeyh Muhammed b. Eyyûb et-Tâzifî'nin Zemahşerî'nin tefsiri üzerine yazdığı el-Muhtasaru'r-râşif min zilâli'l-kâşif isimli eserinin Hac Suresinden Neml Suresi sonuna kadar olan bölümün tahkik ve analizi yapılmıştır. Araştırmanın önemi dayandığı asıl olan Zemahşerî'nin eserinden kaynaklıdır. Bilindiği gibi Zemahşerî'nin tefsiri Beydâvî'nin eserinden sonra üzere en çok şerh ve hâşiye yazılan eserdir. Zemahşerî'nin eseri re'yle tefsir metoduna uygun olarak yazılmıştır. Müellif eserde Kur'ân'ın i'câzını beyan etmek için aklî bir metot kullanmıştır. Lügat, belâgat, nahiv konularında eşsizdir. Zemahşerî eserde belâgatçıların üstadı sayılan Cürcânî'den nakiller yapmıştır. Tâzifî'nin eseri bu kıymetli tefsiri özetlemesinden dolayı önemlidir. Müellif ve şârihin yaşadığı dönem, ilmî ve şahsi hayatları yazılırken betimleyici tarihsel metot kullanılmıştır. Metnin yazılması, harekelenmesi, nüshaların karşılaştırılması, eserde yapılan nakillerin aslî kaynaklardaki yerlerinin gösterilmesinde tahkik ve talik metodu kullanılmıştır. Araştırmada varılan sonuçların önemlileri şunlardır: Tâzifî, eserinde Zemahşerî'nin îtizâlî görüşlerinden uzak durmuş, eser boyunca mutezilî görüşleri nakletmemiştir. Tâzifî eserinde Taberî, Semerkandî, Sa'lebî, Heravî gibi kendinden önceki önemli müfessirlerden nakiller yapmıştır. Hadisleri manen rivayet etmiş, zayıf hadisler ve isrâilî rivayetleri kullanmıştır. Eserde her âyet değil sadece belli âyetler tefsir edilmiştir. Şiirle istişhâd az yapılmış, belâgat ve nahivle ilgili konularda Zemahşerî'inin tercihleri kabul edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Tefsir, er-Râşif, Tâzifî, Zemahşerî, Hac Suresi, Neml Suresi.