Alvin Plantinga'nın reformcu epistemolojisinde Tanrı inancının temelselliği

Epistemolojideki yöntemsel araçların kullanılarak dînî inançların da diğer inançlar gibi rasyonel bir şekilde ele alınmasının imkânını ifade eden dînî epistemoloji alanı ile analitik felsefe geleneğine ait yöntemlerin Alvin Plantinga tarafından dînî meselelere ustalıkla uygulandığı felsefe alanına özgü tartışmaların bileşkesi durumundaki temelsellik sorunu, gerekçelendirme sorunsalı bağlamında bir inancın temel bir inanç olmasını sağlayacak koşulların ne olduğu sorusu üzerine bina edilen genel bir yaklaşım tarzıdır. Gerekçelendirmenin sonsuz gerilemesi sorununa temel inançlar kümesi ile delile dayalı olmayan bir başlangıç noktası temin eden temelcilik kuramı, bu bağlamda inançları temel inançlar ve temel olmayan inançlar şeklinde iki gruba ayırır. Çalışmamızda klasik ve ılımlı versiyonlarıyla ele alınan bu kuram, Plantinga'nın konuya ilişkin görüşleri bağlamında klasik temelciliğin reddi ile temel inançlar kümesinin sınırlarının genişletildiği ılımlı temelciliğin kabulüne dayanmaktadır. Plantinga'nın erken dönem reform epistemolojisi içerisinde ele alıp değerlendirdiği bu konu ayrıca, deontolojik yaklaşıma dayalı içselci kuramın görüşleri üzerine inşa edilen ve kaynağını kartezyen felsefenin uzantısı durumundaki septik düşünceden alan klasik temelciliğin, temel inançlar konusunda belirlediği prensiplere ilişkin delilci yaklaşımına bir tepki niteliğindedir. Onun katı akılcı ve katı fideist bir kutuplaşmadan ziyade ılımlı ve orta bir yol benimsediğini serimlediğimiz bu çalışma doğal teolojik yaklaşıma pozitif ve negatif yönleriyle değinmekle birlikte genel olarak Tanrı inancının delilsiz rasyonelliği konusuna odaklanmaktadır. Ayrıca Plantinga'nın erken dönem reform epistemolojisinde benimsediği bazı görüşleri eleştirdiği, gerekçelendirme ile delil arasındaki ilişkiyi sorgulayıp düşüncelerini olgunlaştırdığı aşamayı ifade eden güvence kavramı da çalışmamızda ele alınan diğer önemli konular arasındadır. Anahtar Kelimeler: Klasik Temelcilik, Ilımlı Temelcilik, Delilcilik, Doğal Teoloji, Güvence.