Anadolu'da M. Ö. 6.-5. yüzyıllarda inşa edilen tümülüslerden örnekler ve mimari içerikleri

Çalışma kapsamında Anadolu'da M. Ö. 6.-5. yüzyıllarda inşa edilen tümülüslerin mimari içerikleri ve bu tümülüslerin inşa edildikleri dönemin genel mimari uygulamaları ile karşılaştırılmasına odaklanılmıştır. Çalışmanın ilk kısmında tümülüs geleneğinin kökeni ve uygulamaları incelenmiştir. Tümülüsler içerisinde basit çukurlar, sanduka mezarlar ve oda tipi mezarlar içeren sosyal ve politik ilişkileri sembolize eden yapay tepelerdir. Temsil ettikleri anlamlar bakımından dolmen, "kapalı yollar" (passage grave), menhirler ve seri menhirler gibi megalitik anıtlarla benzerlik göstermektedirler. Bu megalitik anıtlar Levant, Anadolu, Kafkasya, Batı Avrupa olmak üzere dünyanın bir çok bölgesinde görülmektedirler. Çalışmada Anadolu dışındaki erken dönem tümülüs uygulamalarından Tunç Çağı'na ait örnekler Arnavutluk, Epirus ve Apulia'daki (Güney İtalya) tümülüsler genel özellikleriyle değerlendirilmiştir. Anadolu'da Frig, Lidya Krallık ve Greko Pers Dönemlerine ait tümülüsler incelenmiştir. Bu incelemenin amacı hem dönem içinde hem de dönemler arasında görülen ortak ve farklı özelliklerin tespit edilmesidir. Çalışmanın ikinci kısmında seçilen 18 tekil anıtsal tümülüsün özellikleri incelenemiştir. Bu tümülüsler Bintepe Nekropolü'nden Alyattes ve Karnıyarık Tepe; Sardes'ten "BK71.1", "T77.1", "T82.1", "T.89.11"; Lidya'dan Aktepe; İyonya'dan Belevi ve "Kuştur"; Daskyleion'dan Tepecik, Yeniköy, Eşenköy, Koru, Koca Resul ve Kösemtuğ; Troas'tan Dedetepe, Çingene Tepe tümülüsleridir. Ayrıca Kolophon, Klazomenai, Pedasa ve Larisa (Buruncuk) kentlerinin nekropollerinde bulunan daha küçük boyutlu tümülüsler de genel özellikleriyle bu bölümde incelenmiştir. Tümülüslerin mimari bölümleri olan çevre duvarı, ön mekan, giriş önü, dromos, ön oda, mezar odası sınıflandırılmıştır. Bu bölümlerin inşasında karşılaşılan yapım tekniği, yüzey işçiliği ve kullanılan malzeme gibi mimari uygulamalar tespit edilmiş dönemin mimari uygulamaları ile karşılaştırılmıştır. Çalışmanın temel amacı tümülüslerin mimari özelliklerini anlamak ve vurgulamaktır. Tümülüs ölü gömme geleneği genellikle mimari tartışmalardan uzak "seçkin yeraltı yapılar topluluğu" olarak ele alınmaktadır. Tümülüslerin mimari özellikleri ile birlikte değerlendiren Ratté'in Sardes çalışmaları gibi sadece bir kaç çalışma bulunmaktadır. Çalışmanın amacı aynı dönemde inşa edilen tümülüsler ve "yer üstü" yapılarında karşılaşılan benzer uygulamaların karşılaştırılması ile desteklenmektedir. Sonuç olarak mimari yapılarda ve tümülüslerde benzer mimari uygulamalar tespit edilmiştir. M. Ö. 6. ve 5. yüzyıllarda Batı Anadolu mimarisinin elitlerin mücadelesini temsil eden yüksek maliyetli uygulamaları arasında tümülüsler de yer edinmiştir.