Ankara kent imgesi üretimi: Gökdelen ve Atakule

Kentlerin anlatıları yaşanan sosyal, politik, toplumsal, yapısal kırılmalar ile değişir. Bu büyük değişiklikleri gerçekleştiren kentteki fiziksel ve zihinsel yıkım-yapımlardır. Yıkım ve yapımlar birbirilerinin neden ya da sonucu olurken aynı zamanda fiziksel ve zihinsel değişimleri bir sarmal döngü halinde üretirler. Kentlerin anlatısını değiştiren nirengi noktaları, yıkım-yapım döngüleri sonucu hem yapısal hem de düşünsel yönü olan temsiller doğururlar. Bu temsiller kenti, kentliyi ve her ikisini de yönlendiren güçleri temsil ederek "kent imgesi" tanımı kazanırlar. Kent imgesi hem fiziksel hem de zihinsel olarak üretilir. Bir fiziksel gerçeklik tek başına yapıyı imgeleştiremez. Düşünsel bir üretim onu kent imgesi değerine taşır. Çalışmada kent imgesinin çift yönlü üretimi konu edinilmiştir. Üretimi yapan siyasi ve toplumsal aktörlerin kent imgesini nasıl anlamlandırdıkları araştırılmıştır. Araştırmanın amacı kent imgesini siyasi otoritelerin amaç edindiği anlamlarından çok, toplumsal süreçlerle ulaştığı değerlerinin kent imgesini güçlü kıldığını anlatmaktır. Çalışma kent imgesinin düşünsel ve fiziksel üretimini, Ankara kentinin peyzajında baskın olma iddiasıyla üretilmiş Gökdelen ve Atakule yapıları üzerinden anlatır. Toplum tarafından Gökdelen olarak isimlendirilen Emek İş Hanı yapısı ve Atakule, Ankara kentinin ilk planlarında kentin gelişim aksı olarak belirlenen Atatürk Bulvarı üzerindeki iki yıkım-yapım döngüsü ile üretilmiştir. Her iki yapı da siyasi otoritelerin girişimiyle üretilip toplumsal anlamlandırma süreçleri ile kent imgesine dönüşmüştür. Ankara kentinin cumhuriyetin ilanı ile değişen kent ve kentli kurgusu bu süreçten sonra da değişikliklere uğramıştır. 1950li ve 1980li yıllarda yaşanan yapısal, sosyal, siyasi ve ekonomik değişimler iki önemli yapıda kendini göstermiştir. Atatürk Bulvarı, bu iki önemli yapının üretiminin denk geldiği değişimlerin sahnesi olmuştur. Bu yapılar dahilinde yaşanan yıkım-yapım döngüleri ile Ankara kent merkezi Atatürk Bulvarı üzerinde yer değiştirmiştir. Döngünün her tekrarı Gökdelen ve Atakule yapılarını siyasi erk tarafından bir temsil olarak ortaya koymuştur. Ancak her iki yapıyı da imgeleştiren siyasi erkin politikalarından öte toplumun onlarla kurdukları ilişkilerdir. Bu çalışma, kent imgesinin üretimini onu üreten aktörler olan siyasi erk ve toplum bağlamlarında iki bölümde ele alır. Bölümlerde aktörlerin yapılar üstündeki kent imgesi tanımını sağlayan kültürel, sosyal, ideolojik, ekonomik tavırlar ve gündelik yaşam temsiller üzerinden okunur. Kartpostallar ve kent rehberleri başta olmak üzere, fotoğraf, amblem, afiş gibi temsiller tezin çözümlenmesinde aracı olarak kullanılır. Tezde yapılan çözümlemelerin sonucunda, Gökdelen ve Atakule'nin sahip oldukları değerlere birbirileri ile aynı şekilde ulaşmadıkları saptanmıştır. Toplum onları kentin yapısal ve düşünsel bütünlüğünün farklı ölçeklerinde kabul etmiş ve anlamlandırmıştır. Günümüzde konu oldukları fiziksel ve zihinsel yıkımların ise yine toplumun kentsel pratikleri ile üreyecek bellek ilişkileri aracılığıyla aşılabileceği vurgulanmıştır.