Arap dilinde sözdizim ve anlamsal yorum (Mukaddem mef'ûl ve Kur'ân'daki uygulamaları)

Araştırma bir giriş, üç bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Birinci bölümde, kavramsal çerçeve verildikten sonra, tarihsel süreçte takdîm olgusu, takdîmle ilgili nahiv ve belâgat âlimlerinin görüşleri ve kuramsal yaklaşım farklılıkları ele alındı. Ayrıca sözdizim teorisi bağlamında tespit edilen çekirdek modların sözdizimsel anlamlarının neler olduğu incelendi. Anlatım güzelliği ve fâsıla uyumu açısından mef'ûlün takdîminin izahı ele alınarak bunun sözdizimsel anlamlarla ilişkisine değinildi. Yine sözdizimsel yöntemden hareketle "belirli sözdizimlerinin belirli anlamları gerektirdiği" sonucu vurgulandı. Bu yargının, aynı sözdizimlerde gelen Kur'ân âyetlerinin açıklanmasında tatbikinin imkânı tartışıldı. İkinci bölümde, sözdizimde mef'ûlün takdîm hükümlerine değinilerek mef'ûl çeşitlerinde görülen takdîm durumları ve anlamsal yorumları incelendi. Üçüncü bölümde ise, Kur'ân'da zâhir isim olarak gelip fiiline ya da fâiline takdîm eden mef'ûllerin geçtikleri âyetler sıralanarak ('1.Şekil: [فاعل+مفعول+فعل '[ve '2.Şekil: [فاعل+فعل+مفعول '[sözdizim modunda devrik olarak gelen bu âyetlerin) takdîmden dolayı hangi standart anlamları yüklendikleri izah edildi. Böylece sözdizimsel yöntemden hareketle Kur'ân'ın dilsel tefsirinin örnek bir uygulaması gösterildi. Ayrıca dilbilimsel açıdan sözdizimsel yöntemin standart anlam modeli mef'ûlün takdîmi bağlamında incelenmiş oldu. Anahtar Kelimeler: Anlam, Kur'ân, Mef'ûl, Sözdizim, Takdîm