Arteriovenöz fistülü olan diyaliz hastalarının kanülasyona bağlı yaşadığı ağrının yönetiminde hoku noktasına buz uygulaması ve kaleydoskop uygulamasının etkisi

Arteriovenöz fistül kanülasyonu ağrılı ve sık uygulanan bir işlemdir. Hemşirelerin bu girişimler sırasında hastanın ağrısının azaltılmasında nonfarmakolojik uygulamaları kullanabilirler. Çalışmanın amacı; hemodiyaliz tedavisi alan hastalarda arteriovenöz fistül kanülasyonuna bağrı ağrının yönetiminde Hoku noktasına buz uygulaması ve kaleydoskop uygulamasının etkinliğini ve ağrıyı etkileyen faktörlerin değerlendirilmesidir. Randomize kontrollü tek kör desende gerçekleştirilen çalışmanın evrenini Mart- Haziran 2023 tarihleri arasında üç farklı diyaliz merkezinde takip ve tedavileri yapılan hastalar (N=158) örneklemini ise dahil edilme kriterlerine uyan, G power analiz sonucuna göre belirlenen hastalar (n=102) oluşturmuştur. Araştırmada veriler; Hasta Tanılama Formu, Sayısal Derecelendirme Ölçeği ve Yaşam Bulgusu Takip Formu kullanılarak toplanmıştır. Hastaların rutin diyaliz tedavisi sırasında kanülasyona bağlı ağrı düzeyleri değerlendirilmiştir. Bir sonraki diyaliz seansında uygulamalara başlanmış ve takip eden iki farklı diyaliz seansında hastaların ağrı düzeyleri değerlendirilmiştir. Veriler IBM SPSS V23 ve R Programı ile analiz edilmiştir. Hastaların uygulamalar öncesinde sayısal derecelendirme ölçeğine göre fistül kanülasyonuna bağlı ağrı puanlarının ortalamanın üzerinde olduğu saptandı. Kaleydoskop grubunda 6,12±1,98, buz uygulama gurubunda 5,76±1,95, kontrol grubunda 5,56±2,02 idi ve aralarında anlamlı farklılık saptanmamıştır. Uygulamalara başlandıktan sonraki ağrı puanları değerlendirildiğinde; kaleydoskop grubundaki hastaların ilk kaleydoskop uygulaması sırasında değerlendirilen kanülasyona bağlı ağrı puanı 4,76±1,54, ikinci seans ağrı puanı 4,65±1,63, buz uygulama grubunun ilk uygulama sırasındaki kanülasyona bağlı ağrı puanı 4,32±1,63, ikinci seans ağrı puanının 4,26±1,83 olduğu belirlenmiştir. Kontrol grubu ağrı puanı ikinci seansta 5,26±2,03, üçüncü seansta 5,5±2,14 olarak elde dilmiştir. Kaleydoskop grubu ve Hoku noktasına buz uygulama grubunun ağrı değerleri kontrol grubuna göre ilk ve ikinci uygulamada istatiksel olarak daha düşük bulunmuştur (p=0,045). Sonuç olarak kanülasyona bağlı ağrının azaltılmasında Hoku noktasına buz uygulaması ve kaleydoskop uygulamasının etkili olduğu saptanmıştır. Bu nedenle hemodiyaliz tedavisinde iğne kanülasyonuna bağlı ağrının kontrolünde maliyeti düşük, uygulaması kolay olduğundan kaleydoskop ve buz uygulamasının kullanımı önerilmektedir.