Aşil tendon rüptürü oluşturulan ratlarda enoksaparin sodyum ve hiperbarik oksijen tedavisinin iyileşme üzerine etkilerinin araştırılması

Tendonlar tekrarlayan hareketler, dejenerasyon ve travma nedeniyle, akut veya kronik olarak kolayca yaralanabilir. Yaralanmadan sonra tendon iyileşmesi fibrotik skar dokusu oluşumu ile gerçekleşir. Bu dokunun yapısal ve mekanik özellikleri, normal tendona göre zayıftır.Tendonun iyileşme sonrası daha sağlam olması için değişik çalışmalarda bazı biyomateryaller denenmiş, fibroblast içeren hücrelerden iskelet yapıları oluşturulmuş, büyüme faktörleri ve sitokinler de eksojen olarak uygulanmıştır. Bunlardan başka, gen ve hücre tedavisi yoluyla doku mühendisliği de bu amaçla kullanılmıştır. Daha önceki çalışmalarda tendon iyileşmesini etkileyen birçok madde ve faktör incelenmiştir. Düşük molekül ağırlıklı heparinler (DMAH) özellikle alt ekstremite cerrahisi sonrası gelişme ihtimali bulunan derin ven trombozunu önlemek amaçlı yaygın olarak kullanılmaktadır. Hayvan deneyi olarak DMAH grubundan bazı maddeler incelenmiş olmasına rağmen günümüzde en çok kullanılan DMAH olan Enoksaparin sodyumun tendon iyileşmesi üzerine yapılmış çalışma bulunmamaktadır. Bu araştırmada, tendon ve yumuşak dokular dışında kemik doku iyileşmesini de hızlandırdığı bilinen hiperbarik oksijenin tedavisi ile enoksaparin sodyumun aşil tendon rüptürü iyileşmesi üzerine etkilerinin araştırılması amaçlandı. Gereç ve Yöntemler: Çalışmada 36 adet erişkin dişi Wistar Albino cinsi rat kullanıldı. Tüm ratlar 9'arlı 4 gruba ayrıldı. Grup 1'e deneysel olarak oluşturulan aşilotomi ve primer süturasyon sonrası standart bakım koşulları sağlandı.Grup 2'ye aşilotomi ve primer süturasyon sonrası günde 1mg/kg olacak şekilde 21 gün süre ile enoksaparin sodyum subkütan yolla verildi. Grup 3'e aşilotomi ve primer süturasyon sonrası 21 gün süre ile hiperbarik oksijen tedavisi (2.5 ATA basınçta 1 saat) uygulandı. Grup 4'e aşilotomi ve primer süturasyon sonrası 21 gün süre ile hem günde 1mg/kg olacak şekilde enoksaparin sodyum subkütan yolla verildi hem de hiperbarik oksijen tedavisi (2.5 ATA basınçta 1 saat) uygulandı.21 gün sonra süreç tamamlanıp ratlar sakrifiye edildi. Alınan aşil tendon örnekleri histopatolojik olarak değerlendirilirdi. Sonuçlar: Gruplar arasında akut inflamasyon (p=0,785) ve kronik inflamasyon (p=0,827) skorları bakımından anlamlı bir farklılık yokken, neovaskülarizasyon (p=0,009), proliferasyon (p<0,001) ve fibrozis (p=0,006) skorları açısından anlamlı farklılık olduğu görüldü. Neovaskülarizasyon bakımından görülen anlamlı farklılık sadece hiperbarik oksijen ile enoksaparin sodyum+HBO grupları arasında ortaya çıkarken (p=0,006), diğer gruplar ikili ikili karşılaştırıldığında birbirine benzer olarak bulundu. Proliferasyon bakımından görülen anlamlı farklılık enoksaparin sodyum+HBO grubunda ortaya çıkarken, bu grup diğer grupların tümünden anlamlı farklılık gösterdi. Bu farklılık enoksaparin sodyum ile enoksaparin sodyum+HBO (p<0,001), Hiperbarik oksijen ile enoksaparin sodyum+HBO (p=0,017) ve kontrol ile enoksaparin sodyum+HBO (p=0,034) grupları arasında ortaya çıkarken, diğer gruplar ikili ikili karşılaştırıldığında birbirine benzer olarak bulundu. Fibrozis bakımından görülen anlamlı farklılık enoksaparin sodyum ile enoksaparin sodyum +HBO (p=0,012) ve kontrol ile enoksaparin sodyum (p=0,046) grupları arasında ortaya çıkarken, diğer gruplar ikili ikili karşılaştırıldığında birbirine benzer olarak bulundu. Çıkarımlar: Çalışmamızın sonucunda elde ettiğimiz bulgulara bakıldığında enoksaparin sodyum ve hiperbarik oksijen kullanımı, aşil tendon iyileşme sürecine olumlu yönde etki etmiştir. Bu sonuçlara dayanarak enoksaparin sodyum ve hiperbarik oksijen tedavisinin, aşil tendon rüptürü sonrasında kullanımının iyileşme süreci ve komplikasyonları önleme aşamasında faydalı olacağı kanaatindeyiz. Anahtar Kelimeler: Aşil tendon rüptürü, hiperbarik oksijen, enoksaparin sodyum, rat