Asistan hekimlerin akılcı ilaç kullanım ve hasta merkezli yaklaşım özellikleri ve hasta merkezli yaklaşımın akılcı ilaç kullanım üzerine etkisinin araştırılması

Akılcı ilaç kulanımı (AİK), en uygun ilacın, uygun süre ve dozda, uygun maliyetle ve kolay bir şekilde sağlanabilmesidir. Hasta Merkezli Yaklaşım (HMY) ise kişinin değerlerine, ihtiyaçlarına, bireysel tercihlerine saygılı ve duyarlı, hasta değerlerinin ve düşüncelerinin tüm klinik kararlarda rehberlik etmesine olanak sağlayan yaklaşımdır. Bu çalışma Fırat Üniversitesi Hastanesi'nde çalışmakta olan asistan hekimlerin AİK ve HMY özellikleri ve HMY'nin AİK üzerine etkisinin araştırılması amacıyla yapıldı. Tanımlayıcı-kesitsel türde olan araştırmanın evrenini Elazığ Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde çalışmakta olan asistan hekimler oluşturmuştur. Araştırmaya herhangi bir örneklem yöntemine başvurulmadan, katılmaya gönüllü olan Kasım 2020-Nisan 2021 tarihleri arasında çalışmakta olan 182 asistan hekim dahil edilmiştir. Katılılımcılara sosyodemografik özelliklerini ve AİK ile ilgili bilgi ve tutumlarını değerlendirmek amacıyla 32 sorudan oluşan bir anket ile HMY özelliklerini değerlendirmek amacıyla Hasta Hekim Yönelim Ölçeği (HHYÖ) uygulanmıştır. Çalışmamıza katılan asistan hekimlerin %53,3'ü (n=97) erkek, %69,4'ü (n=126) dahili branşlardan idi. Hekimlerin hastalarına ayırdıkları süre ile cinsiyet, asistanlık yılı, hekimlik yılı ve asistanlık öncesi çalışma süresi arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır (p<0.05). Reçete yazma oranı daha az olan ve sık karşılaşılan hastalıklar için hazır reçete kullanmadığını bildiren hekimlerin AİK olumlu tutumları daha yüksek saptanmıştır (p<0.05). Katılımcıların HHYÖ total puanı ortalaması 48,5±7,3 idi. Hekimlerin HHYÖ puanı ile yaş, asistanlık yılı, mezuniyet sonrası geçen süre, günlük bakılan hasta sayısı arasında anlamlı ilişki saptanmıştır (p<0.05). AİK olumlu tutum sergileyen hekimlerin HHYÖ puan ortalamaları daha yüksek saptanmıştır. Sonuç olarak; hasta merkezli yönelimli asistan hekimlerin AİK tutumlarının daha olumlu olduğu saptanmıştır. Bu nedenle hem AİK hem de HMY ile ilgili eğitim ve çalışmalar desteklenmeli ve arttırılmalıdır. Anahtar kelimeler: Akılcı ilaç kullanımı, hasta merkezli yaklaşım, asistan hekim, eğitim