Âsımzâde Hâmid'in şerh-i Mezâmînü'l-Emsâl'i (İnceleme-metin)

Önsöz, giriş, dört bölüm, sonuç, kaynakça ve dizinden oluşan bu çalışmada XVIII. yüzyılın son çeyreği ile XIX. yüzyılın ilk yarısında yaşamış olan Âsımzâde Hâmid'in Şerh-i Mezâmînü'l-Emsâl adlı eserinin incelenmesi ile Arap harfli olan metninin çeviri yazımının ortaya konması amaçlanmaktadır. Tezin birinci bölümünde öncelikle genel olarak mesel ve onun etrafında dönen kavramlar üzerinde durulmuştur, ardından Klasik Türk Edebiyatında Arapça ve Farsça mesellerin derlenip tercüme ve şerh edildiği birkaç esere ışık tutulmuştur. Tezin ikinci bölümünde Âsımzâde Hâmid'in hayatı, edebî kişiliği ve eserleri üzerinde durulmuştur. Bu bağlamda tezkireler, ansiklopediler gibi kaynaklardan yararlanmıştır. Tezin üçüncü bölümünde, asıl konumuzu teşkil eden Âsımzâde Hâmid'in Şerh-i Mezâmînü'l-Emsâl'i farklı açılardan incelenmiştir. Bu bağlamda, eserin yazılış tarihi ve sebebi ile ilgili bilgi verildikten sonra içinde geçen meseller zaman, yapı, gerçeklik, çıkış yeri ve konularına göre sınıflandırılmak amacıyla farklı metotlar izlenmiştir. Bu metotlar yeri geldikçe ayrıntılı bir şekilde anlatılmıştır. Yine bu bölümde şârihin yararlandığı kaynaklar üzerinde durulmuştur. Bu bağlamda mesel ile ilgili olan ve olmayan kaynaklar derlendikten sonra onların hakkında genel bilgiler verilmiştir. Yine bu bölümde şârihin takip ettiği şerh stratejisini belirlemek için hem eserinin giriş kısmında yazdığı manzumeye bakılmış hem de bütün meseller ile şerhleri okunarak önem verdiği bütün hususiyetler incelenmiştir. Tezin dördüncü bölümünde ise Âsımzâde Hâmid'in Şerh-i Mezâmînü'l-Emsâl adlı eseri günümüz alfabesine aktarılıp içinde geçen Arapça ve Farsça cümleler Türkçeye çevirilmiştir.