Asrî kaynaklarda Moğolların devlet teşkilatı ve sosyo-kültürel yapısı (1206-1294)

Orta Çağ'ın tarihî seyrinde son derece önemli bir yere sahip olan Moğollar, devlet yapıları ve savaşçı kimlikleri sayesinde tarihin gördüğü çok geniş sınırlara ulaşan devletlerden biri olmuştur. Hızlı bir yükseliş ve yayılmanın ardından Moğollar, ulaştıkları sınırlarda çeşitli milletlerle gerek mücadele gerekse siyaset noktasında ilişkiler geliştirmeye başlamışlar; bu da Moğollara dair bilgi veren kaynakların daha da çeşitlenmesine neden olmuştur. Kaynakların tamamının gerçek bilgiler ulaştırdığını iddia etmek mümkün değildir; ancak bir yabancının gözünden ilgi çekici hususların kayda geçirildiği de muhakkaktır. Temel mesele, Moğolları kayda geçirenlerin bunu yaparken ne ölçüde önyargılı davrandıkları ya da davranmadıklarıdır. Zira yazar, kendi değer yargıları çerçevesinde bozkırlı bir kavmi, ya tamamen medeniyetten yoksun gösterebilmekte ya da medeni ölçülere sığan bazı hususların pratiğini kendince ilkel bulabilmektedir. Tüm bu handikapları bir kenara bırakıp akla uygunluğu da göz önünde bulundurarak kullandığımız dönem kaynakları, Moğolların dünyasına dair zengin malumat barındırmaktadır. Moğolların klasik dönemiyle (1206-1294) sınırlı tuttuğumuz çalışmada Katolik misyonerlerin, bölgede yaşayan Ermeni ve Süryanilerin, Çinli elçilerin ve İslam kaynaklarının kayıtlarına başvurulmuş; bu kaynaklar araştırma eserlerle desteklenmiş ve Moğolların devlet teşkilatı, sosyal ve kültürel hayatları incelenmiştir.