Atatürk Dönemi Cumhuriyet hükümetlerinin Doğu ve Güneydoğu Anadolu politikaları (1923-1938)

367 ÖZET Osmanlı Devleti'nin yıkılmasıyla kurulan yeni Türk Devleti 1939 yılına kadar 10 farklı hükümet tarafından idare edilmiştir. Atatürk Dönemini kapsayan bu Cumhuriyet hükümetleri iç ve dış politikalarını Türkiye Büyük Millet Meclisinde okudukları programlarına göre düzenlemişlerdir. Programlar ülkenin genel meselelerini ilgilendirmekle birlikte Doğu ve Güneydoğu Anadolu'ya ait faaliyetleri de kapsamıştır. Ancak hükümetlerin yazılı politikaları Cumhuriyetin ilk yıllarından itibaren çıkan iç ve dış kaynaklı ayaklanmalar sebebiyle istenildiği gibi uygulanamamıştır. Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgeleri'nin tarihi geçmişinin ve coğrafi öneminin farkında olan hükümetler bölgede öncelikli olarak asayiş ve güvenlik sorunlarını önlemeye çalışmıştır. Güvenlik çerçevesinde ise sosyal, ekonomik, idari, bayındırlık ve eğitim vb. ile ilgili politikalar uygulamaya konmuştur. Böylece bölgenin geri kalmışlık durumu için yapılan tespitlere göre bir nevi ıslahat projeleri uygulanmak istenmiştir. Hükümetler bölgede döneme özgü politikalar ürettiği gibi, yakın tarihimizin ve günümüzün devam ettirdiği ilk sayılabilecek çalışmaları da başlatmıştır. Atatürk'ün de etkisini gördüğümüz bu politikalar, 1938 yılı sonlarına gelindiğinde bazı meseleleri halletmekle birlikte, birçok sorunun kökünden çözümünü gerçekleştirememiştir.