Aydın il merkezi ilköğretim okulu öğrencilerinde anemi ve nütrisyonel anemi prevalansının saptanması

AMAÇ: Aydın ili merkez ilköğretim okulu öğrencilerinde anemi ve nütrisyonel anemi sıklığını belirlemek.GEREÇ ve YÖNTEM: Aydın il merkezinde, 2008-2009 öğretim yılında, sosyo ekonomik düzeyi iyi, orta ve düşük sağlık ocağı bölgelerinde bulunan ve tabakalı rastgele örnek seçim yöntemine göre belirlenen ilköğretim okullarında eğitim gören 1-8. sınıf öğrencilerini kapsayan toplam 496 (%56'sı kız) öğrenci çalışmaya alındı. Çocukların yaş ortalamaları 10,2±2 idi. Aydın Valiliği ve Milli Eğitim Müdürlüğü'nden çalışma izni ve ailelerinden yazılı onam alındı. Anket formu velileri tarafından dolduruldu. Tüm çocukların fizik muayenesi, boy ve kilo ölçümü aynı çocuk doktoru tarafından yapıldı; kan örnekleri çocuk hemşiresi tarafından alındı. Serum örnekleri Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi biyokimya ve hematoloji laboratuvarlarında çalışıldı. İstatistiksel analizler için Kolmogorov-Smirnov testi, T testi Mann Whitney U testi ve kikare testi uygulandı.BULGULAR: Anemi, demir eksikliği (DE), demir eksikliği anemisi (DEA), B12 eksikliği ve B12 eksikliği anemisi prevalansı sırasıyla %15.7, %38.7, %8.3, %9.1, %0.8 saptandı. Folik asit eksikliğine rastlanmadı. Tüm anemilerin %42`si mikrositer, %58'i normositer; mikrositer anemilerin %45,5'u DEA idi. Kızlarda DE oranı %45,1, DEA oranı %11,6 iken, erkeklerde bu oranlar sırasıyla %30,6 ve %4,1 idi (p<0,05). DEA'si olanların %36,5`unda mikrositoz mevcuttu. Mikrositik anemisi ve DEA olan olguların %13.3'ünde, mikrositik anemisi olup DEA olmayan olguların ise %77.7'sinde Mentzer indeksi <13 idi (p<0.001). Daha önce anemi saptanması ve demir ilacı verilmesi oranları anemi saptanan çocuklarda %33.3 ve %29.5, anemi saptanmayan çocuklarda %18.2 ve %15.6 idi. DEA saptanan öğrencilerin %19.8'i, saptanmayan öğrencilerin ise %19.5'u daha önce demir ilacı almıştı. Sosyodemografik özelliklerden sadece anne eğitim düzeyi ile anemi arasında anlamlı ilişki bulunmuştur.SONUÇ: Aydın il merkezi ilköğretim okulu öğrencilerindeki anemi prevalansı DSÖ'ne göre hafif düzeyde sosyal sağlık problemi oluşturmaktadır. Okul öncesi dönemde anemi saptanan çocuklarda nedenin aydınlatılması, tedavi verilen nütrisyonel anemili olguların uygun süre ve dozda tedavi almalarının sağlanması, beslenmelerinin düzenlenmesi ve izlemlerinin yapılması ilköğretim öğrencilerindeki anemi ve nütrisyonel anemi oranlarını düşürecektir. Demir eksikliği anemisi saptanan çocukların yaklaşık 1/5'inin önceden tedavi alması, tedavi ve izlemlerin iyi yapılmadığını düşündürmektedir. Bu nedenle okul çocuklarında tarama programları yapılmalıdır.Anahtar kelimeler: Anemi, prevalans, okul çağı çocukları, demir, B12, folik asit