Bakırköy'ün kültür varlıklarının saptanması, topluma sunum ve koruma projesi

Bakırköy'ün kültür varlıklarının saptanması ve korunarak topluma sunulmasını amaçlayan bu tezin sonunda bir kültür master planı ve bir koruma projesi üretilmiştir. Çalışmaya yerleşimin tarihsel gelişimi araştırılarak başlanmış ve Roma-Bizans döneminden itibaren Bakırköy'ün inişli ve çıkışlı bir tarihi olduğu görülmüştür. M.S. 4. ve 6. yüzyıllar gibi Konstantinopolis'in gücünün yükseldiği dönemlerde, görkemli askeri ve idari yapıların, önemli kilise ve manastırların, imparatorluk saraylarının inşa edildiği ve adı Hebdomon olan yerleşim Bizans ve Konstantinopolis araştırmalarında da önemli bir yer bulmuştur. İlerleyen yıllarda Bizans İmparatorluğu'nun gücü düştükçe Hebdomon'a gösterilen ilgi de azalmıştır. Batı'dan gelen saldırılarla zarar gören yerleşim, Latin İstilası (1204-1261) ardından yeniden Bizans kontrolüne geçtiğinde, artık harap bir haldedir. Görkemini kaybeden ve bir balıkçı köyüne dönüşen yerleşimin adı bu süreçte Makro Hori (Uzun Köy) olmuştur. Osmanlı döneminde yerleşimin ismi Türkçe ve Rumca'dan türetilerek Makriköy (Uzak Köy) olmuş ve 18. yüzyıla kadar bir balıkçı köyü olarak yaşamına devam etmiştir. 1698'de büyük bir patlama ardından İstanbul baruthanesinin Bakırköy'e taşınması kararlaştırılması ardından, yerleşim Yedikule ve Küçükçekmece arasında özellikle 19. yüzyılda önemli bir sanayi bölgesi halini alan kıyı şeridinde barut ve bez fabrikaları ile İstanbul'un sanayi yaşamına katılmıştır. Sanayi ile artan nüfus yerleşimi geliştirmiş ancak 1900'lere kadar sayfiye yeri olma özelliği de korunmuştur. Cumhuriyet döneminde Sedat Hakkı Eldem'in Sümerbank Fabrikası, Ataköy Projesi ve İş Bankası Apartmanları gibi modern projelerin uygulandığı Bakırköy'de günümüze ulaşmış tarihi yapılar çalışma alanında kentsel bir sit alanı oluşturmamaktadırlar. Ancak Bakırköy Roma-Bizans dönemine ait önemli arkeolojik alanları ve eserleriyle Osmanlı dönemine ait sanayi mirası ve anıtsal yapılarıyla 19. ve 20. yüzyıllara tarihlenen geleneksel konutlarıyla birlikte değerlendirildiğinde tarihi kimliği güçlü bir kentsel yerleşimdir. Bu değerlerin saptanması ve çağdaş koruma anlayışı ile değerlendirilmesi ile Bakırköy Kültür Master Planı önerisi üretilmiştir. Tez çalışması boyunca Bakırköy'ün kültür varlıklarının kamu yararı öne çıkarılarak değerlendirilmesi ve bir koruma projesi üretilmesi önem kazanmıştır. Proje ilgili yönetmelikler incelenerek kamu kaynaklarına bağlı olarak kurgulanmış ve sürdürülebilir bir biçimde genişletilmesi öngörülmüştür. Tez çalışmasının tamamlanmasının ardından beklentisi ise Bakırköy'ün kent kimliğinin ve kültür varlıklarının korunması konusunda üretilecek ayrıntılı çalışmalar için bir temel oluşturmasıdır.