Bazı çerezlik kabak (Cucurbita pepo L.) çeşitlerinin fusarium proliferatum'a duyarlılık düzeyleri ile fenolik bileşikler arasındaki ilişkiler

Bu çalışmada çerezlik kabakta (Cucurbita pepo L.) kök ve kök boğazı çürüklüğüne neden olan Fusarium proliferatum'a karşı 4 farklı çerezlik kabak çeşidinin (Çağlayan, Mert Bey, Sena Hanım, TG38) duyarlılık durumları incelenmiştir. Denemelerde toprak ve tohum olmak üzere iki farklı inokulasyon yöntemi kullanılmıştır. İnokulasyondan 30 gün sonra hastalık şiddeti ve bazı bitki gelişme parametrelerinde (yaprak sayısı, sürgün uzunluğu, sürgün yaş ve kuru ağırlığı) ortaya çıkan azalma oranları ve köklerdeki fenolik maddelerdeki artış (kat) belirlenmiştir. Toprak ve tohum inokulasyonu yönteminde en düşük hastalık şiddetleri sırasıyla TG38 ve Sena Hanım çeşitlerinde tespit edilmiştir. Her iki inokulasyon yönteminde yüksek hastalık şiddetine sahip çeşitlerde bitki gelişme parametlerinde önemli derecede azalmalar olmuştur. Çeşitlerin etanolik kök ekstraktları yüksek performanslı sıvı kromatografi (HPLC) ile analiz edildiğinde, 3,4-dihidroksibenzoik asitin sadece Çağlayan, klorojenik asitin Sena Hanım ve TG38'de, vanilik asitin Çağlayan ve Mert Bey, sirinjik ve p-kumarik asitin ise tüm çeşitlerin köklerinde var olduğu tespit edilmiştir. Fenolik maddelerin enfeksiyon sonrasında kontrole göre artışı dikkate alındığında toprak ve tohum inokulasyonu yönteminde en düşük hastalık şiddeti sergileyen sırasıyla TG38 (7.26-kat) ve Sena Hanım (6.57-kat) çeşitlerinin köklerinde p-kumarik asitin en yüksek artış gösterdiği tespit edilmiştir. P-kumarik asit F. proliferatum'un çim tüpü uzunluğunu üzerine (EC50: 4.2 mM), misel gelişimi (EC50: 5.4 mM) ve konidi çimlenmesine (EC50: 46.0 mM) göre daha yüksek antifungal etki göstermiştir. Bu çalışmadan elde edilen sonuçlar p-kumarik asitin çerezlik kabaklarda F. proliferatum'a karşı dayanıklılıkta rol oynayabileceğini ve ıslah çalışmalarında dikkate alınması gerektiğini göstermektedir.