Bilişsel sinirbilim ve matematik eğitimi üzerine bir sistematik derleme çalışması

Bu çalışmada matematik eğitimi ve bilişsel sinirbilim konusunda uluslararası düzeyde Ocak 2010 ve Mart 2020 yılları arasında yayımlanmış olan akademik çalışmaların sistematik olarak incelenerek değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Sistematik derleme yöntemiyle yapılan bu çalışmanın örneklem grubunu uluslararası düzeyde ve yayım dili olarak Türkçe veya İngilizce olarak yayımlanmış makaleler oluşturmaktadır. Çalışma süresince PRISMA protokolüne sadık kalınarak tarama yapılmıştır. Eğitim bilimleri alanında en çok tercih edilen dört arama motorunda tarama gerçekleştirilmiştir. Bunlar; Google Scholar, Eric, Scopus, PubMed ve Web of Science'dir. Veri tabanları aracılığıyla 2610 adet tarama sonucu bulunmuş, bunlardan erişime kapalı olanlara ulaşılmaya çalışılmış, ulaşılamayanlar ve farklı veri tabanlarından elde edilenler (duplikasyonlar) elimine edilerek 895 adet çalışmayla araştırmaya devam edilmiştir. Çalışmada belirlenen 895 makalenin her biri incelenmiş ve uzman görüşüyle, ortak olarak ön eleme/dâhil etme kriterleri belirlenmiştir. Araştırmaya çalışmaları dâhil etme/hariç tutma kriterleri şu şekildedir: 1. Seçilen çalışmalar sadece belirlenen tarih aralıklarında alınmıştır. 2. Çalışmaların öz/özet kısmının olması ve bu kısımda çalışma problemiyle doğrudan paralellik gösteren çalışmalar dâhil edilmiştir. 3. Anadilde okuryazarlık, parmak hesabı, matematiksel zorluk gibi kavramlar içeren çalışmalar hariç tutulmuştur. 4. Öğrenme güçlükleri, diskalkuli-disleksi, hiperaktivite gibi örnekleme sahip çalışmalar hariç tutulmuştur. 5. Kitap bölümleri, yüksek lisans ve doktora düzeyindeki tezler hariç tutulmuş ama bu tip akademik çalışmalardan oluşturulan makaleler dâhil edilmiştir. 6. Dâhil edilecek çalışmaların metot/yöntem kısmının olmasına dikkat edilmiştir. Yöntem kısmı, alt başlık olarak verilmeyen çalışmalar hariç tutulmuştur. Belirtilen eleme kriterleri çerçevesinde 64 makaleyle araştırmanın kodlama ve kategorilendirme aşamasına geçilmiştir. Kodlama aşamasında 64 makalenin bütüncül okumaları yapılmıştır. Bu aşamada çalışmaların, bulgular, tartışma ve sonuç kısımlarına odaklanılmıştır. Kodlamalardan kategorilere geçişte 4 alt kategori belirlenmiştir. Bunlar; 1. Matematiksel Aktarım Özelinde Fizyolojik Bağdaşım 2. Matematik Eğitimi Ve Sinirbilim Açısından Uygulanabilir Eğitim Metotları 3. Beyin Görüntüleme Ve Matematiksel Olarak Nörobilişsel Mekanizmalar 4. Sinirbilim Çalışmalarının Matematik Öğreniminin Duyuşsal Temellerinde İncelenmesidir. Kategorilerden temalara çalışmalar dâhil edilirken, tartışma ve sonuç kısımlarında matematik eğitimi alanının dışında ve bu alandan bağımsız bulgulara ulaşan çalışmalarla, aynı yazarın daha önceki makalesinin süreç içinde karşılaştırması olan makaleler analiz aşamasına alınmamışlardır. Bu aşamadaki elemeden sonra 24 çalışmayla araştırmaya devam edilmiştir. Veri elemeleri aşamasından sonra belirlenen kategorilerin ışığında temalar oluşturulmuş, bu aşamada uzman görüşü alınmıştır. Bu temalar; 1. Sinirbilim çalışmalarının matematik öğreniminin bilişsel ve duyuşsal temellerinde incelenmesi 2. Matematiksel otomatiklik, akıcılık ve geri getirme stratejileri bağlamında varolan çalışmaların incelenmesi 3. Sinirbilim ve matematik eğitimi çalışmalarını matematiksel beceri kazanma ve gelişimsel değişiklikler özelinde incelenmesi'dir. Veri analiz yöntemi olarak betimsel analiz ve içerik analizi yöntemi tercih edilmiş olup veriler derinlemesine incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda öne çıkan bulgular ise şöyledir; seçilen veriler en çok 2019 yılında yayımlanmış (tarama 2020 mart ayına kadar yapılmış lakin 2020 yılındaki veriler çalışmanın kriterlerini karşılayamadığından veri setine dahil edilememişlerdir) , anahtar kelime yoğunluğu bakımından en fazla 'arithmetic' kelimesi geçmiş, yayımlanan ülkeler olarak bakıldığında en fazla çalışma Amerika Birleşik Devletleri'nden elde edilmiş, çalışmaların örneklem büyüklükleri açısından 8 ile 246 katılımcıyla çalışılmış, katılımcı yaş grupları olarak en küçük 8 en büyük ise 29 olarak görülmüştür. Çalışmaya alınan makalelerin 23 tanesi İngilizce 1 tanesi Türkçe'dir. Çalışmalarda yoğun olarak ortaokul ve lisans öğrencileri örneklem grubu olarak tercih edilmiştir. Çalışmalarda yoğun olarak nicel araştırma yöntemi en sık tercih edilen araştırma yöntemi olmuştur. Araştırma desenlerinden ise deneysel yöntem araştırmacıların yoğun olarak tercih ettiği araştırma deseni olmuştur. Matematik eğitimi ve Bilişsel sinirbilim alanında yapılan bu çalışmalarda genellikle matematiksel bilgiyi öğrenme sırasında veya öğrenilen bilgiyi kullanma ve geri getirme bağlamında beyin fonksiyonları incelenmiştir. Alan yazıma katkı sağlayacak bu çalışmada eğitim bilimcilere ve bu alana ilgi duyanlara alternatif eğitim yollarından olan bilişsel sinirbilim ve matematik eğitimiyle ilgili uluslararası alanda disiplinlerarası çalışmaların bir derlemesi sunulacaktır. Bu araştırmanın ışığında bilişsel sinirbilim ve nöro-eğitim çalışmalarına ülkemizde ağırlık verilerek, özellikle klinik düzeyindeki araştırmalara önem verilmesi önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Matematik eğitimi, eğitsel sinirbilim, sistematik derleme.