Bir vakıf üniversitesi hastanesine başvuran beyin tümörlü hastalarda yaşam kalitesini etkileyen faktörlerin incelenmesi

Giriş: Beyin tümörlü hastalar hem kanserin genel semptomlarını hem de nörolojik semp-tomları yaşamaktadırlar. Hastaların yaşadıkları semptomlar, fonksiyonel durumlarını etkileyerek yaşam kalitelerini bozmaktadır. Amaç: Bu çalışmada bir vakıf üniversitesi hastanesine başvuran beyin tümörlü hastaların yaşam kalitesini etkileyen faktörlerin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırmanın örneklemini İstanbul'da bir vakıf üniversitesi Hasta-nesi'nin Yataklı Nöroşirurji Kliniği'nde Haziran 2017-Ocak 2018 tarihleri arasında beyin tümörü tanısı ile yatan 107 hasta oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından hazırlanan "Beyin Tümörlü Hastalara Yönelik Tanıtıcı Bilgi Formu, M.D. Anderson Beyin Tümörü Semptom Envanteri (MDA-BTSETr) ve Beyin Kanseri Teda-visinin Fonksiyonel Değerlendirilmesi (BKTFDTr) Ölçeği kullanılmıştır. Veriler SPSS 22.0 programında tanımlayıcı istatiksel analizler (sayı, yüzde, ortalama, standart sapma) t-testi, tek yönlü (Oneway) Anova testi, Scheffe testi, pearson korelasyon ve regresyon analizi kullanılarak, %95'lik güven aralığında ve p<0,05 anlamlılık düzeyinde değer-lendirilmiştir. Bulgular: Hastaların yaş ortalamasının 47,81±14,93 olduğu, yarısından fazlasının (%52,3) erkek ve %60,7'sinin evli, %31,8'inin lise mezunu olduğu belirlenmiştir. Beyin tümörlü hastaların sosyodemografik özelliklerinden; sosyal güvencenin tedaviyi karşı-laması durumu, çalışma durumu, hastalığa ilişkin tanıtıcı özelliklerinden; kronik hasta-lığının bulunması durumu, tümör tipi, tümör evresi, tanı konulmasından itibaren geçen süre, tedaviye ilişkin tanıtıcı özelliklerinden; kortikosteroid, antikonvülsan, antiemetik, analjezik kullanımı ve daha önce tedavi görme (cerrahi, radyoterapi, kemoterapi, gam-maknife biyopsi) durumuna göre yaşam kaliteleri arasında anlamlı fark bulunmuştur (p<0,05). Hastaların fonksiyonel durumlarının 103,8(±15,5) toplam puan ortalaması ile orta düzeyin üzerinde olduğu, yaşadıkları semptomlardan, duygusal semptomlar puan ortalamalarının 4,13(±1,7) ile en yüksek ve bilişsel semptomlar puan ortalamalarının 1,29(±1,6) ile en düşük olduğu, semptom alt maddelerinden en yüksek oranda bitkinlik (7,66±2,1) ve uyku bozukluğu (5,93±2,2) yaşadıkları saptanmıştır. Semptomların yaşam kalitesi üzerindeki etkileri incelendiğinde; tüm semptomların fonksiyonel değerlendirme durumu ile negatif yönde zayıf ilişkisinin olduğu, semptom puan ortalamaları arttıkça yaşam kalitelerinin zayıf düzeyde azaldığı belirlenmiştir. Duygusal semptomların(ß=-1,907) ve tüm semptomların bireyin yaşamını engellenmesinin (ß=-2,493) fonksiyonel değerlendirme puanını negatif yönde etkilediği ve fonksiyonel değerlendirme puanında-ki toplam değişimi %32 oranında azalttığı (R2=0,322) azalttığı belirlenmiştir. Sonuçve Öneriler: Beyin tümörlü hastaların yaşam kalitesinin; sosyal güvence, çalışma durumu, kronik hastalığın olması, tümör tipi, tümör evresi, tanı konma tarihi, daha önce beyin ameliyatı olma durumu antikonvülsan, kortikosteroid, analjezik ve antiemetik ilaç kullanım durumlarına göre farklı olduğu ve duygusal semptomların olumsuz yönde etki-lediği bulunmuştur. Primer beyin tümörlü hastalarda postoperatif hasta izleminde MDA-BTSETr semptom envanteri ve BKTFDTrölçeğinin rutin olarak kullanılması, semptomların geniş örnekleme sahip gruplarda ve hastalığın farklı aşamalarında değerlendirildiği çalışmaların yapılması, özellikle duygusal yönden hastaya danışmanlık hizmeti verilmesi ve psikolojik destek sağlanması önerilmektedir. AnahtarKelimeler: Beyin Tümörü, Semptom, Fonksiyonel değerlendirme, Yaşam Ka-litesi, Hemşirelik