Bizans kaynakları ve batılı araştırmacıların gözüyle Malazgirt Savaşı ve Bizans Ordusu

Bizans İmparatorluğu XI. yüzyılın başında ekonomik, siyasi ve askeri konularda en iyi konumuna ulaşmıştır. II. Basileios (976-1025)'un 1025 yılındaki ölümünün ardından tahta geçen imparatorların başarısız bir yönetim sergilemesi imparatorluğun gerileme dönemi içine girmesine neden olmuştur. Bu durum uzun yıllar devam etmiştir. Bu süreçte imparatorluk ordusunun gövdesini oluşturan thema sisteminde bozulmalar meydana gelmiştir. Böyle bir ortamda X. Konstantinos Dukas (1059-1067)'ın 1067 yılındaki ölümünün ardından 1 Ocak 1068 tarihinde imparatorluk tahtına Romanos Diogenes geçmiştir. Romanos Diogenes tahta çıktığında ilk olarak askeri konulara yönelik çalışmalar yapmıştır. Bu konuda askeri teçhizatları yenilemiş ve askerlerin ödenmemiş ücretlerini vermiştir. Buna karşılık ordunun durumunu düzeltmek için yeni reformlar yapmamıştır. Bu durumun nedeni Romanos Diogenes'in önceliğinin kendini tahttan indirmek isteyen grubun gücünü kırmak istemesidir. Bunun da yolu Anadolu'daki Türk akınlarına engel olmaktır. Bu amaçla Anadolu'da faaliyetlerde bulunan Türkler üzerine 1068 ve 1069 yıllarında kendisinin komuta ettiği orduyla sefere çıkmıştır. Bu harekâtların istenilen başarıları getirmemesi üzerine 1070 yılında Manuel Komnenos'u başına komutan tayin ettiği kuvvetleri Türkler üzerine sevk etmiştir. Bu seferlerden kesin bir sonuç alamayan Romanos Diogenes 1071 yılında daha büyük bir orduyla Türkler üzerine yürümüştür. İmparatorluğun bütün imkânları seferber edilerek hazırlanan bu ordu Malazgirt Ovası'nda Sultan Alparslan'ın komuta ettiği Selçuklu ordusu karşısında umulmadık bir yenilgi almıştır. Bizans ordusunun böyle bir sonuç almasının nedeninin ordunun oluşturulma biçimi ve imparatorun kibri olduğu görülmektedir. Bizans müellifleri bu durumun nedenlerini imparatorun uğramış olduğu ihanetlerle, almış olduğu yanlış istihbaratlarla ve kibirli oluşuyla açıklarlar. Batılı araştırmacıların ise Romanos Diogenes'in taktik konusundaki hatalarıyla ve uğramış olduğu ihanetlerle Bizans ordusunun yenilme sebeplerini ifade etmeye çalıştıkları görülür.