Sosyal hizmet öğrencileri için kısa süreli bilinçli farkındalık eğitim programı

Bilinçli Farkındalık (mindfulness) son zamanlarda sosyal hizmet disiplini için büyük önem taşıyan bir gündem maddesi haline gelmiştir. Birçok sosyal hizmet akademisyeni bilinçli farkındalık temelli programlarını sosyal hizmet müfredatına entegre etmeye başlamıştır. Ancak bununla birlikte birçoğu bu tür programların zaman alıcı olduğunu ve sosyal hizmetin kalabalık müfredatına entegre etmekte zorlandıklarını ve sonuç olarak daha kısa versiyonlara ihtiyaç duyulduğunu öne sürmüştür. Bu doktora tezi, sosyal hizmet öğrencileri için kısa süreli bilinçli farkındalık eğitim programı tasarlamayı ve bu programın etkililiğini incelemeyi amaçlamıştır. Bu çalışma, geleneksel ve online sınıflar olmak üzere iki ayrı modülde programın etkililiğini incelemiştir. Bu doğrultuda, yarı deneysel bir öntest - sontest araştırma tasarımıyla nicel bir yaklaşım kullanmıştır. Araştırmanın katılımcılarını Hacettepe Üniversitesi'nde öğrenim gören 101 sosyal hizmet üçüncü sınıf lisans öğrencisi oluşturmuştur. Geleneksel sınıfın müdahale ve kontrol (bekleme listesi) gruplarını sırasıyla 32 ve 27 öğrenci; online sınıfın müdahale ve kontrol gruplarını ise sırasıyla 23 ve 19 öğrenci oluşturmuştur. Kişisel soru formu, Depresyon, Kaygı ve Stres Ölçeği-21 (DASS-21), Öz-Şefkat Ölçeği (ÖŞÖ), Ruminatif Düşünce Biçimi Ölçeği (RDBÖ), Bilinçli Farkındalık Ölçeği (BİFÖ) ve Toronto Empati Ölçeği (TEÖ) müdahaleden önce ve sonra müdahale ve kontrol gruplarında kullanılmıştır. Müdahale gruplarının kısa bilinçli farkındalık programı sonrası ölçülen değişkenlerde daha iyi sonuçlar verip vermediğini incelemek için Kovaryans Analizi (ANCOVA) uygulanmıştır. Ayrıca, müdahalenin olası çalışma mekanizmaları hakkında bilgi edinmek için çoklu aracı (mediation) analizleri kullanılmıştır. Sonuçlar, kısa bilinçli farkındalık eğitim programının her iki modülde de benzer şekilde öğrencilerin psikolojik sağlığının iyileştirilmesinde etkili olabileceğini, ancak terapötik ilişkilerini geliştirmede istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olmadığını ortaya koymuştur. Aracı analizleri sonuçlarına göre programın olası çalışma mekanizması farkındalık, ruminasyon ve öz-şefkati iyileştirmek ve böylece psikolojik sağlığı olumlu yönde etkilemektir. Sonuç olarak bu program, her iki modülde (geleneksek veya online) de sosyal hizmet üçüncü sınıf lisans öğrencileri için bilinçli farkındalığın temel bilgilerini etkili bir şekilde sunabilir, ancak bu konuda daha fazla araştırma yapılması önerilmektedir.