Bruksizmin duyguları tanıma düzeyleri ve kişilik özellikleri ile ilişkisi

Bruksizm, dişlerin birbirine sıkı sıkıya temas etmesiyle birlikte diş sıkma ve gıcırdatmayı içeren gün içerisinde veya gece meydana gelen parafonksiyonel bir aktivitedir. Genellikle diş sıkma gün içerisinde yaşanılan parafonksiyonlar olsa dahi uyku esnasında yaşanılan parafonksiyonlar hem diş sıkma hem de gıcırdatmayı içermektedir. Yetişkinlerde çocuklara nazaran daha seyrek rastlanan bruksizmin oluşumunda etkili olan nörolojik, psikososyal, patofizyolojik, genetik, morfolojik, sistemik vb. çeşitli etiyolojik faktörler bulunmaktadır. Birincil bruksizm biçimleri arasında gündüz diş sıkma ve uyku bruksizmi bulunur. Sekonder bruksizm formları ise nörolojik, psikiyatrik veya uyku bozuklukları veya ilaçların kesilmesi ile ilişkilidir. Bu araştırmada bruksizm ile etkileşim halinde olmaları durumunu araştırmak üzere kişilik özellikleri ve duygu körlüğü olarak özetlenebilecek aleksitiminin yanı sıra; anksiyete, depresyon gibi psikolojik rahatsızlıklar da kapsama dahil edilerek bruksizmin psikolojik sebep ve sonuçlarını belirlemek amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini oluşturan Esendent Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi'ne diş muayenesi için başvuran 163 katılımcıyla gerçekleştirilen çalışmada, amaç doğrultusunda katılımcılara Eysenck Kişilik Anketi, Beck Depresyon ve Anksiyete Envanterleri ile Toronto Aleksitimi Ölçeği uygulanmıştır. Katılımcıların yaş, cinsiyet vb. sosyodemografik özellikleri baz alınarak psikolojik açıdan bruksizm meydana getiren sebepler incelenmiştir. Bu araştırmada nicel veri analizi yöntemlerinden ilişkisel tarama deseni kullanılmıştır. Araştırma sürecinde elde edilen bulgular incelendiğinde bruksizmin alt durumlarının kişilik özellikleri, duyguları tanıma düzeyleri, depresyon ve anksiyete ile çeşitli düzeylerde ve yönlerde anlamlı ilişkiler gösterdiği tespit edilmiştir. Araştırma sonuçları detaylı olarak incelendiğinde bruksizimin alt durumlarının nörotizm başta olmak üzere çeşitli kişilik özelliği alt faktörleriyle anlamlı ilişki gösterdiği tespit edilmiştir. Buna ek olarak bruksizmin alt durumlarının duyguları tanıma zorluğu ve duyguları ifade zorluğu başta olmak üzere aleksitiminin çeşitli alt faktörleri ile anlamlı ilişki gösterdiği tespit edilmiştir. Son olarak bruksizmin alt durumlarının araştırma sürecinde en yoğun ilişkiselliği depresyon ve anksiyete ile gösterdiği söylenilebilir. Bu durum bruksizmin çeşitli biçimlerini ve durumlarını yaşayan bireylerin başta depresyon ve anksiyete olmak üzere çeşitli psikolojik sorunları yaşayabileceğine işaret etmektedir. Elde edilen verilerle alanyazın çerçevesinde tartışılmış ve gelecek araştırmalar için öneriler sunulmuştur.