Calfa Fransızca Osmanlı Türkçesi cep sözlüğünde Türkçe söz varlığı

Bu çalışmada, Ermeni asıllı Osmanlı vatandaşı A. Calfa'nın 1865 yılında yazmış olduğu Fransızca-Osmanlı Türkçesi Cep Sözlüğü'nde geçen Türkçe söz varlığı ele alınmıştır. Eserde geçen deyimler, kalıp ifadeler, ikilemeler ve özellikle isim soylu sözcüklerin yoğun olarak kullanıldığı yirmi dört farklı tematik alandaki sözler yapı ve kökenlerine göre incelenerek eserde bulunan Osmanlı Türkçesi söz varlığı, bu varlığın niteliği ve söz varlığının kaynakları belirlenmeye çalışılmıştır. Osmanlı Türkçesinin söz varlığı ve gramer açısından Türkçe, Arapça ve Farsça karışımı melez bir dil olduğu, söz varlığının, özellikle isim soylu sözcüklerin çok büyük oranda yabancı sözcüklerden oluşup Türkçenin ikinci plana itildiği, dar bir zümrenin kullandığı sadece edebî ve idari alanda kullanılan suni bir dil olduğu iddia edilmektedir. Fakat Calfa Sözlüğü'ndeki Türkçe söz varlığına göre bu iddiaların gerçeği pek yansıtmadığı görülmektedir. Osmanlı Türkçesi; Türkçe, Arapça ve Farsçadan oluşan melez bir dil değildir. Osmanlı Türkçesi sanıldığı gibi Arapça ve Farsça unsurlarla yüklü bir değildir. Osmanlı Türkçesinde yabancı unsur olarak görülen yabancı tamlama yapısındaki sözcüklerin oranı sadece %12 civarındadır. Türkçe eklemeli bir dil olmasına rağmen Osmanlı Türkçesinde ihtiyaç duyulan yeni söz ve terimlerin karşılanmasında eklerle sözcük türetme yerine daha çok kelime birleştirme yoluna gidilmiştir. Osmanlı Türkçesinde, temel söz varlığında yer alan sözcükler, günümüz Türkçesinde de aynen kullanılmaktadır. Osmanlı Türkçesinde çeşitli alanlarda yer alan terim anlamlı sözcüklerin bir kısmının günümüz Türkçesinde kullanılmadığı, bunların yerine ya Batı dillerinden alıntılar yapıldığı ya da dilin imkânlarıyla meydana getirilmiş yeni sözcüklerin kullanıldığı görülmektedir. Osmanlı Türkçesi sadece idari ve edebî alanlarda kullanılan bir dil değildir. Hem konuşma hem de yazı dilinde kullanılan, çok işlek ve üretken, söz varlığı açısından dünyanın sayılı dilleri arasında bulunan, oldukça zengin ve güçlü bir dildir.