Çalışanların bilgi sistemlerini kullanmalarının geliştirilen birleştirilmiş teknoloji kabul ve kullanım modeli ile incelenmesi

Günümüzde teknolojinin değişim hızına paralel olarak işletme teknolojilerinin de hızla geliştiği ve yenilendiği görülmektedir. Bilginin işletmeler için en önemli stratejik güç olduğu bu dönemde, işletme bilgi sistemlerinin etkin ve verimli kullanılması, bu açıdan önemli bir konu haline gelmiştir. Bilgi sistemlerinin sahip olduğu teknik içeriğin yanında sistemi kullanan birey odaklı davranışsal içerik de artık dikkat çekicidir. İş ortamında görevleri sırasında bilgi sistemi kullanan çalışanların sistem bağlamında yoğun teknolojik bilgiye maruz kaldığı görülmektedir. Bu noktada sisteme hızlıca uyum sağlaması için kullanıcıların sahip olduğu bazı bireysel nitelikler önem kazanmaktadır. Tez çalışması bu bağlamda çalışanların bilişsel kapasitesine odaklanan teknolojik bilgiyi özümseme kapasitelerini ve bilgi teknolojileri alanında yenilikçi davranışını incelemiştir. Bu tez çalışmasının amacı, bilgi sistemleri kullanımında kullanıcı-sistem uyumu bağlamında birleştirilmiş teknoloji kabul ve kullanım modeli kullanılarak, bireysel özümseme kapasitesi ve bilgi teknolojileri yenilikçiliği değişkenlerinin teknoloji kabul ve kullanımın sürecindeki etkisini incelemek ve genişletilmiş bir modelini test etmektir. Tez çalışmasının ilk bölümünde araştırmanın amacı, problemi, sınırlılıkları ve önemi hakkında bilgi sunulmuştur. İkinci bölümde bilgi sistemleri, teknoloji kabul ve kullanım modelleri, bireysel özümseme kapasitesi ve bilgi teknolojileri yenilikçiliği konularında literatür incelemesine ait bilgiler yer almaktadır. Üçüncü bölüm olan yöntem bölümünde ise araştırmanın tasarımı ve süreci hakkında detaylı bilgi verilmiştir. Dördüncü bölümde araştırma kapsamında yapılan analizlerin bulguları yer almaktadır. Beşinci bölümde analiz bulgularına ait değerlendirme yapılarak gelecek çalışmalar için öneriler sunulmuştur. Çalışmada nitel ve nicel analiz yöntemleri birlikte kullanılmıştır. İlk olarak bireysel özümseme kapasitesi kavramı hakkında 15 bilgi sistemi kullanıcısı ile derinlemesine görüşmeler yapılarak yeni bilgiler edinilmiştir, araştırmacı için geniş bir bakış açısı sunulmuştur ve bireysel özümseme kapasitesi ölçeğinin madde içeriklerinin kültürel uyumu sağlanmıştır. İkinci aşamada tezin önerilen modelinin test edilmesi için nicel çalışma yapılmıştır. Toplam 638 bilgi sistemi kullanıcısından anket yöntemi ile online ortamda veri toplanmıştır. Veriler, SPSS22 ve LISREL 8.15 analiz programları yoluyla analiz edilmiştir ve bulgular ortaya konmuştur. Çalışmanın kuramsal modeli için Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) analizi kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda değişkenler arasında çoğunlukla anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Performans beklentisinin, sosyal etkinin, kolaylaştırıcı koşulların bireysel özümseme kapasitesi üzerinde etkili olduğu anlaşılmıştır. Bilgi teknolojileri yenilikçiliği ve çaba beklentisi üzerinde ise bireysel özümseme kapasitesinin etkili olduğu görülürken, bilgi teknolojileri yenilikçiliği ve çaba beklentisinin sistem kullanımı üzerinde anlamlı etkisi bulunamamıştır. Ancak çalışma bağlamında genişletilen teknoloji modelinin uyum kriterleri açısından mükemmel düzeyde kabul edildiği ve doğrulandığı görülmüştür. Çalışmanın teorik olarak gelecek araştırmalara katkı sunacağı ve çalışanların bireysel özelliklerinin teknoloji kabul araştırmalarında incelenmesinin pratikte özellikle insan kaynakları yönetimine yeni perspektifler oluşturacağı beklenmektedir.