Çevrimiçi eşzamanlı öğrenme ortamında gerçekleşen öğrenci-öğretmen etkileşimi üzerine kültürel bir incelenme

Öğrenci-öğretmen etkileşiminin güdülenme, akademik başarı, bağlanma ve devamlılık gibi bir takım değişken üzerinde başat role sahip olduğu dikkat çekmektedir. Bu etkileşimin önemi dikkate alındığında farklı sosyo-kültürel yapıya sahip toplumlarda öğrenci-öğretmen etkileşiminin nasıl gerçekleştiğinin açığa çıkarılması önem kazanmaktadır. Bu görüşten hareketle, bu araştırma uzaktan eğitim programlarında yürütülen çevrimiçi eşzamanlı öğrenme ortamında gerçekleşen öğrenci-öğretmen etkileşimini Hofstede (1983) tarafından geliştirilen kültür kuramının boyutlarından biri olan güç mesafesi ile Hall (1976) tarafından ileri sürülen kültürel iletişim eğilimleri bağlamında incelemektedir. Araştırma durum çalışması olarak desenlenmiş olup, nicel boyutunda kesitsel tarama, nitel boyutunda ise içerik analizi yönteminden yararlanılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını uzaktan eğitim programlarında çevrimiçi eşzamanlı öğrenme ortamında yürütülen derslere katılan 158 öğrenci oluşturmaktadır. Nicel verilerin çözümlenmesinde betimsel istatistikler ile eşleştirilmiş t testinden yararlanılmıştır. Nitel veriler ise tümevarımcı içerik analizi yaklaşımı benimsenerek çözümlenmiştir. Araştırma sonuçları katılımcıların yüksek bağlam kültürel iletişim eğilimlerinin düşük bağlam iletişim eğilimlerine göre daha baskın olduğunu, her iki eğilim arasındaki farkın da istatistiksel olarak anlamlı olduğunu göstermektedir. Buna göre, jest ve mimikler, ses tonu, göz teması, beden dili, fiziksel yakınlık gibi çevresel etkileşim unsurlarının öğrenci-öğretmen etkileşiminde önemli olduğuna yönelik katılımcı görüşleri, etkileşimde yüksek bağlam etkileşim unsurlarına ihtiyaç duyulabileceğini göstermektedir. Çevresel etkileşim unsurları yüz yüze sınıf ortamında öğretmenin çevrimiçi eşzamanlı öğrenme ortamına göre daha otoriter algılanmasına neden olmakla birlikte, yüz yüze sınıf ortamında katılımcılar yine aynı gerekçe ile düşüncelerini daha rahat biçimde ifade edebildiklerini belirtmiştir. Bu noktada dikkat çeken bir sonuç ise çevrimiçi eşzamanlı öğrenme ortamında öğretmenin daha otoriter algılanma derecesinin oldukça az katılımcı tarafından ifade edilmesi iken, bu öğrenme ortamında düşüncelerini daha rahat ifade ettiğini belirten katılımcı sayısının yükseldiği ile karşılaşılmaktadır. Güç mesafesinin yüksek olduğu toplumlarda (örn: Türkiye) yüksek bağlam iletişim eğiliminin benimsendiği dikkate alındığında, araştırma sonuçlarının bu bulguyu destekler nitelikte olduğu anlaşılmaktadır. Bununla birlikte çevrimiçi eşzamanlı öğrenme ortamı yapısı gereği güç asimetrisini azaltabileceğinden, bu öğrenme ortamında düşüncelerini daha rahat ifade eden katılımcıların olmasının bu görüşü destekler nitelikte olduğu düşünülmektedir. Araştırma sonuçlarının çevrimiçi eşzamanlı öğrenme ortamında gerçekleşen öğrenci-öğretmen etkileşiminin gerek öğrenci gerekse de öğretmenin kültürel arka planı ile uyumlu bir biçimde sürdürülebilmesinde dikkate alınabilecek bir grup değişkeni açığa çıkarması nedeniyle önemli olduğu düşünülmektedir.