Çevrimiçi sağlık bilgisi arama davranışı, e-sağlık okuryazarlığı ve siberkondri ciddiyet seviyesinin serviks kanseri taramalarına katılım ile ilişkisinin incelenmesi

Giriş ve Amaç: Serviks kanseri kadınlar arasında en yaygın görülen dördüncü kanser türüdür. Tarama testlerinin etkin kullanıldığı toplumlarda preinvazif lezyonların tanısı ile kanser morbidite ve mortalitesi azalmaktadır. Ancak, serviks kanseri taramalarına katılım dünya genelinde ortalama %36 oranındadır. Hızla gelişen teknolojiler ve internetin yaygınlaşması sayesinde serviks kanseri taramalarına katılımı artıracak dijital müdahaleleri geliştirebilmek için, kadınların çevrimiçi sağlık bilgisi kaynaklarını nasıl kullandığını anlamak, e-sağlık okuryazarlığı seviyelerini ve siberkondri davranışlarını bilmek ve bunların kanser taramalarına katılım ile ilişkisini belirlemek önemlidir. Araştırmamızda, 30-65 yaş arası kadınların çevrimiçi sağlık bilgisi arama davranışının, e-sağlık okuryazarlığı seviyesinin ve siberkondri ciddiyet seviyesinin serviks kanseri tarama sıklığını bilme ve taramalara katılım durumu ile ilişkili olup olmadığını incelemek amaçlanmaktadır. Gereç ve Yöntem: Nicel ilişkisel tarama modeli ve kesitsel yöntemle yapılan bu araştırma, Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Jinekoloji polikliniklerine başvuran 30-65 yaş arası 370 kadın ile yüz yüze görüşme yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak, sosyodemografik özellikler ve çevrimiçi sağlık bilgisi arama davranışını (ÇSBAD) anlamaya yönelik soruların ve e-Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (eHEALS) ile Siberkondri Ciddiyeti Ölçeği Kısa Formu'nun (CSS-12) yer aldığı dört bölümlük anket formu kullanılmıştır. Verilerin istatistiksel analizinde SPSS 23.0 programından yararlanılmış, istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 43,1; %80,5'i evli; %74,6'sı lise ve üstü eğitim seviyesinde; %84,6'sı günde bir saatten fazla internet kullanmaktadır. %73'ünün serviks kanseri tarama testi yaptırdığı; en çok aile hekimi ve önceki poliklinik başvurularının kadınları taramalara katılmaya teşvik ettiği; %76,3'ünün serviks kanseri tarama testini ne sıklıkla yaptıracağını bildiği; %79,7'sinin son 12 ayda internetten sağlık bilgisi aradığı bulunmuştur. e-Sağlık okuryazarlığı ölçeğinden alınan puan ortalaması 26,2 ± 7,4; Siberkondri ölçeğinden alınan puan ortalaması 29,8 ± 8,6'dır. Katılımcıların ölçek puanları ile tarama sıklığını bilme durumları arasında herhangi bir anlamlı ilişki gösterilememiştir. Sadece ÇSBAD ile taramalara katılım oranı arasında anlamlı pozitif yönlü ilişki saptanmıştır. Katılımcıların ölçek puanları arasında da pozitif yönlü zayıf korelasyon izlenmiştir. Sonuç: Çalışmanın sonucunda sağlık çalışanlarına, bilgi ve teknoloji uzmanlarına ve politika yapıcılara çeşitli öneriler getirilerek, serviks kanseri taramaları gibi koruyucu sağlık hizmetlerine katılımı etkileyebilecek dijital müdahalelerin geliştirilmesine olanak sağlanmaktadır.