Cinsel organlarda-pelviste ağrı/içe girme bozukluğu tanısı alan kadınlarda bağlanma biçimleri, bilişsel duygu düzenlenme stratejileri ve üst-bilişlerin incelenmesi

Amaç: Bu çalışmada cinsel organlarda-pelviste ağrı/içe girme bozukluğu tanısı alan kadınlardan ve sağlıklı kontrollerden oluşan grupları bağlanma özellikleri, bilişsel duygu düzenleme stratejileri, üst bilişler ve vajinal panetrasyonla ilgili bilişler açısından karşılaştırmayı ve cinsel organlarda-pelviste ağrı/içe girme bozukluğu tanısı alan hastalarda bağlanma özellikleri, bilişsel duygu düzenleme stratejileri, üst bilişler ve vajinal panetrasyona dair bilişler arasındaki olası ilişkileri incelemeyi amaçlanmıştır. Gereç-yöntem: Çalışmaya DSM-5 'e göre yapılan klinik değerlendirmede "Cinsel Organlarda-Pelviste Ağrı/İçe Girme Bozukluğu" tanısı alan ve çalışmaya katılmayı kabul ederek aydınlatılmış onam formunu imzalayan 47 kadın hasta ve sosyodemografik açıdan hasta grubuyla eşleşen, ruhsal bozukluğu olmayan ve çalışmaya katılmaya yazılı onay veren 46 sağlıklı gönüllü alındı. Katılımcılara Sosyodemografik ve klinik veri formu, SCID-5, GRCDÖ, YİYE-II, BDDÖ, ÜBÖ-30 ve VPBÖ uygulandı. Aynı işlemler sağlıklı kontrol grubu katılımcılarında da gerçekleştirildi. Bulgular: İki grup arasında medeni durum, eğitim durumu, meslek ve yaşadıkları yer açısından anlamlı düzeyde fark saptanmadı. Cinsel organlarda-pelviste ağrı/içe girme bozukluğu tanısı alan grupta kontrol grubuna göre GRCDÖ sıklık, iletişim, doyum, kaçınma, dokunma, vajinismus, anorgazmi alt ölçekleri; YİYE-II kaygı alt ölçeği; BDDÖ kendini suçlama, ruminasyon, felaketleştirme, plan yapmaya yeniden odaklanma, olumlu yeniden değerlendirme; ÜBÖ-30 kontrol edilemezlik ve tehlike, bilişsel farkındalık, düşünceleri kontrol ihtiyacı; VPBÖ kontrol bilişleri, benlik imgesi bilişleri, felaketleştirme ve ağrı bilişleri, cinsel genital uyumsuzluk bilişleri puanları farkı anlamlı düzeyde önemli bulunmuştur. Model kaygılı bağlanma boyutunun üç farklı yol ile VPBÖ olumsuz bilişleri arttırdığını, kaygılı bağlanma boyutunun BDDÖ alt ölçekleri ile doğrudan ilişki halinde olmadığını ancak düşünce kontrol ihtiyacı üst bilişleri aracılığı ile ilişki halinde olduklarını göstermiştir. Sonuç: Bu çalışmada cinsel organlarda-pelviste ağrı/içe girme bozukluğu tanısı alan hastalarda kaygılı bağlanma boyutunun vajinal penetrasyona yönelik olumsuz bilişleri hem doğrudan hem de uyumlu bilişsel duygu düzenleme stratejilerinin daha az kullanılması, uyumsuz stratejilerin daha çok kullanılması ve patolojik üst bilişlerde artış ile arttırdığı görülmüştür. Vajinal penetrasyona yönelik olumsuz bilişleri azaltmanın tedavide olası etkinliği düşünüldüğünde ise bu alanlara müdahaleler önem göstermekle birlikte; kaygılı bağlanma boyutu ve düşünce kontrol ihtiyacı üst bilişleri önemli yere sahip gibi gözükmektedir. Anahtar kelimeler: bağlanma, bilişsel duygu düzenleme, üst biliş, biliş, vajinismus